गाउँ–सहर जोड्दै डिजटल प्रविधि

बुधबार, ३१ जेठ २०७४, १० : १८ सन्तोष न्यौपाने  | @santyneupane

काठमाडौं-मुलुकको सबैभन्दा जेठो दूरसंचार कम्पनी नेपाल टेलिकमले ७५ जिल्लामै तेस्रो पुस्ताको मोबाइल इन्टरनेट (थ्रिजी) पु¥याइसकेको छ । निजी क्षेत्रको अर्को ठूलो कम्पनी एनसेलले निकट भविष्य मै हजार ग्रामिण गाउँमा थ्रिजी इन्टरनेट पु¥याउने घोषणा गरिसकेको छ । उसले त ‘डिजिटल नेपाल’ बनाउने भन्दै अर्बौं रुपैयाँ लगानी गर्ने घोषणा समेत गरिसकेको छ ।

दुबै कम्पनीले फोरजी सेवा समेत सुरु गरिसकेका छन् । अन्य संचार सेवा प्रदायक कम्पनीले समेत नेपाललाई डिजिटल प्रविधिबाट जोड्ने घोषणा गर्दै बजार विस्तार गरिरहेका छन् । दूरसंचारको विकास र मोबाइल प्रविधिको विभिन्न ‘आविस्कार’ले देशका विकट गाउँघरलाई सेमत विश्व डिजिटल ‘मेनस्ट्रिम’सँग जोडिरहेको छ ।

‘इन्टरनेटको विकासले देशमा आर्थिक विकासमा सहयोग पुगेको छ,’ नेपाल टेलिकमका सह–प्रवक्ता शोभन अधिकारीले भने, ‘गाउँगाउँमा पुगेको थ्रिजी प्रविधिले आम उपभोक्ताको जीवनशैलीमा फरकपन ल्याइदिएको छ ।’ आम उपभोक्ताकै जीवनशैलीमा फरकपन ल्याउन मोबाइल र यससँग जोडिएको प्रविधिले मुख्य भूमिका खेलेको छ । 

संचारको पहिलो तत्व भनेको डिभाइस अर्थात् मोबाइल सेट हो । त्यसपछि आउँछ त्यसमा जोडिएका प्रविधि । साथै, मुलुका विकास भएका दूरसञ्चार कम्पनी र तिनीहरूले ल्याएका इन्टरनेटको विकासले उपभोक्ताको जीवनशैलीलाई फरकपन ल्याएको छ । नियामक निकाय नेपाल दूरसंचार प्राधिकरणले ग्रामिण क्षेत्रमा दूरसञ्चार विकास गर्ने भन्दै ल्याएको ब्रोडव्यान्ड कार्यक्रमले डिजिटल नेपाल बनाउन थप सहयोग पुग्ने विश्वास लिइएको छ ।     

अहिले मुलुकमा धेरै व्यक्तिका हातमा मोबाइल छ । धेरैले कम्पनी अनुसार कम्तिमा दुईवटा सिम बोकेका छन् । थ्रिजी प्रविधिको तिब्र गतिको इन्टरनेटको प्रयोगले व्यवसायलाई समेत सहयोग गरेको अधिकारीको भनाइ छ । उनका अनुसार अनलाइन सपिङ, इ–पेमेन्ट, इ–बैंकिङ जस्ता व्यवसायलाई सहयोग पुगेको छ । पछिल्लो सयम इन्टरनेट, मोबाइल प्रविधिले ‘आइसिटी फर डेभलपमेन्ट’ भन्ने भनाइलाई पुष्टिगर्दै गएको छ।

थ्रिजी र फोरजीको विकासले ‘मार्केट रिच’ भएको टेलिकमकी प्रवक्ता प्रतिभा वैद्यले बताइन् । ‘पहिला भ्वाइस वा टेक्स्ट च्याट मात्र हुन्थ्यो,’ वैद्यले भनिन्, ‘अहिले भिडियो कलसँगै व्यवसायिक गतिविधि पनि बढेको छ ।’

पछिल्लो समय भएको दूरसंचारको विकासले मान्छको जीवनशैली ‘फास्ट’ भएको छ । समयको बचत छ भने कतिपय अवस्थामा समयको थप ख्याल गर्नु पर्ने अवस्थमा समेत रहेको छ ।

प्राधिकरणले ग्रामिण क्षेत्रका प्रत्येक वार्डमा इन्टरनेट पु¥याउने कार्यक्रम समेत घोषणा गरिसकेको छ । उसले प्रत्येक गाउँपालिकालाई ब्रोडव्यान्डले जोड्ने घोषणा समेत गरेको छ । ग्रामिण क्षेत्रमा अप्टिकल फाइबर विछ्याउने काम पनि गरिरहेको छ । ग्रामिण क्षेत्रका भएको ब्रोडव्यान्ड विकासले मुलुकको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन बढाउन समेत सहयोग गर्ने प्राधिकरणले विश्वास लिएको छ । यति मात्र होइन, विश्वमान चित्रमा नेपालमा सूचना प्रविधि विकासमा माथी उकास्न समेत सहयोग गर्नेछ ।

मुलुकमा मोबाइल फोन आएको झन्डै दुई दशक भइसकेको छ । दुई दशकको अन्तरालमा दूरसञ्चार र मोबाइल प्रविधिमा धेरै फरक आइसकेको छ । मोबाइल नबोक्ने हो भने काममा बाधामात्र होइन, चल्दै नचल्ने जस्तो भएको छ । एक दशकअघिसम्म मोबाइल बोक्ने मान्छे देख्दा अचम्म लाग्थ्यो, अहिले मोबाइल नबोक्ने देख्दा अचम्म लाग्छ ।

छोटो समयमा नेपालीको जीवनशैली फेरिनुमा नेपालीको प्रविधिमा पहुँच पुग्नु पनि हो । प्रविधि र सेवा शुल्क सस्तो हँुदै जाँदा सर्वसाधारणको पहुँचमा मोबाइल आइसकेको छ । हत्तपत्त कसैले पनि मोबाइल किन्ने आँट गर्दैनथे । अहिले यो अवस्था रहेन । सामान्य नेपालीले किन्न सक्ने मोबाइल बजारमा उपलब्ध छन् ।

यसो हुनुमा सस्तो प्रविधि, मोबाइलमा इन्टरनेट र थप सुविधाका साथै विदेशसम्म नेपाली विस्तारले मोबाइलमा उपभोक्ताको आकर्षण बढेको छ । पहिलो कुरा त मोबाइल नै यति धेरै सस्तोसम्म पाइने भयो कि संसारका कुनै गरिब मुलुकका बासिन्दाले किन्न सक्ने भए । त्यसैगरी दूरसञ्चार सेवा प्रदायक कम्पनीहरू पनि बढेका छन् । उनीहरूबीचको ग्राहक तान्ने प्रतिस्पर्धाले सेवा शुल्क सस्तो हुँदै गएको छ । कम्पनीहरूले विभिन्न प्याकेज, इन्टरनेट जस्ता अतिरिक्त सुविधा उपलब्ध गराउँदा मोबाइल सर्वसाधारण्को आकर्षण बनेको छ ।

अहिले मोबाइल फोन गर्ने र उठाउने मात्र सिमीत रहेन । यसमा इन्टरनेटको सुविधा, विभिन्न एप्लिकेसनले उपभोक्ताको काम सघाइरहेका छन् । ‘मोबाइल प्रविधिको प्रयोगबाट लोक कन्टेन उत्पादन भइरहेका छन्,’ अधिकारीले भने, ‘मनोरञ्जन, सूचना, शिक्षालगायत कन्टेन्ट मोबाइलबाट प्रयोग गर्न सकिने भएको छ ।’

मोबाइल प्रविधिमा आम नेपालीको पहुँच बढ्नुमा विश्वका कुनाकुनामा रोजगारीको लागि पुगको युवाहरू पनि हुन । यी युवाबाट वार्षिक अर्बौं रेमिटेन्स भिœयाइरहेका छन् । चालु आर्थिक वर्षको प्रथम १० महिनामा विदेशबा ५ खर्बभन्दा धेरै रेमिट्यान्स देशभित्र आइसकेको छ । रेमिटेन्ससँगै मोबाइलका सेट पनि भित्रिरहेका छन् । विदेशमा पुगेका आफन्तसँगको सम्पर्कमाध्यम भनेकै मोबाइल बनेको छ । प्रत्येक घरमा उतैबाट मोबाइल आउँछ, या त नेपालमै पनि जुनसुकै मूल्यमा किन्न पाइने भएको छ ।

व्यवसायी दिपक मल्होत्राले विसं. २०५३ ताका नेपालमा मोबाइल हेन्ड सेट आयात गर्न सुरु गरेका थिए । त्यहीबेला छिमेकी देश भारतमा पनि पहिलोपटक मोबाइल सेट सार्वजनिक भएको थियो । भारतसँगै नेपालमा पनि एरिक्सन, पानासोनिक, नोकिया, मोटोरोला जस्ता ब्रान्डका मोबाइल आउन थाले । भारतमा भन्सार धेरै महँगो भएकाले नेपालमा आउने पर्यटकले यहाँ मोबाइल किनेर लाने गरेका थिए । विसं. २०५८ बाट मल्होत्राले सामसङ मोबाइल आयात गर्न थालेका थिए । त्यसपछि अन्य व्यवसायीले पनि विभिन्न ब्रान्डको मोबाइल ल्याउन थाले ।

नेपालको दूरसञ्चारको इतिहास हेर्न बिक्रमको १९७० सालसम्म पुग्नु पर्छ । जुन बेला राणा शासनले आफ्नो प्रयोगको लागि टेलिफोन सेवा नेपालमा ल्याएका थिए । सर्वसाधारणका लागि टेलिफोन सेवा प्रयोग गर्न अनुमति थिएन । देशमा भित्रिएको टेलिफोन सेवा सर्वसाधारणले प्रयोग गर्न झन्डै ४२ वर्ष लाग्यो । देशमा आएको प्रजातान्त्रिक परिवर्तनसँगै २०१२ सालदेखि मात्र सर्वसाधारणले टेलिफोन प्रयोग गर्न पाएका हुन् ।

विश्वमा आएको मोबाइल फोनको बढ्दो प्रयोगलाई पछ्याउँदै नेपाल टेलिकमले २०५५ सालमा पहिलोपटक मोबाइल फोन सेवाको सुरुवात गरेको थियो ।

उपभोक्तालाई मोबाइल फोन बोक्नु भनेको एक विलासिताको साधन जस्तो थियो । सेवा पनि उत्तिकै महँगो । फोन गरेको मात्र होइन, उठाएको समेत पैसा लाग्थ्यो ग्राहकलाई । एक कल फोन गरेको ८ रुपैयाँ र रिसिभ गरेको ४ रुपैयाँको हाराहारी शुल्क लाथ्यो ।

त्यसरी सुरु भएको मोबाइल सेवा अहिले हरेक व्यक्तिको जीवनशैली बनेको छ । २०५८ सालमा पहिलोपटक सामसङ मोबाइल ल्याँउदा वर्षमा ४–५ हजार सेट पनि बिक्री हुँदैनथ्यो । अहिले महिनाकै लाखौं मोबाइल बिक्री हुन्छन् ।

नेपालमै सस्तो र राम्रो मोबाइल पाइने भएपछि विदेश पुगेका पनि काठमाडौंमै आएर मोबाइल किन्न सुरु गरेकका छन् । व्यवसायीका अनुसार काठमाडौंमै सम्पूर्ण नेपालीले किन्नसक्ने खालका मोबाइल छन् । विदेशबाट आएकाले पनि पाको न्युरोड आएर मोबाइल किन्न थालेका छन् ।

व्यवसायीका अनुसार अहिले बजारमा मध्यमस्तरका मोबाइलको माग धेरै छ । बजारमा १ हजारदेखि १ लाख रुपैयाँसम्मका हरेक ब्रान्डका मोबाइल उपलब्ध छन् । सामसुङ, सोनी, नोकिया, कलर्स, ह्वावे, जियोनी, एप्पल, इन्टेक्स, डिटिसी, माइक्रोम्याक्स, माइक्रोसफ्ट, एचटिसी, ब्ल्याकबेरी, पानासोनिक, लेनोभो, सेलकोन, लाभा, बिक्यु, जोलो, विनकम, फ्लाई, भिडियोकन, बर्डलगायत मोबाइल ब्रान्ड नेपाली बजारमा उपलब्ध छन् । व्यवसायीका अनुसार हाल ४२ भन्दा धेरै ब्रान्डका मोबाइल बजारमा उपलब्ध छन् । 

यीमध्ये १० हजारदेखि २० हजारसम्मका मोबाइलमा नेपालीको रुचिमा पर्छन् । व्यवसायीका अनुसार ६० प्रतिशत मोबाइल यही रेन्जमा बिक्री भइरहेका छन् । २–३ वर्षको अवधिमा मोबाइल व्यवसायको बृद्धि ४० प्रतिशत रहेको छ । अहिले देशमा ११३.६८ प्रतिशतको मोबाइल पेनिट्रेसन रहेको तथ्यांकमा देखिएको छ ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सोल्टिमा भारतीय मुघ्लाई "फूड फेस्टिभल"

सोल्टिमा भारतीय मुघ्लाई "फूड फेस्टिभल"

मुघ्लाई खानका पारखीहरुलाई लक्षित गर्दै सोल्टी होटेलले मुघ्लाई फूड फेस्टिवलको आयोजना गरेको छ। उक्त फूड फेस्टिवल यहि श्रावण ३१ देखि...

सबैभन्दा उत्कृष्ट सेल्फी क्यामरा भएको स्मार्टफोन !

सबैभन्दा उत्कृष्ट सेल्फी क्यामरा भएको स्मार्टफोन !

सबैभन्दा राम्रो फोटो खिच्ने मुख्य क्यामरा भएको र सबैभन्दा राम्रो सेल्फी खिच्ने सेल्फी क्यामरा भएको स्मार्टफोन! ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको शाखा विस्तार

महालक्ष्मी विकास बैंकको शाखा विस्तार

महालक्ष्मी विकास बैंकले सुनसरीको धरान उप–महानगरपालिका वडा नम्बर–९, पुतलीलाइनमा शाखा विस्तार गरी बैंकिङ कारोबार सुरु गरेको छ । ...

दसैंमा केएनपीले फेरि ल्यायो रंगमा दंग

दसैंमा केएनपीले फेरि ल्यायो रंगमा दंग

जापानको सर्वोत्कृष्ट हेल्थी होम पेन्ट केएनपीले दसैंको शुभ अवसर पारेर पुनः एक पटक ‘रंगमा दंग’ योजना सार्वजनिक गरेको छ ।

बेलुन उडानको बुकिङ्ग सुरु

बेलुन उडानको बुकिङ्ग सुरु

वर्ष २०२० लाई लक्षित गरि गत वर्षदेखि व्यवसायिक उडान सुरु गरेको बेलुन नेपालले यो वर्षको पर्यटकीय सिजन सुरुसँगै आगामी सेप्टेम्बर...

कलैयामा माछापुच्छ्रेको १३०औं शाखा

कलैयामा माछापुच्छ्रेको १३०औं शाखा

माछापुच्छ्रे बैंकले कलैया उपमहानगरपालिकामा–१ मा नयाँ शाखा मंगलबारदेखि सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

रोजगार व्यवसायीलाई सेञ्चुरी बैंकको  ग्यारेन्टी

रोजगार व्यवसायीलाई सेञ्चुरी बैंकको  ग्यारेन्टी

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकले विपे्रषणसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने वैदेशिक रोजगार व्यवसायीलाई बैंक ग्यारेन्टी सुविधा दिने निर्णय गरेको छ । ...

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

विश्वभरका मोबाइल सेवा प्रदायक कम्पनीहरुको छाता संगठन जिएसएमए (जिएसएमए एसोसियसन) ले एनसेलसँगको सहकार्यमा नेपाली स्टार्ट अपहरुका लागि एक दिने ‘स्टार्ट...

Ncell Footer Ad