नेता : पानीमुनिका ओभाना !

बिहिबार, ०५ असोज २०७४, ११ : ४२ विश्वमणि पोखरेल

संविधान जारी भएको तेस्रो वर्षका औपचारिकताहरू पूरा भएका छन् । राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्रीलगायत राजनीतिक नेतृत्वले संविधान जारी भएको दिन सम्झँदै जनतालाई आश्वासन बाँडेका छन् । छरछिमेक र विश्व समुदायबाट संविधान कार्यान्वयनका शुभकामनाहरू आएका छन् । यी सबै राजनीतिक, कूटनीतिक विषयलाई सकारात्मक रूपमा ग्रहण गरौँ । संविधान जारी हुनु र कार्यान्वयन हुनु फरक कुरा हो । निश्चयनै संविधानसभाका ९० प्रतिशत सभासद्ले हस्ताक्षर गरेर जारी भएको संविधानको कार्यान्वयलाई लिएर प्रश्न उठ्नुनपर्ने हो । तर हामी अहिले पनि सहज कार्यान्वयनमा शंका व्यक्त गर्दैछौँर कार्यान्वयनको दिशामा अगाडि बढिरहेकामा प्रसन्नता व्यक्त गर्दैछौँ ।कारण, संविधान कार्यान्वयनको बाटोमा प्रशस्त अवरोध थिए र छन्, ती समाप्त भएका छैनन् । यत्तिमात्र हो, अवरोधहरू अहिलेका लागि साम्य हुँदै गएका छन्, नियन्त्रणमा छन् ।

शासनलाई आजकाल विशेषण थपेर सुशासन भन्ने चलन छ । राम्रो शासन भनेको आफैँमा सुशासन हो, यसलाई विशेषण चाहिन्न ।


संविधान कार्यान्वयनको एउटा पक्ष राजनीतिक स्थायित्व हो । अर्को पाटो सुशासन, आर्थिक, भौतिक विकास र आपसमा जनताको जीवनस्तरमा सुधार हो । राजनीतिक पाटोमा नेपाल केही अगाडि बढेको हो । हिजो संविधान जारी हुँदा त्यसको विरोधमा तराई मधेसमा नाकाबन्दी र आमहडताल थियो । आज यी पंक्ति लेखिरहँदा त्यहाँ स्थानीय तहको चुनावका परिणामहरूबारे छलफल भइरहेको छ । राजनीतिमा माग गरेजति सबै पाइँदैन, यसको हेक्का राजपाका स्वनामधन्य नेतालाई थाहा भएको हुनुपर्छ । तीन तहको हाम्रो राजनीतिक संरचनामा स्थानीय तह लोकतन्त्रको जग भएर बसेको छ र त्यसमाथि प्रदेश अनि केन्द्रीय सत्ता स्थापित हुन्छ । यी तीनवटै तह आफैँबीच अन्तर्सम्बन्धित छन् र आफैँमा स्वायत्त र स्वतन्त्रपनि ।सहअस्तित्वमा आधारित भएपनि स्थानीय तहलाई हामीकहाँ विकेन्द्रीकरणको चश्माले हेर्ने र हिजोको निकायको हैसियतमा व्यवहार गर्ने सिंहदरबारिय सोचमा परिवर्तन आउन सकेको छैन । यी राजनीतिक, प्रशासनिक अड्चन सङ्लिँदै जाने विश्वास गरौँ ।
संविधान कार्यान्वयन भनेको राजनीति आफ्नो कोर्समा हिँड्न सक्नुमात्र होइन । संविधान अधिकारै अधिकारले सम्पन्न र नेपालीलाई समुन्नतिको बाटोमा लग्ने प्रशस्त आश्वासनहरूले भरिएको छ । यस्ता लक्ष्य प्राप्तिका लागि राजनीतिक स्थायित्व आवश्यक हुन्छ ।तर राजनीति आफैँमा साधनमात्र हो, साध्य होइन । समृिद्धको पथमा अगाडि बढ्नशासन व्यवस्थामा आमूल सुधार आवश्यक छ । शासनलाई आजकाल विशेषण थपेर सुशासन भन्ने चलन छ । राम्रो शासन भनेको आफैँमा सुशासन हो, यसलाई विशेषण चाहिन्न । शासन भनेको त्यहाँ जनसेवा हुनुप¥यो, भौतिक विकासका काममा कुनै प्रशासनिक अड्चन आउन भएन । सेवाभावका साथ सरकारी कर्मचारीले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरेको अवस्थामा जनतालाई राजनीतिक व्यवस्थाप्रति गहिरो चासो रहँदैन । तर, हामीकहाँ समस्याको जरो सुशासनको हो । सुशासनले जनतालाई आश्वस्त पार्न नसकेको अवस्थामा निराशा बढ्दै जान्छ र जनता राजनीतिक परिवर्तनका निम्ति सडकमा ओर्लन्छन् । सात सालदेखि अहिलेसम्मको राजनीतिक आरोह अवरोहले यही भनिरहेको छ । नेपालमा शासनको प्रमुख समस्या भ्रष्टाचार मानिन्छ । भ्रष्टाचार, भ्रष्टआचरण नेपाली समाजका अनिवार्य तŒव बनेका छन् । भ्रष्टाचारले समाजिक मान्यता पाएको अवस्था एकातिर छ भनेअर्कोतर्फ राजनीति गर्नेहरूलाई प्रशस्त पैसा चाहिने भएकाले मुलुकको स्रोत, साधनमा उनीहरू लिप्त हुन्छन् । यसले गर्दा भ्रष्टाचारमा राजनीति गर्नेहरू, सरकारी कर्मचारीहरूको मिलोमतो हुने गरेको देखिन्छ । जसले गर्दा भ्रष्टाचारले प्रोत्साहन पाइरहेको हो । पछिल्लो समय भ्रष्टाचारको विषयमा केही महत्वपूर्ण काम भएका छन् । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको प्रमुख आयुक्तबाट लोकमानसिंह कार्की बर्खास्त भएका छन् । संविधानसभाको निर्वाचनको मूल्यमा विवादास्पद लोकमानलाई प्रमुख आयुक्तमा नियुक्ति दिने राजनीतिक शीर्षहरू उनीमाथिको महाअभियोगको आरोपमा खुट्टा कमाइरहेका बेला सर्वोच्च अदालतले कार्कीलाई अयोग्य साबित गरिदिएपछि उनी पदमुक्त भएका हुन् । मुद्दा लोकमानको योग्यता–अयोग्यतासँगै संवैधानिक नियामक निकायको सर्वोच्च आसनबाट भए गरेका भ्रष्ट आचरण, आदेश, निर्णयहरूसँग सम्बन्धित थियो । लोकमानले अख्तियारको हतियार चलाएर गरेका भ्रष्टाचार उनको पद समाप्तीसँगै सेलाएको देखिँदै छ । राजस्व अनुसन्धान विभागका निर्देशक चूडामणि शर्मा जसलाई लोकमानको हतियारका रूपमा लिइन्थ्यो, उनी पनि अहिले कारबाहीमा छन् । शर्मामाथिको कारबाहीको निरूपण कसरी टुंगो लाग्ने हो, त्यसको अहिल्यै अनुमान नगरौँ । अहिले आएर नेपाल आयल निगमका कार्यकारी निर्देशक गोपाल खड्का बर्खास्तमा परेका छन् । खड्काको बर्खास्तीका पछाडि संशयपूर्ण प्रश्न छन् । छानबिन गर्ने, स्पष्टीकरण सोधेरमात्र अन्त्यमा बर्खास्त गर्नुपर्ने आधारभूत काम गरिएका छैनन् । लोकतान्त्रिक विधि र प्रक्रिया अपनाएपछि त्यसैअनुसार राजनीति गर्नेहरू चल्न सक्नुपर्छ र आरोपितले ठाउँ पाउने अवस्था छोड्नु हुँदैन । खड्काले प्रत्येक प्रदेशमा आयल निगमको डिपो खोल्ने भन्दै खरिद गरेका जग्गा पछिल्ला विवाद हुन्, केही महिनायताका अखबारका पाना विशेष गरेर नागरिक दैनिकले यसको फेहरिस्त दिँदै आएको छ । खड्काले नाकाबन्दीको समयमा कालो बजारी प्रोत्साहन गर्न निगमको खाताबाट पैसा दिएको, पेट्रोलपम्प खोल्ने लगायतका आरोप छन् ।र, एक साता अघिसम्म उनी राजनीतिक कवच धारणा गरेको विश्वासमा थिए, सायद । त्यसैले हुनसक्छ,मिडियाको आलोचना गर्ने र संसदीय समितिमा चनाखो भएर प्रस्तुत हुँदै आएका थिए । मिडियाको दबाब, संसदीय समितिका निर्णय, नागरिक समाजमा राजनीतिका शीर्षप्रतिको जागेको आक्रोशले खड्काको जागिर खोसियो । प्रश्न, खड्का आयल निगममको कार्यकारी भइरहने वा नहुनेमात्र होइन । उनले कार्यकारीको हैसियतमा गरेका काम कारबाहीको छानबिन गरेर उनी लगायतलाई कानुनी कारबाही आवश्यक थियो । खड्काले आफ्ना हितैषी बिचौलियाबाट आयल निगमका लागि अत्यधिक महँगोमा किनेका जमिन के हुने ? आयल निगम पूर्ण सरकारी संस्था भएकाले जग्गा खरिदमा राज्यकोषको पैसा गएको छ । के अब जमिनदारलाई जग्गा फिर्ता हुन्छ ? जग्गा बेच्नेले निगमलाई पैसा फिर्ता दिन्छन् ?सार्वजनिक रूपमा कारबाही गरेको वाहवाह कमाउन बर्खास्ती भयो र सँगसँगै खड्कालाई बचाउने र आफूहरूले खाएको पचाउने काम गरियो । जग्गा खरिद प्रकरणको नालीबेली केलाउँदै जाँदा लहरो तान्दा पहरो गर्जने स्थिति बनेपछि सर्वदलीय सहमतिमा बर्खास्तीको सुरक्षित बाटो अख्तियार गरेको देखिँदै छ । लोकमान, चूडामणि र गोपालमाथिका कारबाहीबाट भन्न सकिन्छ, नेताहरू पानीमुनिका ओभाना ।







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

गोयन्का ग्रुपको सेलो कुलर बजारमा

गोयन्का ग्रुपको सेलो कुलर बजारमा

तीन वर्षयता संचालित गोयन्का ग्रुपले बजारमा ल्याएका प्रोडक्टहरु उपभोक्ताले अत्याधिक रुचाउँदै आइरहेका छन् । स्थापनाकाल देखि नै गुणस्तरयुक्त प्रोडक्ट बिक्रि...

एनसेलले ल्यायो भारत भ्रमणमा ‘अनलिमिटेड रोमिङ्ग डेटा प्याक’  योजना

एनसेलले ल्यायो भारत भ्रमणमा ‘अनलिमिटेड रोमिङ्ग डेटा प्याक’ योजना

एनसेलका ग्राहकले अब भारत भ्रमणमा रहदा बिना कुनै झन्झट अझ सुलभ दरमा डेटा रोमिङ्ग सेवाको मजा लिन सक्नेछन् । ग्राहकले...

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? -  भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? - भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

भ्याक्युम क्लिनर किन्दा के के हेरेर किन्ने ? कस्तो किन्ने ? ...

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता ...

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

फेब्रिकेटेड भवन निर्माण सम्बन्धि सामान उत्पादन गर्ने कम्पनीले यसै उत्पादन शुरु गरेको हो ...

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

घरको के को बनाउने भन्दा पनि घर बनाऊँदा के कस्तो कुरामा ध्यान दिनु भन्ने कुरा बढि महत्वपुर्ण हुन्छ । विधि...

डाबर नेपालको  रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

डाबर नेपालको रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

फ्रुट जुसको बजारमा आफ्नो बर्चस्व कायम गर्न सफल रियलले उपभोक्ताहरुलाई अझ बढी छनौट प्रदान गर्न चटपटा र स्पाइसी मसला स्वादका...

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

अग्नि ग्रुप अन्तर्गतको बालाजु अटो वक्र्स प्रा.लि.ले इटहरीमा महिन्द्रा गाडीहरुको लागि आधिकारिक सर्भिस सेन्टर स्थापना गरेको छ । नयाँ स्थापना...