बनेन बालगोपालेश्वर मन्दिर : फोटो राखेर भाइटीका

सोमबार, ३० असोज २०७४, १२ : ५८ हिमाल लम्साल  | @mtlamsal

50


दिदीबहिनी नभएका दाजुभाइलाई भाइटीका लगाइलिएर खुसी बाँड्दै आएकी अम्बिका कपाली पछिल्ला दुई वर्षदेखि त्यति रमाउन सकेकी छैनन् ।  

रानीपोखरीस्थित बालगोपालेश्वर मन्दिरलाई ०७२ को भूकम्पले भत्काएसँगै उनले उमंगसाथ भाइटीका मनाउन नपाएकी हुन् । वर्षमा एकपल्ट भाइटीकाका दिन मात्र खुल्ने यही मन्दिरभित्र बसेर उनले धेरैलाई भाइटीका लगाइदिँदै आएकी थिइन् । भूकम्पपछि भने उनले मन्दिरको मूलगेटमा मूर्तिको तस्बिर अगाडि राखेर टीका लगाइदिँदै आएकी छन् ।  
‘यसरी भाइटीका लगाउँदा पहिलेजस्तो रमाइलो हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘मन्दिरकै प्रांगणमा लगाउँदा बेग्लै रमाइलो हुन्थ्यो, भत्केको संरचना देख्दा मन खिन्न हुन्छ ।’ 

भाइटीकाका दिन दाजुभाइ नहुने दिदीबहिनी र दिदीबहिनी नहुने दाजुभाइ रानीपोखरीस्थित यही मन्दिरमा आउने गर्छन् । उनीहरूले मन्दिरको मूर्तिलाई साक्षी राखेर भाइटीका लगाउँथे । गएका दुई तिहारमा भने धेरैले मूर्तिको तस्बिरलाई मात्र साक्षी राखेर टीका लगाउनुप¥यो । मन्दिर पुनर्निर्माण नहुँदा यसपटक पनि उनीहरूले मूर्तिलाई साक्षी राख्न नपाउने भएका हुन् । 

भूकम्पले मन्दिर भत्काएपछि उनले दुई भाइटीका रानीपोखरीको मूलगेटमा मनाइन् । सरकारले रानीपोखरी र मन्दिरको पुनर्निर्माण नगर्दा यसपालि पनि उनले मूलगेटअगाडि तस्बिर राखेर भाइटीका लगाइदिनेछन् । 
रानीपोखरी र बालगोपालेश्वर मन्दिर राजा प्रताप मल्लले आफ्नो छोरा चक्रवर्तीन्द्र मल्लको मृत्युपछि शोकाकुल रानीलाई सान्त्वना दिन निर्माण गरेको इतिहासकार बताउँछन् । यसको निर्माण १७२५ सालदेखि १७२७ को बीचमा भएको मानिन्छ। 

‘दिदीबहिनी र दाजुभाइ हुनेले आफ्नै घरमा रमाइलो गरेर भाइटीका मनाउँछन्,’ संस्कृति अध्येता एकराम महर्जनले भने, ‘दिदीबहिनी र दाजुभाइ नभएकाको मन बहलाउन भाइटीकाको दिनमा मन्दिर खोल्ने गरिएको हुनुपर्छ ।’ 
उनका अनुसार भाइटीकाको दिन बालगोपालेश्वर मन्दिरमा पूजाआजा गरेमा दशनार्थीको मनोकांक्षा पूरा हुने जनविश्वास छ । काठमाडौं महानगरपालिकाले भूकम्पपछि सर्वसाधारणका लागि मन्दिरको मूलगेटमै तस्बिर राखेर भाइटीका मनाउने व्यवस्था गरिदिएको हो । भूकम्पले मन्दिर भत्काएपछि भाइटीकाको व्यवस्थापन गर्न कठिनाइ भएको महानगरपालिका मातहत रहेको रत्नपार्क–रानीपोखरी इकाइले जनाएको छ । 

‘भूकम्पले  रानीपोखरीभित्रका संरचना भत्केसँगै भाइटीका मनाउनेको उत्साह घटेको छ,’ रत्नपार्क–रानीपोखरी इकाइ प्रमुख हरिशरण केसीले भने, ‘पोहोरजस्तै यस वर्ष  मन्दिरभित्रका देवी–देवताका तस्बिर मूलगेटमा टाँगेर पूजाआजा गर्ने कार्यक्रम छ ।’ 

उनका अनुसार भूकम्प अघिसम्म रानीपोखरी परिसरमा दीपावलीसहित भाइटीका मनाउने गरिन्थ्यो । ‘भूकम्पले भत्किनुअघि रानीपोखरीमा भाइटीकाको धुमधाम तयारी हुन्थ्यो, रङरोगन र झिलिमिली बत्ती बालिन्थ्यो, विशेष सरसफाइ गरिन्थ्यो,’  उनले भने, ‘अहिले त जताततै निर्माण सामग्री छन्, कुनै तामझाम छैन, संस्कृति बचाउनेतर्फ मात्र लागिपरेका छाैँ ।’ 

पुस्तौँदेखि रानीपोखरीको सरसफाइ र रेखदेख गर्दै आएका कपाली परिवारका छोरी–बुहारीले दिदीबहिनी नहुने दाजुभाइलाई रानीपोखरीमा भाइटीका लगाउँदै आएको रमेश कपाली बताउँछन् । ‘हाम्रो परिवारले रानीपोखरी सरसफाइ र रेखदेखको जिम्मा मात्र पाएको छैन, तिहारमा भाइटीका लगाउने अवसर समेत पाएका छौँ,’ उनले भने, ‘हाम्रो परिवार र रानीपोखरीको सम्बन्ध गहिरो छ ।’ 

रानीपोखरीको पुनर्निर्माण नभएकामा कपाली दुःखी छन् । ‘दुई वर्षभित्र रानीपोखरी पुनर्निर्माण सम्पन्न गर्ने भनिएको थियो, सरकारी बेवास्ताले अझैसम्म हुन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘यो हाम्रो पुस्तासँग जोडिएको छ, समयमै निर्माण नहुँदा मन खिन्न हुने रहेछ ।’

कपालीका अनुसार भूकम्पअघि रानीपोखरीमा भाइटीकाका दिन पाँच हजारभन्दा बढी भक्तालु आउने गर्थे  । त्यसमध्ये सात सयजतिले भाइटीका लगाउँथे । भूकम्पले रानीपोखरी क्षतिग्रस्त भएपछि त्यसको २५ प्रतिशत मात्रै भक्तजन आउने गरेका छन्।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

यो स्कूटरले नेपाली बजारमा पहिले देखि उपलब्ध भएका होन्डा ग्राजिया, टिभीएस एनटोर्क र हालै रिलिज भएको भेस्पा नोट्टेसंग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ...

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

क्वाल्कमका अनुसार यस स्मार्टफोन प्रोसेसरले 5G नेटवर्कमा बहु जीबीसम्मको डाउनलोड स्पिड प्रदान गर्न सक्नेछ | ...

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

माइक्रोसफ्टको फन्ट मेकर एपबाट आफ्नै अक्षरको फन्ट बनाउन सम्भव छ ! ...

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

यो स्कूटरले नेपालमा उपलब्ध अन्य १२५ सिसिका स्कूटरहरुसंग प्रतिस्पर्धा गर्ने छ | ...

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

यदि स्मार्टफोन हरायो वा चोरी भइहाल्यो भने यी गर्नुहोस् : ...

१६ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

१६ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

यी १६ वटा क्यामराहरु ४x४ को ग्रिडमा राखिने छ | ...

एल्मुनियम र काठको विकल्पमा युपिभिसी (uPVC)

एल्मुनियम र काठको विकल्पमा युपिभिसी (uPVC)

झ्याल–ढोका निर्माण गर्नलाई एल्मुनियम र काठका साथै अहिलेको निकै चर्चामा रहेको विकल्प हो– युपिभिसी । ...

आइफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिका

आइफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिका

अब किनिसकेको १६ जिबी आइफोनमा चल्ने कसरी ? यी हुन् स्टोरेज बचाउने टिप्स र विकल्प ! ...