नेताको परिवार

एउटै कम्पाउन्डभित्र तीन भाइको बास

सोमबार, १८ बैशाख २०७४, १२ : ४८ नागरिक | Kathmandu

–रामकुमार डिसी

बुबा बित्दा उनी लुम्बिनीको कार्यक्रममा थिए ।
आमा बित्दा पार्टीको स्थायी कमिटीको बैठकमा थिए ।
नातिनी जन्मिँदा उनी काठमाडौँबाहिर पार्टीको कार्यक्रममा व्यस्त थिए ।  
‘आमाबुबाको जीवनको अन्तिम घडीमा पनि उहाँहरूको साथमा हुन सकिनँ,’ पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका वरिष्ठ नेता माधव नेपाल यसो भनिरहँदा अत्यन्त भावुक भएका थिए । चैत पहिलो साता काठमाडौँ, कोटेश्वरस्थित उनको निवास पुगेर हामी उनलाई राजनीतिमा लागेर चुकाएका मूल्यहरूबारे सोधिरहेका थियौँ ।
राजनीतिले उनलाई के–के दियो ? सबैभन्दा ‘कोभेटेड’ चिज  प्रधानमन्त्रीको कुर्सी दियो । अनि, राजनीतिले उनीसँग के–के खोस्यो ? सायद व्यक्तिगत दुःखसुखका यस्तै मूल्यवान् पलहरू खोस्यो । तर, उनलाई कुनै गुनासो छैन । ‘राजनीतिकर्मीलाई व्यक्तिगत गुनासा गर्ने अधिकार कहाँ हुन्छ र ? यस्ता कुराले उसलाई शोभा पनि दिँदैनन् । यसको अर्थ ऊ निष्ठुर हुन्छ भन्ने पनि होइन । यत्ति हो, राजनीतिमा लागेर बृहत्तर हितबारे सोच्ने मान्छेले केही मूल्य अवश्य चुकाउनुपर्छ, व्यक्तिगत तथा पारिवारिक तहमा ।’
एउटै कम्पाउन्डमा तीन भाइका घर
तेह्र वर्षकै उमेरमा उनी राजनीतिमा लागेका थिए । २०२६ सालमा कम्युनिस्ट पार्टीको सदस्यता पाउँदा १७ वर्षका मात्रै थिए । राजनीतिक जीवनको अधिकांश समय पार्टीको मुख्य पद र सत्तामा रहेका उनीबाट विगत अढाई दशकदेखि कुनै न कुनै रूपमा नेपालको राजनीति प्रभावित भइरहेको छ ।

 पूर्वप्रधानमन्त्री तथा एमाले नेता माधव नेपालका तीन भाइको घर एउटै कम्पाउन्डभित्र छ, काठमाडौँ, कोटेश्वरमा । हरेक चाडबाडमा पारिवारिक जमघट भइरहन्छ ।


नेपाल २००९ सालमा रौतहट जिल्लाको सदरमुकाम गौरको शिक्षित मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मेका हुन् । उनी मंगलकुमार र दुर्गादेवीका जेठा छोरा हुन् । उनका एक दिदी, एक बहिनी र दुई भाइ छन् ।  
गौरमा जग्गाजमिन थुप्रै भए पनि उच्च संस्कृत शिक्षा हासिल गरेका कारण उनका पिता मंगलकुमार शिक्षण पेशामा लागे । ‘बुबाले राम्रो  संस्कृत शिक्षा हासिल गर्नुभयो । व्याकरणाचार्य गर्नुभयो । भारत, बिहारको मुजफ्फरपुर विश्वविद्यालयबाट संस्कृतमा अचार्य गर्नुभयो । साहित्यरत्न हुनुभयो,’ पिताबारे नेपालले भने, ‘हाइस्कुलदेखि पढाउन थाल्नुभएको, क्याम्पस प्रमुखसम्म हुनुभयो ।’
आफ्नो पुर्खाहरूको खास थातथलो भने नुवाकोटको झिल्टुङ भएको उनी बताउँछन् । आफ्ना अग्रज पुस्ता केही समय भारत पनि बसेको उनले बताए । ‘नुवाकोटबाट मेरो बाजेका बुवाहरू भारत, बिहार राज्यको सीतामणि जिल्लामा बसाइ सर्नुभयो,’ उनले भने, ‘पछि हाम्रा बुबाहरू विभिन्न हिसाबले यता पनि जोडिनुभयो र नेपालमै फर्किनुभयो ।’
बुबाले तीन भाइबीच पहिले नै अशंवण्डा गरिदिएको उनले बताए । ‘अहिले तीनै भाइको काठमाडौँमा घर छ । कोटेश्वरमा एउटै कम्पाउन्डभित्र तीन भाइका छुट्टाछुट्टै घर छन् । गेट भने एउटै छ,’ उनले भने ।  
उनको आफ्नै परिवार भने छ जनाको छ । उनकी श्रीमती गायत्री नेपाल, छोरा सौरभ र उनकी श्रीमती, छोरी सुमन र उनकी सानी छोरी छिन् । ‘छोरीले एमडी गरेकी छिन् । अहिले उनी मेडिकल डाक्टर हुन् । छोराले इन्जिनियरिङमा एमई गरेका छन् । उनी अस्ट्रेलियामा छन्,’ नेपालले भने ।
भूमिगत बिहे
माधव–गायत्रीको पे्रम विवाह भएको हो । पार्टीको कामका क्रममा पिरती बसेपछि २०३८ सालमा उनीहरूको बिहे भयो । ‘पार्टीको जिम्मेवारीका लागि म २०३७ सालमा काठमाडौँ आएँ,’ नेपालले सम्झिए, ‘उपत्यका समन्वय कमिटीमा मेरो महिला फाँट हेर्ने र विद्यार्थी संगठनहरूमा अधिवेशन सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी थियो । यसै क्रममा गायत्रीसँग चिनजान भयो । चिनजान हुँदै गर्दा मैलै मन पराएँ । प्रेम प्रस्ताव पनि राखेँ । त्यसपछि पार्टीले गोप्य रूपमा विवाह गराइदियो । यसरी हाम्रो भूमिगत बिहे भयो ।’

गायत्रीको पनि राजनीतिक पृष्ठभूमि बलियो छ । ताप्लेजुङमा जन्मेकी हुन् उनी । पछि परिवार झापा बसाइँ स¥यो । उनले त्यहीँबाट एसएलसी गरिन् । अनि, धरानबाट इन्टरमिडियट गरिन् । त्यसपछि काठमाडौँ आएर  शंकरदेव क्याम्पसबाट स्नातक गरिन् । २०३६ सालमा शंकरदेव क्याम्पसको स्ववियु कोषाध्यक्षमा निर्वाचित भएकी उनी अनेरास्ववियुको छैटौँ अधिवेशनबाट केन्द्रीय सचिवालय सदस्य पनि निर्वाचित भइन् । अहिले पार्टीको केन्द्रीय विभाग सदस्य रहेकी उनी विभिन्न सामाजिक संगठनमा पनि सक्रिय छिन् ।
बिहेपछि भने गायत्रीको राजनीतिक यात्रा अलिक मत्थर भयो । राजनीतिक सक्रियतालाई कम गर्दै घरबार चलाउन उनी जागिरमा लागेको नेपाल बताउँछन् । उनले विद्युत प्राधिकरण र ‘न्यू इरा’ भन्ने संस्थामा काम गरिन् । त्यस्तै, काभ्रे र  धादिङको स्कुलमा पढाइन् । पढाउँदै गर्दा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा नाम निस्कियो । बैंकमा दशौँ तहसम्म बढुवा भएर वरिष्ठ अधिकृत भइन् । उनी पोहोर मात्रै रिटार्यड भएकी हुन् । ‘म प्रधानमन्त्री भएको बेला पनि उनी अफिस जाने गर्थिन्,’ नेपालले भने ।
गायत्रीको आड–भरोसा   
दिदी, बहिनी र भाइहरूको परिवार पनि काठमाडौँमै भएकाले प्रायः पारिवारिक जमघट भइरहन्छ । ‘काठमाडौँमा हामी तीन दाजुभाइको घर एउटै कम्पाउन्डभित्र छ । सानातिना पर्वमा पनि हाम्रो परिवारको जमघट भइहाल्छ,’ नेपालले भने, ‘जमघटका बेला राजनीतिलगायत विभिन्न विषयमा गफगाफ चल्छ ।’

घरपरिवारको व्यवस्थापन गायत्रीको काँधमा छ । ‘मेरो राजनीतिक पाटोबाहेक सबै उनको जिम्मामा  हुन्छ,’ नेपालले भने, ‘मैले समय दिन नसक्दा घरपरिवारको सबै जिम्मा उनकोे काँधमा गयो । श्रीमतीको जागिर भएकाले मैलै आर्थिक जिम्मा लिन परेन । उनको कमाइले घर व्यवस्थापन गर्न पुग्थ्यो ।’
नेपाललाई घरपरिवार, छोराछोरीप्रति अलिक संवेदनशील भइनँ कि जस्तो लाग्छ । ‘काम प¥यो भने खाना छोडेर भए पनि हिँडिदिने मेरो बानी छ,’ उनले भने, ‘दुई मिनेट ढिला हुन्छ भने पनि म खान छोडेर हिँड्छु । पार्टी मात्रै सोच्ने, घरपरिवारलाई समय नदिने समस्या थियो । छोराछोरी जन्मिँदा, उनीहरूलाई हुर्काउँदा मैलै अलि संवेदनशीलता देखाइनँ कि भन्ने पनि लाग्छ अहिले ।’  

‘मेरो राजनीतिक पाटोबाहेक सबै कुरा गायत्रीको जिम्मामा  हुन्छ । मैले समय दिन नसक्दा घरपरिवारको सबै जिम्मेवारी उनकोे काँधमा गयो । उनको जागिर भएकाले मैलै घर चलाउने चिन्ता लिनु परेन ।’


बेलाबेलामा देशमा राजनीतिक उतारचढाव हुँदा आफूसँगै परिवारले पनि दुःख खेप्नुपरेको नेता नेपालले बताए । ‘मलाई तीन महिना आफ्नै घरमा बन्दी बनाइयो,’ उनले भने, ‘अर्को तीन महिना ककनीमा नजरबन्दमा राखे । तर, यस्ता राजनीतिक दुःख त उठाउनैपर्छ । गायत्रीको पनि राजनीतिक पृष्ठभूमि भएकाले अलिक सजिलो चाहिँ भयो । मैले जीवनभरि उनको आड–भरोसा पाएँ ।’
नेपाल आफ्नो सफलताको सम्पूर्ण श्रेय श्रीमती गायत्रीलाई दिन्छन् । ‘मेरो सफलताको पछाडि गायत्रीको अमूल्य योगदान छ,’ उनले भने, ‘उनीविना म यसरी अगाडि बढ्न कदापि सक्दिनथेँ ।’

सपरिवार घुम्न जाने फुर्सद पाउनै कठिन हुने नेपाल बताउँछन् । ‘कोसिस गर्छु तर मेरो टाइम नै मिल्दैन,’ उनले भने, ‘कहिलेकाहीँ परिवारका अरू सदस्य मात्रै घुम्न जान्छन् । तर, कहिलेकाहीँ भने गायत्री र म विदेश जान्छौँ । अस्ति भर्खर अमेरिका गएका थियौँ । चीन पनि गएका थियौँ । देशभित्रका कार्यक्रममा बेलाबेला श्रीमतीलाई लैजाने गरेको उनले बताए ।
नेपाल दम्पतीमा पनि कहिलेकाहीँ ठाकठुक पर्छ । ‘पतिपत्नीबीच ठाकठुक हुनु कुन ठूलो कुरो हो र ?’ नेपालले भने, ‘कार्यक्रममा भाग लिने कुरामा, समय व्यवस्थापन गर्ने कुरामा, छोराछोरीलाई हेरविचार गर्ने कुरामा समय दिन नसक्दा हल्का ठाकठुक भैहाल्छ ।’
गायत्रीको स्वभाव शान्छ । ‘मलाई कहिलेकाहीँ रिस उठ्छ,’ नेपालले भने, ‘ बाल्यकालमा म धेरै रिसाउने मान्छे हुँ । स्वभावले पनि म कडा मान्छे हुँ । त्यो कडापन अहिले चाहिँ छैन ।’  
सरल परिवार, सामान्य खर्च
नेता नेपाललाई अध्ययनमा गहिरो रुचि छ । ‘सबैभन्दा बढी समय पढ्न पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्छ,’ उनले भने, ‘मलाई विदेश गएको बेला किताब किन्नैपर्छ । गायत्रीलाई उपन्यासमा रुचि छ । मलाई ‘यो पढ्नुस्’ भनेर किनेर ल्याइदिन्छिन् । जेलमा बस्दा धेरै किताब पढेँ । एसएलसी दिएपछि  जासुसी उपन्यास खूब पढियो ।’

‘काम पर्यो भने खाना छोडेर भए पनि हिँडिदिने मेरो बानी छ । पार्टी मात्रै सोच्ने, घरपरिवारलाई समय नदिने समस्या थियो । छोराछोरी जन्मिँदा, उनीहरूलाई हुर्काउँदा मैलै अलि संवेदनशीलता देखाइनँ कि भन्ने लाग्छ ।’  


लाउने–खाने कुरामा आफ्नो परिवारको रुचि सरल र सामान्य भएको नेता नेपाल बताउँछन् । ‘आमाबुबाकै पालादेखि हाम्रो स्वात्विक परिवार हो,’ उनले भने, ‘एसएलसीसम्म म पनि माछामासु खान्नथेँ । पछि आफन्त, नातेदारका करले मासु खान थालियो । सामान्य खानामा हाम्रो बानी बसिसकेको छ । सागपात, स्वास्थ्यवद्र्धक र थोरै खानामा हाम्रो जोड हुन्छ । हाम्रो खर्च पनि सामान्य छ ।’
परिवार अनिवार्य
नेता नेपाललाई एकअर्काबीच समझदारी र सम्मान भए श्रीमान– श्रीमतीको सम्बन्ध बलियो हुन्छ भन्ने लाग्छ । ‘समझदारी चाहिन्छ,’ उनले भने, ‘एकअर्कालाई बुझ्नुपर्ने आवश्यकता हुन्छ । एकले अर्कालाई सम्मान गनुपर्छ । सम्मान गरियो, समझदारी भयो भने सम्बन्ध बलियो हुन्छ ।’
नेपाललाई परिवार अनिवार्य संरचना लाग्छ । ‘परिवार, पारिवारिक एकता भनेको पूर्वीय दर्शन र संस्कृतिको ठूलो विशेषता हो,’ उनले भने, ‘परिवारले सामाजिक भावना पैदा गर्छ । माया, प्रेम, स्नेहजस्ता मानवीय भवनाको उजागर गर्छ ।’

(नागरिक परिवारबाट)








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको चरीकोट शाखाले दोलखा चेम्बर अफ कमर्ससँगको आयोजनामा एकदिने वित्तीय साक्षरता आधारभूत कर्जा, लेखा तथा करसम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन...

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले विभिन्न ३६ विधामा रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–१० औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड वितरण गर्ने भएको छ । ...

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले डिसेम्बर १०का दिन चीनको शन-छानामा पहिलो ओपो ईन्नोडेको आयोजना गर्ने घोषणा गरेको छ। ...

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लो ब्रान्ड तेलको उपहार योजनाको दोस्रो लक्की ड्र कार्यक्रमका विजेतालाई हिराको हार र हिराका अन्य उपहार हस्तान्तरण गरिएको उत्पादत कम्पनी...

बयलबासमा प्रभु बैंक

बयलबासमा प्रभु बैंक

प्रभु बैंकले सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका, वडा नम्बर ६, बयलबासमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच कर्णाली र सुदूर पश्चिम प्रदेशमा सूचना महामार्ग निर्माण गर्न समझदारी भएको छ । ...

होङ्सी शिवमको स्वास्थ्य शिविर

होङ्सी शिवमको स्वास्थ्य शिविर

होङ्सी शिवम् सिमेन्ट प्रालिका कर्मचारीको सहयोगमा चिनियाँ चिकित्सा टोलीले १६ पाल्पाको निस्दीमा पर्ने ज्यामिरमा बुधबार निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरेको...

आइएमई लाइफको सभा

आइएमई लाइफको सभा

आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्सको दोस्रो वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad