ध्यान मोहीका समस्यामा

बिहिबार, ०५ असोज २०७४, ११ : ४३ शुभराज चौधरी

सरकाले भूमिसम्बन्धी ऐनमा २०२१ छैटौं संशोधन गरी मोही जग्गा बाँडफाँटको सूचना खुलाएपछि किसानले पुनः मोही हक लिन सक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । २०७३ भदौ ६ गते नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी मोही लागेको जग्गा बाँडफाँटको बाटो खोलेको हो । यसका लागि १ वर्षभित्र (२०७४ भदौ ५ सम्म) भूमि सुधार कार्यालय र यस्तो कार्यालय नभएको जिल्लामा मालपोत कार्यालयमा निवेदन दिइसक्नुपर्ने र २ वर्षभित्र (२०७५ भदौ ५) मा पेश भएका निवेदनको छिनोफानो गरिसक्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । यसरी राजपत्रमा सूचना प्रकाशित भएको करिव ११ महिना बितिसकेको छ तर मोही किसानले मोही जग्गा बाँडफाँटका लागि भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन पेश गर्ने कार्य भने निकै न्यून छ । यसको मुख्य कारण सरकारले राजपत्रमा प्रकाशन गर्ने सूचना गाउँका किसानसम्म नपुग्नु नै हो ।
भूमि सुधार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार दाङमा ६,८११, वाँकेमा ४,९९१ र बर्दियामा ३२६० मोही छन् । सरकारले २०७३ भदौ ६ गते मोही जग्गा बाँडफाँट गर्नका लागि राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरेपछि २०७४ जेठ अन्तिमसम्म दाङमा ४२९ बाँडफाँट र ३४१ नामसारी, बाँकेमा १,३६४ बाँडफाँट र ८५५ नामसारी र बर्दियामा ४२७ बाँडफाँट र २९८ वटा नामसारीको निवेदन परेको छ । यसबाट पनि देखिन्छ कि यो समस्या कति भयाबह छ भन्ने ।
सरकारी सूचना सम्बन्धित सबैलाई दिनुपर्ने काम सरकारको हो तर सरकार यसैमा चुकेको देखिन्छ । त्यसैले मोही जग्गा बाँडफाँटको सूचना यतिखेर राष्ट्रिय भूमि अधिकार मञ्चले गाउँगाउँ सम्प्रेषण गर्ने काम गरिरहेको छ । त्यतिमात्र हैन, भूमि सुधार कार्यालयवाट मोहीको विवरण पनि लिएको छ । र, सोही विवरणका आधारमा समुदायमा मोहियानी हकबारे सचेत गर्ने र संगठित गर्ने कार्य पनि भइरहेको छ । भूमि सुधार कार्यालय र जिल्ला भूमि अधिकार मञ्चले सयुक्तरूपमा यसबारे स्थानीय रेडियोहरूबाट पनि सूचना जारी गरिरहेका छन् । तर पनि यो चाहे जति प्रभावकारी भने हुन सकेको छैन ।
मोहीले जग्गा बाँडफाँटका लागि भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन दिने कार्य सहज भइरहेको छैन । भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन पेश गर्नका लागि मोही किसानले आवश्यक प्रमाण जुटाउनुपर्ने हुन्छ । जस्तै– नापी शाखा कार्यालयवाट फिल्ड उतार, मालपोत कार्यालयवाट मोठ भिडाउने र जग्गा धनीको नाम, थर र ठेगाना पत्ता लगाउनुपर्ने हुन्छ । तर ती कार्यालयवाट कर्मचारी अभाव, समय नभएको जस्ता कुरा गरिँदा मोहीलाई प्रमाण जुटाउनै महिनौँ लाग्ने अवस्था छ । अझ कर्मचारीले बिनाघूस काम नगरिदिने समस्या पनि ज्युका त्युँ छँदैछ । साविक जग्गाधनीले साविक कित्तालाई धेरै कित्ताकाट गरी बिक्री गरिसकेकाले हाल जग्गाधनी धेरै भइसकेका छन् । यसरी धेरै कित्ताबाट धेरै जग्गाधनीसँग एकजना मोहीले मुद्दा लड्नुपर्ने अवस्था रहेकोले खर्च पनि धेरै हुने र जग्गाधनीले मोहीलाई धम्काउने गरेका छन् । मोही एक्लै हुने हँुदा यसले मानसिकरूपमा कमजोर हुने अवस्था पनि सिर्जना हुन पुगेको छ ।
बाबुको नाममा रहेको मोहियानी हक निजका छोराले अंश लिँदा पनि पाउने व्यवस्था छ । तर दाइ वा भाइको नाममा रहेको मोहियानी हक छुट्टी भिन्न भएकोमा निजका दाजु वा भाइलाई अंश लाग्दैन । हाल मोहीको परिवार अंशबन्डा गरी छुट्टी भिन्न भइसकेका छन् । मोही भएको अंशियारले जग्गा बाँडफाँटका लागि भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन दिँदा अन्य अंशियारले विरोध गर्ने र विवाद निकाल्ने कार्य पनि भइरहेको छ । यसको फाइदा भने जग्गाधनीले लिँदै भाइ–भाइबीच झगडा मच्चाइदिने पनि गरेका छन् । केही मोही त मोहियानी हकबारे जानकारी नभएकै कारण भूमि सुधार कार्यालयमा निवेदन दिनबाट समेत छुटिरहेका छन् ।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

सेवाग्राहीद्वय सोमर तामाङ्ग र विशाल नगरकोटी दसैँमा आइएमईको डबलको डबलको डबल अफर अन्तर्गत पहिलो महिनाको विजेता घोषित भएका छन् ।

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंकले मोरङको जिल्लाको विराटनगर–०१, पुष्पलालचोकमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन विराटनगर नगरपालिकाका नगर प्रमुख भिम पराजुलीले...

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्ट्स लिमिटेडले हिन्दुहरुकोे महान पर्व तिहारको अवसर पारेर सम्पूर्ण ग्राहकहरुलाई दिपावलीको शुभकामना व्यक्त गर्दै “यो तिहार शिवमको"  साथमा, चाँदीको...

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालन सुरु गरेपछि क्रमिक रुपमा आम्दानी हुँदै गयो । खर्च कटाएर एक वर्षमा रु तीन लाख जति आम्दानी भएपछि यतिखेर...

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मकवानपुरको मनहरीमा प्रदेश नं ३ सरकारले दुई अर्ब रुपैयाँ लगानीमा कागज उद्योग स्थापना गर्ने भएको छ । ...

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार बुधबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ७० हजार ६ सय रुपैयाँ कायम भएको छ । ...

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयर प्रालिले खरिद गरेको नयाँ हेलिकप्टरले व्यावसायिक उडान सुरु गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad