समाज

महिला घरको बन्दी होइन

सोमबार, २८ चैत २०७३, १७ : २१ नागरिक | Kathmandu

–वर्षा शर्मा
नेपाली समाजमा घरपरिवार चलाउने जिम्मेवारी प्रायः महिलाकै काँधमा हुन्छ । श्रीमतीले राम्रोसँग घरव्यवहार धानिदिएपछि नै श्रीमान्ले आफ्नो पेशा तथा व्यवसायमा उन्नति गर्न सकेका हुन्छन् । घरमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने महिलालाई घरबाहिर भने नेतृत्वमा पुग्न विभिन्न अवरोध सामना गर्नुपर्छ । धेरै महिलाले आफूसँग क्षमता हुँदाहुँदै पनि घरबाट बाहिर निस्कन पाएका हुँदैनन् । कतिपय श्रीमान्ले त ‘म कमाइहाल्छु, तिमीले किन काम गर्नुप¥यो’ भन्दै श्रीमतीलाई घर चलाउने काममै सीमित गरेका हुन्छन् । घर राम्रोसँग व्यवस्थापन गर्न सक्ने महिलाले अन्य पेशा अथवा व्यवसायमा पनि आफ्नो दक्षता देखाउन सक्छन् भन्ने कुरा सबैले बुझ्नु जरुरी छ । त्यसका लागि उनीहरूलाई अवसर भने दिनुपर्ने हुन्छ ।
महिला र पुरुषको सम्बन्ध एकअर्कामा परिपूरक हुन्छ । झन् श्रीमान् र श्रीमतीका बीचमा त जीवनभर एकअर्काका साथ रहने गरी सम्बन्ध कसिलो बनेको हुन्छ । बिहे गरी भित्रिँदा कुनै महिला श्रीमान्को श्रीमती मात्रै नभई बुहारी, भाउजूका रूपमा पनि भित्रिएकी हुन्छे । विभिन्न भूमिका उसले निर्वाह गर्नुपर्ने हुन्छ ।
हामीकहाँ महिला अधिकार र सशक्तीकरणका विषय जोडतोडले उठ्ने गरेका छन् । संवैधानिक रूपमा पनि महिलाले विगतमा भन्दा निकै अधिकार पाएका छन् । तर, पनि पुरुषवादी चिन्तन हाबी हुँदा महिलाहरू अहिले पनि धेरै क्षेत्रमा पछि परिरहेका छन् । शहरिया महिलाको अवस्था केही हदसम्म ठीकै भए पनि ग्रामीण भेगका महिलाको अवस्था अहिले पनि दयनीय छ । महिलाले जेजति दुःख गरे पनि आर्थिक कारोबार पुरुष अर्थात् श्रीमान्कै नियन्त्रणमा हुन्छ । त्यसैले धेरै महिलाले चाहेर पनि भनेजस्तो उद्यम गर्न सकिरहेका हुँदैनन् । र, आर्थिक विकासमा पछि परिरहेका हुन्छन् । पुरुषसरह अवसर दिए महिलाले पनि आर्थिक क्षेत्रमा सफलताको बाटो पहिल्याउन सक्छन् ।
राष्ट्रपति, सभामुख र प्रधान न्यायाधीशजस्ता गरिमामय पदमा महिला पुग्नु हाम्रा लागि गर्वको कुरा हो । नेतृत्व तहमा महिलाले आफ्नो दक्षता कुशलतापूर्वक देखाइरहेका छन् । तर, समाजमा भने महिलालाई अझै पनि कमजोर देख्ने गरिन्छ । घर व्यवस्थापनमा अब्बल ठहरिने महिलाले अन्य काममा कुशल व्यवस्थापन गर्न नसक्ने कुरै छैन । तर, पुरुषप्रधान संकुचित सोचले अहिले पनि महिलालाई अघि बढ्न बाधा सिर्जना गरिररहेकै छ । घरमा छोराले जे गरे पनि छुट हुने तर बुहारी वा छोरीलाई भने कडा अनुशासनमा बाँधेर राख्नुपर्छ भन्ने सोचमा अझैसम्म परिवर्तन आउन सकेको छैन ।
गाउँ या शहर जहाँका भए पनि महिलाले भोग्ने समस्या र दुःख करिब समान छन् । शहरमा हुर्केका तथा पढेलेखेका महिलाहरू आफ्नो अधिकारका लागि केही सचेत भए पनि उनीहरूले पर्याप्त अवसर पाएका छैनन् ।
 महिलाले कुनै क्षेत्रमा राम्रो काम गरे ‘त्यसले गरेकी हो र ?’ भनेर शंका गर्ने र कुनै काम बिग्रिहाल्यो भने ‘महिलाले गरेर कहाँ हुन्छ ?’ भनेर होच्याउने प्रवृत्ति पनि पाइन्छ । जसले गर्दा महिलाहरूले कार्यक्षेत्रमा आफ्नो कार्यकौशल देखाउन सकेका हुँदैनन् । महिलालाई उनीहरूले गरेको राम्रा काममा हौसला दिने र कामका लागि विश्वास गर्ने वातावरण हुने हो भने उनीहरूले पनि पुरुषले जत्तिकै र कतिपय अवस्थामा पुरुषहरूले भन्दा पनि राम्रो परिणाम दिन सक्छन् । एउटा पुरुष कुनै कार्यक्रम सहभागी हुँदा उसलाई सामान्यतया कुन  ‘प्रोफाइल’ भएको व्यक्ति हो भनेर मात्र हेरिन्छ । उसको रूप वा रङमा मानिसमा त्यति चासो हुँदैन । तर, कुनै महिला कतै कार्यक्रममा सहभागी भइरहेकी छिन् भने उसको चालढाल, रूपरङ र पहिरनका बारेमा पनि चर्चा भइरहेको हुन्छ । कुनै महिला अलि खुलेर गफ गर्न थाली भने उसको चरित्रमाथि शंका गर्न थालिन्छ । यो महिलालाई हेर्ने हाम्रो समाजको दृष्किोणको दोष हो । महिलामाथि हुने विभेदपूर्ण व्यवहार र सोच परिवर्तन हुन जरुरी छ । महिला घरको बन्दी होइन । उसलाई बन्दी बनाउने समाज नै साँघुरो सोचको बन्दी हो । समाज जहिलेसम्म यो घेरामा रहिरहन्छ, तबसम्म हाम्रो देश विकास र सभ्यतामा पछि परिरहन्छ ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनि लिमिटेडले उपत्यकाका राम शाहपथ, थापाथली, नख्खु, जावलाखेल, भक्तपुरलगायतका स्थानमा पाँच स्थानमा पसल सञ्चालन गरेको छ...

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कायम मुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मा चन्द्रशेखर खड्का नियुक्त भएका छन् । ...

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपोले आफ्नो रेनो सिरिज अन्तर्गतको रेनोटू एफ नेपाली बजारमा सार्वजनिक गर्ने मिति घोषणा गरेको छ। ...

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्ट सरफेस डुवो र माइक्रोसफ्ट सरफेस नियो सार्वजनिक गरेर प्रविधिको जगतलाई आश्चर्य चकित पारेको छ ...

Ncell Footer Ad