ध्यान मोहीका समस्यामा

बिहिबार, ०५ असोज २०७४, ११ : ४३ शुभराज चौधरी

सरकाले भूमिसम्बन्धी ऐनमा २०२१ छैटौं संशोधन गरी मोही जग्गा बाँडफाँटको सूचना खुलाएपछि किसानले पुनः मोही हक लिन सक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । २०७३ भदौ ६ गते नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी मोही लागेको जग्गा बाँडफाँटको बाटो खोलेको हो । यसका लागि १ वर्षभित्र (२०७४ भदौ ५ सम्म) भूमि सुधार कार्यालय र यस्तो कार्यालय नभएको जिल्लामा मालपोत कार्यालयमा निवेदन दिइसक्नुपर्ने र २ वर्षभित्र (२०७५ भदौ ५) मा पेश भएका निवेदनको छिनोफानो गरिसक्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । यसरी राजपत्रमा सूचना प्रकाशित भएको करिव ११ महिना बितिसकेको छ तर मोही किसानले मोही जग्गा बाँडफाँटका लागि भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन पेश गर्ने कार्य भने निकै न्यून छ । यसको मुख्य कारण सरकारले राजपत्रमा प्रकाशन गर्ने सूचना गाउँका किसानसम्म नपुग्नु नै हो ।
भूमि सुधार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार दाङमा ६,८११, वाँकेमा ४,९९१ र बर्दियामा ३२६० मोही छन् । सरकारले २०७३ भदौ ६ गते मोही जग्गा बाँडफाँट गर्नका लागि राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरेपछि २०७४ जेठ अन्तिमसम्म दाङमा ४२९ बाँडफाँट र ३४१ नामसारी, बाँकेमा १,३६४ बाँडफाँट र ८५५ नामसारी र बर्दियामा ४२७ बाँडफाँट र २९८ वटा नामसारीको निवेदन परेको छ । यसबाट पनि देखिन्छ कि यो समस्या कति भयाबह छ भन्ने ।
सरकारी सूचना सम्बन्धित सबैलाई दिनुपर्ने काम सरकारको हो तर सरकार यसैमा चुकेको देखिन्छ । त्यसैले मोही जग्गा बाँडफाँटको सूचना यतिखेर राष्ट्रिय भूमि अधिकार मञ्चले गाउँगाउँ सम्प्रेषण गर्ने काम गरिरहेको छ । त्यतिमात्र हैन, भूमि सुधार कार्यालयवाट मोहीको विवरण पनि लिएको छ । र, सोही विवरणका आधारमा समुदायमा मोहियानी हकबारे सचेत गर्ने र संगठित गर्ने कार्य पनि भइरहेको छ । भूमि सुधार कार्यालय र जिल्ला भूमि अधिकार मञ्चले सयुक्तरूपमा यसबारे स्थानीय रेडियोहरूबाट पनि सूचना जारी गरिरहेका छन् । तर पनि यो चाहे जति प्रभावकारी भने हुन सकेको छैन ।
मोहीले जग्गा बाँडफाँटका लागि भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन दिने कार्य सहज भइरहेको छैन । भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन पेश गर्नका लागि मोही किसानले आवश्यक प्रमाण जुटाउनुपर्ने हुन्छ । जस्तै– नापी शाखा कार्यालयवाट फिल्ड उतार, मालपोत कार्यालयवाट मोठ भिडाउने र जग्गा धनीको नाम, थर र ठेगाना पत्ता लगाउनुपर्ने हुन्छ । तर ती कार्यालयवाट कर्मचारी अभाव, समय नभएको जस्ता कुरा गरिँदा मोहीलाई प्रमाण जुटाउनै महिनौँ लाग्ने अवस्था छ । अझ कर्मचारीले बिनाघूस काम नगरिदिने समस्या पनि ज्युका त्युँ छँदैछ । साविक जग्गाधनीले साविक कित्तालाई धेरै कित्ताकाट गरी बिक्री गरिसकेकाले हाल जग्गाधनी धेरै भइसकेका छन् । यसरी धेरै कित्ताबाट धेरै जग्गाधनीसँग एकजना मोहीले मुद्दा लड्नुपर्ने अवस्था रहेकोले खर्च पनि धेरै हुने र जग्गाधनीले मोहीलाई धम्काउने गरेका छन् । मोही एक्लै हुने हँुदा यसले मानसिकरूपमा कमजोर हुने अवस्था पनि सिर्जना हुन पुगेको छ ।
बाबुको नाममा रहेको मोहियानी हक निजका छोराले अंश लिँदा पनि पाउने व्यवस्था छ । तर दाइ वा भाइको नाममा रहेको मोहियानी हक छुट्टी भिन्न भएकोमा निजका दाजु वा भाइलाई अंश लाग्दैन । हाल मोहीको परिवार अंशबन्डा गरी छुट्टी भिन्न भइसकेका छन् । मोही भएको अंशियारले जग्गा बाँडफाँटका लागि भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन दिँदा अन्य अंशियारले विरोध गर्ने र विवाद निकाल्ने कार्य पनि भइरहेको छ । यसको फाइदा भने जग्गाधनीले लिँदै भाइ–भाइबीच झगडा मच्चाइदिने पनि गरेका छन् । केही मोही त मोहियानी हकबारे जानकारी नभएकै कारण भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन दिनबाट समेत छुटिरहेका छन् ।






यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

यस्तो हुनेछ फेसबुकको नयाँ डिजाइन

यस्तो हुनेछ फेसबुकको नयाँ डिजाइन

फेसबुकको नयाँ डिजाइनको तस्विरहरू ...

एनएमबि बैंकको नयाँ कर्पोरेट अभियान

एनएमबि बैंकको नयाँ कर्पोरेट अभियान

एनएमबी बैंकले ‘हामी देख्छौ अपार संभावना’ को अवधारणा सहित नयाँ कर्पोरेट अभियान आरम्भ गरेको छ । ...

एभरेस्ट ह्याकथनद्वारा ह्याकिङ एक्सपो सार्वजनिक

एभरेस्ट ह्याकथनद्वारा ह्याकिङ एक्सपो सार्वजनिक

‘एभरेस्ट ह्याक’ नाम दिइएको प्रविधि केन्द्रित ह्याकिङ एक्स्पो सर्वसाधारणलाई अवलोकनका लागि सार्वजनिक गरिएको छ। ...

सिटिजनको प्रथम बिमा शुल्क एक अर्ब नाघ्यो

सिटिजनको प्रथम बिमा शुल्क एक अर्ब नाघ्यो

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सको आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा प्रथम बिमा शुल्क एक अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ । ...

जापानी ‘रामेन रेस्टुरेन्ट’ सुरु

जापानी ‘रामेन रेस्टुरेन्ट’ सुरु

होक्काइदो नेपाल बिजनेस ग्रुप प्रालिले काठमाडौंमा जापानी खानाको परिकार पस्किने ‘होक्काइदो रामेन रेस्टुरेन्ट’ सुरु गरेको छ। ...

यस्ता खालका गाडी मात्र नेपाली सडककामा उपयुक्त

यस्ता खालका गाडी मात्र नेपाली सडककामा उपयुक्त

नेपालको धेरै जसो स्थानमा अझै पनि कच्चि सडक यथावत छ जसमा कालोपत्रे गरिएको छैन| ...

इन्स्टाग्रामले अब फोटोमा आएको लाइक संख्यालाई लुकाउने

इन्स्टाग्रामले अब फोटोमा आएको लाइक संख्यालाई लुकाउने

यस फिचर हालका लागि ७ वटा देशमा लागू गरिएको छ ! ...

“एन्ड्रोइडको विकल्प होइन होङमेङ्ग” - हुवावे

“एन्ड्रोइडको विकल्प होइन होङमेङ्ग” - हुवावे

एन्ड्रोइडको विकल्प मानिएको होङमेङ्ग स्मार्टफोनको लागि बनेको अपरेटिंग सिस्टम नै होइन ! ...

Ncell Footer Ad