किन कृष्णप्रसाद भट्टराई ?

सोमबार, ०९ असोज २०७४, १० : ३८ डा. सुरेश आचार्य

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी एमाले प्रतिपक्षमा छ । संसद्मा उसको भूमिका प्रतिपक्षीको हुनु स्वाभाविक हो । तर उसको नामसँग जोडिएका सबै संघसंगठनहरू प्रतिपक्षी हुन् कि होइनन् ? संसद्बाहेकका ठाउँमा प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गर्न आवश्यक छ कि छैन ? रचनात्मक प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गर्छु भन्ने पार्टीका भ्रातृ संगठनहरू विशृंखलाको मतियार बन्न आवश्यक छ कि छैन ? यो प्रश्न नेपाल पत्रकार महासंघ र सरकारले गठन गर्ने भनिएको आमसञ्चार प्रतिष्ठानका सन्दर्भमा जोड्न खोजिएको हो ।

पत्रकार संघ कृष्णप्रसाद भट्टराईकै नेतृत्वको संघ हो र यसै आधारमा नेपाल पत्रकार महासंघले चैत १६ लाई स्थापना दिवस भनेर मनाउँदै आएको पनि छ ।

केही एमाले लेखक र एमालेको भ्रातृ संगठनले बेला बखत महासंघको इतिहास र आमसञ्चार प्रतिष्ठानसँग जोडिन लागेको कृष्णप्रसाद भट्टराईका नाममा विवाद गर्दै आएका छन् । यसपटक पनि आमसञ्चार प्रतिष्ठान बन्दैछ र यसका अगाडि कृष्णप्रसाद भट्टराईको नाम जोडिँदै छ भन्ने सुनेपछि एमालेका पत्रकारहरूको संगठन प्रेस चौतारी नेपालको हुल कुदेर सूचना तथा सञ्चारमन्त्रीकहाँ पुगेछ । श्रमजीवीका विषयमा उसले उठाएका माग नाजायज भन्नुपर्ने कारण छैन तर आमसञ्चार प्रतिष्ठानका विषयमा उसको चासो सर्वथा गलत छ, नाजायज छ । त्यसो त मन्त्री मोहनबहादुर बस्नेत आफैँले उनीहरूलाई सम्झाइ–बुझाइ पठाउने प्रयत्न भएको छ, तर विवादका नाममा जे गर्ने चाहना एमाले र उसका भ्रातृ संगठनको हो, यो कुनै हिसाबले रचनात्मक छैन ।
आजका मितिसम्म आमसञ्चार प्रतिष्ठान नबनेको एमालेकै कारणले हो । यो प्रतिष्ठानसँग जोडिने कृष्णप्रसादको नामबारे एमाले र नेपाल पत्रकार महासंघको एमाले पक्षधर तत्कालीन नेतृत्व असहमत भएका कारण चार वर्षअघि नै गठन गर्न बजेट विनियोजन गरिएको यो संस्था अलपत्र पर्दै आएको छ । अहिले पनि सञ्चार मन्त्रीको प्रतिबद्धताबाहेक यो प्रतिष्ठान बनिहाल्ने बलियो आधार छैन । किनभने, यो प्रतिष्ठानका लागि कुनै कानुनी आधार तयार छैन । नेपाल सरकारले गठन आदेशका आधारमा प्रतिष्ठान बनाउनुपर्नेछ । निर्वाचन आचारसंहिता लागेर कुनै पनि नियुक्ति, सरुवा, बढुवा नगर्न सरकारलाई निर्वाचन आयोगले आदेश गरिसकेको अवस्थामा गठन आदेशबाट नयाँ संस्था बनाउनु त्यति सहज छैन । यद्यपि, यो संस्थाको गठन र यसमा हुने नियुक्तिले कुनै दलको मत प्रभावित हुने अवस्था रहँदैन । तर निर्वाचन आयोगका पछिल्ला अव्यावहारिक निर्देशन यसका हकमा पनि लागू नहोला भन्ने छैन ।
यो प्रतिष्ठान तत्काल बनोस् वा नबनोस्, यो दोस्रो कुरा हो । तर पहिलो सत्य के हो भने अहिलेको नेपाल पत्रकार महासंघ कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा गठन भएको पत्रकार संघको निरन्तरता हो । पछिल्लो दुई कार्यकाल एमाले पक्षधर नेतृत्व महासंघले पायो । यही अवधिमा महासंघको विधान दुईपटक संशोधन भएको छ । पछिल्लोपटक नेपाल पत्रकार महासंघको संशोधित विधान २०७३ को धारा ३९ मा अविच्छिन्नता शीर्षक छ । त्यसमा पत्रकार महासंघ २०१२ चैत १६ गते स्थापित नेपाल पत्रकार संघको अविच्छिन्न उत्तराधिकार संस्था भनेर प्रस्ट लेखिएको छ । त्यसबेला बनेको पत्रकार संघ कृष्णप्रसाद भट्टराईकै नेतृत्वको संघ हो र यसै आधारमा नेपाल पत्रकार महासंघले चैत १६ लाई स्थापना दिवस भनेर मनाउँदै आएको पनि छ ।
यसबाहेक धर्मेन्द्र झा अध्यक्ष रहेको अन्तिम वर्ष महासंघको कोषबाट बेहोर्ने गरी एक लाख रुपियाँ बराबरको कृष्णप्रसाद भट्टराई राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार वितरण गर्न सुरु गरिएको थियो । पहिलो पुरस्कार पाउने पत्रकार किशोर नेपाल हुन् । संयोगले त्यो पुरस्कार छनोट समितिको संयोजकमा म आफैँ थिए । प्रेस काउन्सिलका तत्कालीन अध्यक्ष नारायणप्रसाद शर्मा र महासंघका महासचिव रहेको छनोट समिति बनेको थियो । यो पुरस्कारको अन्त्य त्यहीँ भयो, जब एमालेको समर्थनमा शिव गाउँले महासंघको अध्यक्ष भए । तर यो पुरस्कार पाउने किशोर नेपाल पहिलो र अन्तिम हुन पाएनन् । एमालेका समर्थक महेन्द्र विष्ट अध्यक्ष भएर महासंघबाट बाहिरिने वर्ष गएको महाधिवेशनमा फेरि यो पुरस्कार पुनर्जीवित भयो र यसका हकदार विजयकुमार पाण्डे बने । यो पुरस्कार पूर्वप्रधानमन्त्रीका नाममा होइन, महासंघका संस्थापक अध्यक्षका नाममा स्थापित भएको हो । यो पुरस्कार स्थापना गर्ने महासंघका अध्यक्ष धमेन्द्र झा यही धर्तीमा सक्रिय पत्रकारिता गर्दैछन् ।
यो छुट्टै कुरा हो कि कृष्णप्रसाद भट्टराईका शुभेच्छुकहरूबाट यो पुरस्कार स्थापना होस् भन्ने चाहना महासंघले उतिबेलै गरेको थियो । प्रदीप गिरि, दीपकुमार उपाध्याय, पूर्णबहादुर खड्का, शरदसिंह भण्डारी लगायतसँग छलफल गरेर अक्षय कोष स्थापनाका प्रयास भएका थिए । तिनले कुनै मूर्त रूप लिएनन् । महासंघको आफ्नै कोषबाट दिने गरी यो पुरस्कारको स्थापना भयो । अक्षय कोष खडा गरिएको भए शिव गाउँलेको अनिच्छाका बाबजूद पुरस्कार घोषणा गर्नैपर्ने हुन्थ्यो । आज व्यापारी र व्यापारिक घरानाका नाममा प्रेस काउन्सिलजस्तो संस्थाले पुरस्कारका नाममा कसैको व्यापार प्रवद्र्धनमा योगदान गरेको छ भने महासंघका संस्थापक अध्यक्षका नाममा पुरस्कार राखिनु अनर्थ हुने थिएन । उसबेला महासंघको प्रयत्न कमजोर भयो वा शुभेच्छुकहरूको अनिच्छा ? अक्षय कोषमा एक सुका पनि जम्मा हुन सकेन । यद्यपि महेन्द्र विष्टले महासंघ छाड्दै गर्दा अरू बेला लोकतन्त्रवादीलाई समाप्त गर्ने अभियान चलाएको आरोप खेपे पनि संस्थापक अध्यक्ष कृष्णप्रसादको सम्मान कायम राखेका छन् ।
केही पत्रकार, केही एमाले लेखक र प्रेस चौतारीले भन्दै आएझैँ नेपाल पत्रकार संघका संस्थापक सत्यनारायण बहादुर श्रेष्ठ हुन् । २००८ सालमा गठन भएको यो संस्था लगभग एक वर्ष क्रियाशील भएपछि निष्क्रिय रह्यो । यसले कुनै संगठित स्वरूप लिएन । एउटा भेलाले यो नाम दिएको थियो । त्यसपछि सांगठनिक निरन्तरता यसले पाएन । २००९ देखि २०१२ सालको अन्त्यसम्म पनि समय त्यसै बित्यो, संघका नाममा कुनै क्रियाकलाप भएनन् । र, २०१२ चैत १६ गते कृष्णप्रसाद भट्टराई अध्यक्ष भएर नेपाल पत्रकार संघ नै बन्यो । अहिलेको नेपाल पत्रकार महासंघ त्यही पत्रकार संघको विभिन्न आरोह, अवरोह र वादविवादबीच निरन्तर कायम रहँदै आएको संस्था हो । २०५३ साल जेठमा धरानमा भएको साधारण सभाले संघलाई महासंघमा रूपान्तरण गरेको हो । अहिले पनि संघका नाममा कोही सक्रिय छ भने महासंघको जानकारीमा छैन । किनभने, महासंघका अध्यक्षको कार्यकक्षमा कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई संस्थापक मानेर महेन्द्र विष्टसम्मको तस्बिर टाँगिएको केपी ओली गए पनि देख्छन्, चौतारीका नेता कार्यकर्ताले त सधैँ देख्दै आएका छन् ।
संयोगले महासंघको अविच्छिन्न उत्तराधिकार संस्था कायम गर्ने कार्र्य समितिमा म पनि केन्द्रीय सदस्य थिएँ । यो धेरैपटक मैले लेखेको पनि छु । होमनाथ दाहाल सभापति रहेको कार्यसमितिमा नारायणप्रसाद शर्मा (दाङ), कर्णबहादुर कार्की (बुटवल) र ऋषिराज लुम्सालीजस्ता कम्युनिस्ट धारका उपाध्यक्ष थिए । रघु पन्त महासचिव र चन्द्र भण्डारी (झापा) सचिव थिए । दृष्टिका सम्पादक शम्भु श्रेष्ठ, प्रकाश साप्ताहिकका सम्पादक विष्णु प्रभातलगायत एमाले पत्रकारहरू केन्द्रीय सदस्य थिए । २०४९ चैतमा विराटनगर महाधिवेशनबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यसमितिले २०५१ सालमा नेपाल पत्रकार संघका नाममा क्यालेन्डर प्रकाशन गरेर कृष्णप्रसाद भट्टराईको तस्बिर पहिलो पृष्ठमा संस्थापक अध्यक्ष भनेर छापेको थियो । उसबेला पनि एमाले पार्टी प्रमुख प्रतिपक्षमा नै थियो । पत्रकारका नामको एमालेको भ्रातृ संगठन अलि पछि नै जन्मिएको हो । उसबेला सर्वसम्मत भएको निर्णय अहिले किन कसैका लागि कुपाच्य भएको छ ?
बिपी कोइरालाका नाममा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान खोलिएको उनी स्वास्थ्यका विशेषज्ञ भएर होइन । मनमोहन अधिकारी वा गणेशमान सिंह पनि चिकित्सिक भएका कारण उनीहरूका नाममा अस्पताल खोलिएका होइनन् । न त त्यहाँ कम्युनिस्ट वा कांग्रेसले मात्र उपचार पाउनेछन् भनिएको छ । राज्यले खडा गर्ने कुनै पनि संस्था आदर्श नेता वा पूर्वप्रधानमन्त्रीका नाममा दुनियाँभर खुलेका छन् । सक्रिय पत्रकारितासमेत गरेका कृष्णप्रसाद भट्टराईका नाममा कुनै संस्था खोल्नु कुन अपराध हो ? मदन भण्डारीका नाममा खुलेका कलेज वा प्रतिष्ठान एमालेका बिर्ता हुन् र ? कृष्णप्रसादका नाममा आमसञ्चार प्रतिष्ठान खुल्दा कम्युनिस्टहरू पत्रकारिताको सीप र ज्ञान आर्जन गर्नबाट वञ्चित हुने हुन् ? यी अनर्गल प्रचार र हल्ला अब बन्द हुनुपर्छ । इतिहास कसैले बंग्याएको होइन, छैन । यथार्थका आधारमा कृष्णप्रसाद भट्राईलाई पत्रकार महासंघको संस्थापक मानिएको हो । पत्रकार महासंघका पछिल्ला दुई संशोधन गराउँदा एमाले समर्थक नै अध्यक्ष थिए भन्ने कुरा एउटा चुनाव हार्दैमा चौतारीले सबै इतिहास बिर्सन पर्छ र ?








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

सीजी मोटोकर्पको डल्लुस्थित सुजुकी ‘स्टेट–अफ–आर्ट’ सर्भिस सेन्टरमा सुजुकी ब्रान्डका कारधनीहरुका लागि आकर्षक अफरहरु सहित ६ दिने निःशुल्क सर्भिस क्याम्प सुरु...

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिल इन्डस्ट्रिजले नेपाली निर्माण बजारमा उपयोगी प्रविधिमा आधारित उत्पादन ‘हुलास डेक’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

सिद्धार्थ बैंकको “सरल एसएमइ कर्जा”

सिद्धार्थ बैंकको “सरल एसएमइ कर्जा”

सिद्धार्थ बैंकले साना तथा मझौला व्यवसायलाई लक्षित गर्दै आकर्षक ब्याजदरमा पचहत्तर लाख रुपैया सम्मको कर्जा सुविधा सहज रूपमा प्रदान गर्ने...

वेत्रावतीमा टिम्स चेकपोस्ट

वेत्रावतीमा टिम्स चेकपोस्ट

ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) ले पदयात्रा व्यवसायलाई मर्यादित तथा सुरक्षित बनाउन र पदयात्रामा गएका पर्यटकको तथ्यांक राख्न पदयात्रा...

कुमारी स्मार्ट मोबाइल बैंकिङमा योजना

कुमारी स्मार्ट मोबाइल बैंकिङमा योजना

कुमारी बैंकले नगदरहित कारोबारको अवधारणालाई अघि बढाउन तथा नविनतम प्रविधिको प्रयोग प्रोत्साहित गर्न विभिन्न योजना ल्याएको छ । ...

स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको सभा

स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको सभा

स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको ३३औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

१०औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड सम्पन्न

१०औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड सम्पन्न

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले विभिन्न ३६ विधामा रिद्धि सिद्धि सिमेन्ट १०औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड वितरण गरेको छ । ...

दराजमा १२.१२ सेलको पालो

दराजमा १२.१२ सेलको पालो

नेपालको बृहत्तर अनलाइन सपिङ गन्तव्य दराजले दराज १२.१२ घोषणा गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad