संसद् विघटनसँगै संवैधानिक संक्रमणकाल अन्तिम चरणमा

आइतबार, २९ असोज २०७४, ०९ : ०३ मणि दाहाल  | @maninagarik

काठमाडौं- रूपान्तरित व्यवस्थापिका संसद्को विघटन र प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभाको चुनावी प्रक्रिया सुरु भएसँगै संवैधानिक संक्रमणकाल समाप्तिको अन्तिम चरणमा प्रवेश गरेको छ ।
मंसिरको १० र २१ गते क्रमशः हिमाल, पहाडी तथा अन्य क्षेत्र हुने प्रदेश र प्रतिनिधिसभाको समानुपातिक निर्वाचनतर्फको बन्द सूची राजनीतिक दलहरूले आइतबार बुझाउँदैछन् । यो प्रक्रियासँगै संवैधानिक संक्रमणकाल समाप्त हुँदै जानेछ ।  
निर्वाचन प्रक्रियाको सुरुवातसँगै संक्रमणकालीन व्यवस्थाको अन्त्य भएको छ । काठमाडौं विश्वविद्यालय स्कुल अफ लका डिन विपिन अधिकारीले संसद् विघटनसँगै संवैधानिक संक्रमणकाल अन्त्य भएको बताए । ‘राजनीतिक संक्रमणकाल बाँकी होला तर संवैधानिक संक्रमणकाल  सकिने स्थितिमा छ । अब सरकारको भूमिका भनेको काम चलाउन वा कार्यवाहकको मात्रै हो,’ उनले भने, ‘निर्वाचनको मिति घोषणापछि संक्रमणकाल समाप्त हुने बेलामा कार्यकारी अधिकारको प्रयोग गरेर प्रधानमन्त्रीबाट मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्ने काम भएको छ । यो गलत हो ।’
नेपालको संविधानमा ‘संसद्को कार्यकाल संवत् २०७४ साल माघ ७ गतेसम्म कायम रहनेछ । तर त्यस्तो कार्यकाल पूरा हुनुअगावै यस संविधानबमोजिमको प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन हुने भएमा त्यस्तो निर्वाचनका लागि उम्मेदवारको मनोनयनपत्र दाखिला गर्ने अघिल्लो दिनसम्म व्यवस्थापिका संसद् कायम रहनेछ भनी उल्लेख छ ।
अन्तरिम संविधानले दोस्रो संविधानसभाको आयु चार वर्ष तोकेको थियो । २० महिना लगाएर संविधान जारी गरेपछि २०७२ असोज ३ गते संविधानसभा व्यवस्थापिका संसद्मा रूपान्तरित भएको थियो । व्यवस्थापिका संसद्बाट चारवटा सरकार निर्माण भए भने विभिन्न ५६ वटा विधेयक पारित भएको थियो ।
राजनीतिक विश्लेषक नीलाम्बर आचार्यले संक्रमणकालको अन्त्यको ‘अन्तिम लेग’ मा देश पुगेको बताए । ‘यो अब इतिहास भएको छ । अब चुनिएर बन्ने भनेको संघीय प्रतिनिधिसभा हो,’ उनले भने, ‘चुनावसँगै संविधान फुल फेजमा कार्यान्वयन हुनेछ । अहिले हामी संक्रमणकाल समाप्त हुने अन्तिम चरणमा छौं । त्यसबाहेक संक्रमणकालको छिटपुट विषयमात्रै बाँकी रहन्छ ।’
उनले संक्रमणकालको समाप्ति हुने प्रक्रियाको अन्त्यसँगै संक्रमणकालीन न्यायको विषय पनि सक्नुपर्ने बताए । तर, संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता छानबिन आयोग गठन भए पनि रूपान्तरित संसद्ले आयोगहरूलाई कार्य सम्पादन गर्न आवश्यक कानुन भने निर्माण गर्न असफल रह्यो ।
मंसिर १० गते हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा ३५ जिल्ला र मंसिर २१ गते ४२ जिल्लामा प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभाका लागि चुनाव हुँदैछ । चुनावपछि सात प्रदेशमा प्रत्यक्षतर्फ ३ सय ३० र समानुपातिकतर्फ २ सय २० गरी ५ सय ५० सदस्यीय प्रदेशसभा हुनेछ भने संघीय संसद्को प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्षतर्फ १ सय ७५ र समानुपातिकतर्फ एक सय १० सदस्यय चुनिनेछन् ।
डिन अधिकारीले सक्रमणकालका केही विषयले दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने बताए । ‘अन्तिम दिनमा गलत भयो । निर्वाचन प्रभावित भएको देखियो । निर्वाचन आयोगले यस्तो समयमा दफा वा उपदफामा के लेखिएको छ भनेर हेर्ने होइन,’ उनले भने, ‘स्वच्छ र निष्पक्ष रूपमा चुनाव गराउन निर्वाचनसम्बन्धी सिद्धान्त र मान्यताहरू हेरिनुपथ्र्यो । त्यस्तो गर्न सकेन । आचारसंहिता उल्लंघन गरेर विभिन्न काम हुँदा समेत आयोग हेरेर बस्यो । यसले दीर्घकालसम्म समस्या ल्याउनेछ ।’
प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले चुनावका मिति घोषणापछि पटकपटक मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरेको छ । शुक्रबारमात्रै राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका ८ मन्त्री थप्दै देउवाले इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो ६४ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन गरेका छन् ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

नेपालमा सार्वजनिक हुने तयारीमा रहेको “ए नाइन २०२०” कम्पनीले यही आश्विन ६ गते सार्वजनिक गर्ने घोषणा गरेको हो। ...

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले समस्त नेपालीहरुको महान चाड दशैँ, तिहार र छठ्लाई लक्षित गर्दै आफ्ना उपभोक्ताहरुसंग पर्वको खुशी साट्न लगातार...

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

असोज महिना भरी आफ्नो सम्पूर्ण शाखाहरु मार्फत विभिन्न १९ प्रकारका थप सुविधाहरु प्रदान गर्न लागेको जानकारी बैंकद्वारा जारी प्रेस बिज्ञप्तिमा...

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

टाटा मोटर्सद्वारा संचालित रिटेल च्याम्पियन कार्यक्रम अन्तर्गत सबैभन्दा उत्कृष्ट काम गर्ने च्याम्पियन जोनलाई सम्मान गरेको छ । ...

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकले आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को मुनाफा तथा सञ्चित रकम समेतबाट बैंकका सेयरधनीलाई २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ ।

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङले उत्सव अवसरको रुपमा ‘सामसङ आयो, खुसी छायो’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकले भोजपुरको पौवादुङमा गाउँपालिकामा विस्तारित काउन्टरमार्फत आफ्नो कारोबार बढाएको छ । ...

एनसेलले ल्यायो आकर्षक ‘मेरो प्लान’

एनसेलले ल्यायो आकर्षक ‘मेरो प्लान’

एनसेलले आफ्ना प्रिपेड ग्राहकका लागि नयाँ योजना सार्वजनिक गरेको छ । अझ सुलभ दरमा डेटा, भ्वाइस र एसएमएस सेवाबाट फाइदा...

Ncell Footer Ad