बन्दसूचीका बेथिति

मङ्गलबार, ३१ असोज २०७४, ११ : २७ सम्पादकीय

प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको आसन्न आमनिर्वाचन प्रयोजनका निम्ति बन्दसूची बुझाउने क्रममा देखिएको दलहरूको भद्रगोललाई सामान्य प्राविधिक त्रुटिको अर्थमा मात्र लिन सकिँदैन । खासमा दलभित्र लोकतन्त्रको अभावमा यो परिस्थिति पैदा भएको हो । आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो नहुँदा मुलुकलाई दिशाबोध गर्नुपर्ने दल भाँडभैलोमा छन् । संविधान जारी भएपछि मुलुक संक्रमणकालबाट मुक्त भई लोकतन्त्र सबल हुने अपेक्षाअनुकूलका काम हुन सकेका छैनन् । निश्चित नेताले चाहेअनुसार समानुपातिक निर्वाचनतर्फको बन्दसूची निर्वाचन आयोगमा बुझाउने काम भएको छ । सबैजसो दलले तोकिएको दिन अपराह्न पाँच बजेसम्ममा बन्दसूची बुझाइसक्नुपर्ने हो । तर, तिनले राति अबेरमात्र निर्वाचन आयोगमा गएर कामचलाउ किसिमको सूची बुझाएका छन्। सूची सच्याउने बेलामा फेरि उनीहरूले नाममा हेरफेर गर्नुपर्ने अवस्था छ । यो प्रक्रिया आफैंमा निकै महŒवको छ । प्रमुख दलले यसअघि स्थानीय तहमा जितेका प्रमुख तथा उपप्रमुख पद र आगामी निर्वाचनमा ल्याउन सक्ने मतका आधारमा अहिले बन्दसूचीमा बुझाइएका नाम स्वतः सांसद बनेर मुलुकको भाग्य र भविष्यका निम्ति क्रियाशील हुनेमध्येका छन् । तर, यसरी बुझाइएका नाममा दलभित्रको संरचनाले सम्पूर्णरुपमा स्वीकार गरेको छैन । केही निश्चित नेताले आफ्नो प्रभावका आधारमा तिनलाई समावेश गराएका छन् । यसरी बन्दसूचीमा परेका नामले विगतमा मुलुकको लोकतन्त्रका निम्ति गरेको संघर्षलाई गिज्याएका छन् । यस्ता नाममा शक्ति दलाल समूहको समेत प्रभाव देखिएको छ ।
सम्पूर्ण सूची सार्वजनिक भएपछि सिफारिसकर्ता दलका नेताको यथार्थ सार्वजनिक हुने नै छ । त्यसले उनीहरूको वास्तविक स्वरुप पनि प्रकट हुनेछ । प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाका निम्ति ५५ दलले बन्दसूची बुझाउन आयोगबाट टोकन लिएर गएका भए पनि ४९ दलले मात्र सूची दर्ता गराएका छन् । सूची ब्झाउने अन्तिम घडीसम्म पनि दलहरूबीच एकीकरण र गठबन्धन प्रक्रिया चलिरहेको हुँदा यो संख्या कम भएको हो । मुलुकले अवलम्बन गरेको निर्वाचन प्रणालीले साना दललाई ठूला दलको छातामुनि बस्न बाध्य तुल्याएको छ । यसै पनि नेपालको राजनीतिमा सिद्धान्तको विभेद बाँकी नरहँदा जसले जताबाट निर्वाचन लडे पनि हुने अवस्था उत्पन्न भएको छ । पछिल्लो चरणमा वाम गठबन्धन र लोकतान्त्रिक गठबन्धनका नाममा दलहरूबीच ध्रुवीकरण प्रक्रियाले तीव्ररुप लिएको छ । राजनीतिक कार्यक्रमका आधारमा गठबन्धन बन्ने प्रक्रिया आफैंमा उत्साहप्रद पक्ष हो । यति हुँदाहुँदे पनि दलका पुराना नेता तथा कार्यकर्तालाई बेवास्ता गरेको देखिएको छ । बन्दसूचीमा पाखुरा, पैसा र प्रभाव प्रयोग भएको पनि देखिएको छ । निर्वाचन आयोगले निर्धारित गरेको कार्यक्रमअनुकूल तयारी भने अत्यन्तै कमजोर देखिएको छ । जसले प्रभाव पार्नसक्छ, त्यसैले सूचीमा प्रवेश पाउने स्थिति आउँदा लोकतन्त्र भाँडभैलोतन्त्रमा अनुदित हुन्छ ।
लोकतन्त्रका निम्ति लडेका दलले मार्गदर्शन गर्न सक्नुपर्ने हो । तर, निर्वाचन तयारीका क्रममा उनीहरूले देखाएको अस्तव्यस्त अवस्थाले निराशाजनक चित्रमात्र प्रस्तुत गर्छ । निर्वाचन कार्यक्रम सार्वजनिक भइसकेपछि त्यसमा व्यवस्थित रुपमा सहभागी हुन उनीहरूले आफूलाई तयारी राख्न सकेको देखिएको छैन । आफ्नो घर व्यवस्थित गर्न नसक्ने व्यक्तिले समाजलाई योगदान दिन सक्दैन । यही अवस्था दलहरूको पनि देखिएको छ । आफ्नो दलको कामकारबाही व्यवस्थित पारेर समयमै आफ्नो तर्फबाट बन्दसूची लिएर आयोगमा पुग्नुपर्ने हो । त्यतिमात्र होइन, संविधानले अपांगलगायतका विभिन्न क्लस्टरबाट उम्मेदवारी दिनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ भने त्यसका निम्ति उपयुक्त उम्मेदवारको छनोट समयमै हुनुपथ्र्यो । तर, बन्दसूची तयार पार्ने बेलामा मात्र यस्ता व्यक्तिको खोजी गर्न थाल्नुले सम्पूर्ण कामकारबाही झारा टार्ने किसिमको रहेको देखिन्छ । कतिपय दलले आर्थिक प्रलोभनमा परेर दलको सिद्धान्त र व्यवहारभन्दा फरक व्यक्तिलाई सिफारिस गरेको समेत सार्वजनिक भइरहेको छ । निर्वाचनको परिणाम आउने बेलासम्ममा यस्ता नाम सार्वजनिक हुनेछन् । तर, त्यो बेला नेताहरूले लाजले टाउको निहुराउनुपर्ने अवस्था पनि आउन सक्छ । त्यसो त नेताहरूले आफूखुसी काम गर्दै जाने र सार्वजनिक अभिव्यक्तिलाई खासै महŒव नदिने प्रवृत्ति देखिने गरेको छ । यसलाई सर्वसाधारणले लामो समयसम्म स्वीकार गर्न सक्ने अवस्था रहने छैन । मुलुकले नयाँ संविधानअनुसार भिन्न किसिमको निर्वाचन पद्धति स्वीकार गरेको अवस्थामा त्यसलाई अर्थपूर्ण बनाउनेतर्फ ध्यान पुग्नुपर्छ । तर, बन्दसूची बुझाउने क्रममा देखिएको भद्रगोल अवस्थाले निर्वाचन पद्धतिकै उपहास गरेको छ । यसले दल सञ्चालन क्षमतामाथि थप प्रश्नसमेत उब्जाएको छ । संविधान र लोकतन्त्रलाई उपहासको विषय बनाउन नदिन पनि अहिलेका कमजोरी भविष्यमा दोहोरिनु उचित हुँदैन ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

कोकको बोटलमा आमाका लागि पर्सनलाइज्ड म्यासेज

कोकको बोटलमा आमाका लागि पर्सनलाइज्ड म्यासेज

कोका–कोलाले आफ्नो ‘मन खोलौं कोक सँग’ दशैं तिहार अभियानलाई निरन्तरता दिदैं ग्राउन्ड एक्टिभेसन सुरु गरेको छ । ...

कम्प्युटरको बिक्रिमा अनपेक्षित वृद्धि

कम्प्युटरको बिक्रिमा अनपेक्षित वृद्धि

लिनोभो, डेल र एचपीको बिक्रि बढ्ने क्रममा - एप्पलको बिक्रि तल खस्किदै ...

आइफोन ११ मा छ सजिलै स्क्रिन स्क्र्याच हुने समस्या

आइफोन ११ मा छ सजिलै स्क्रिन स्क्र्याच हुने समस्या

११०० भन्दा बढी प्रयोगकर्ताले आफ्नो नयाँ आइफोन ११को डिस्प्ले खरिदको एक दुई दिन मै स्क्र्याच हुन थालेको भन्दै गुनासो गरेका...

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनि लिमिटेडले उपत्यकाका राम शाहपथ, थापाथली, नख्खु, जावलाखेल, भक्तपुरलगायतका स्थानमा पाँच स्थानमा पसल सञ्चालन गरेको छ...

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

Ncell Footer Ad