कांग्रेस नेतृत्वसमक्ष यक्ष प्रश्न

बुधबार, २० पुष २०७३, १० : ५३ शोभाकर पराजुली

गत पुस ८ र ९ गते नेपाली कांग्रेसका ७५ वटै जिल्लाका कोषाध्यक्षहरुको प्रथम ऐतिहासिक राष्ट्रिय सम्मेलन काठमाडौंमा सम्पन्न भयो । सम्मेलनको शुभारम्भ नेपाली कांग्रेसका संस्थापक सन्त नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईको ९३औं जन्म दिवस पारेर गरिएको थियो । कांग्रेसको १२औं महाधिवेशनदेखि केन्द्रीयलगायत सबै तहमा ‘कोषाध्यक्ष’ पदको चयन प्रत्यक्ष निर्वाचनद्वारा हुने गरी वैधानिक प्रावधान मिलाइएको छ । त्यसअघि सभापतिले नै उपयुक्तताका आधारमा कोषाध्यक्ष पद मनोनीत गर्ने व्यवस्था थियो । यसबाट के प्रष्ट हुन्छ भने अब पार्टीको आर्थिक क्रियाकलापलाई समेत पूर्ण पारदर्शी बनाउन आवश्यक छ । यो अत्यन्त महत्वपूर्ण विषय हो । सबै तहमा प्रत्यक्ष निर्वाचित भएर अर्थात नेतृत्व विकास गरी कोषाध्यक्ष बनिसकेपछि काठमाडौं जिल्लालगायत वरिपरिका ११ जिल्लाका कोषाध्यक्षहरुको अगुवाइमाउक्त सम्मेलन सफल भएको छ ।

महाधिवेशन  सम्पन्न भएको २ महिनाभित्र पार्टीको सबै तह पूर्ण गरिसक्नुपर्ने कांग्रेसको वैधानिक प्रावधान छ । के यो प्रावधान कुल्चन मिल्छ ? विधिको सर्वोच्चता नमान्नेलाई व्यावहारिकरूपमा कसरी ‘लोकतान्त्रिक’ भन्ने ?

जननायक बिपी कोइरालाको सिद्धान्त र आदर्शबाट प्रभावित एवं सर्वमान्य नेता लौहपुरुष गणेशमान सिंहलगायत नेताहरुको प्रेरणाबाट नेपाली कांग्रेस अनुप्राणित त भएकैे छ भन्ने कुराको उद्घोष गर्दै तथापि नेपाल अहिले विषम परिस्थितिबाट गुज्रिरहेको कुरा सम्मेलनमा स्वीकार गरिएको छ । यस्तो अवस्थामा राजनीति गर्नेहरु सबैलाई ‘नैतिकता’ को विषय सोचिदिनसमेत आग्रह गरिएको छ । सौभाग्यवश आयोजकहरुले यस पंक्तिकारलाई सम्मेलनको बन्द सत्रको पूर्ण प्रतिवेदन तयार पार्ने अभिभारा दिएकाले सोको क्रममा बन्द सत्रभित्रका अत्यन्त गम्भीर एवं महत्वपूर्ण छलफल र उक्त सम्मेलनले जारी गरेको ११ बुँदे ‘काठमाडौं घोषणा’ बारे केही विषय उत्खनन् गर्नु राष्ट्र, समाज, राजनीति एवं सबैका लागि उपयोगी हुनेछ भन्ने निष्कर्षसहित सानो चर्चा अघि बढाउन लागेको छु । सम्भवतः यसले बहस माग्छ ।
७५ वटै जिल्लाका कोषाध्यक्षलाई सहभागिताका लागि आमन्त्रण गरिएको सम्मेलनमा केही जिल्लामा अझै अधिवेशन हुन नसकेको र केही व्यक्ति कामविशेषले अनुपस्थित भएबाहेक ६१ जिल्लाका कोषाध्यक्षहरुको उपस्थिति थियो । काठमाडौं ठमेलस्थित मनाङ होटलमा सञ्चालित २ दिने सम्मेलन बिहान ७.३० बजेदेखि बेलुका ९–१० बजेसम्म नै अत्यन्त उत्साहिततवरले सम्पन्न भएको थियो । बीचबीचमा केन्द्रीय नेता एवं विभिन्न विषयका विशेषज्ञहरुले समसामयिक विषयमा प्रशिक्षण दिने र अन्तरक्रियात्मक छलफल भएको थियो । बन्द सत्रमा ५१ जना कोषाध्यक्षले आ–आफ्नो जिल्लाको आर्थिक, राजनीतिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । लाग्थ्यो– नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक नै त चलिरहेको होइन ? किनकि जिल्लाका नेताहरुको चिन्ता, चासो, विश्लेषण केन्द्रका नेतासरहकै थियो ।
वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल, नेता प्रकाशमान सिंह, नेता डा. रामशरण महत, केन्द्रीय सदस्य कमला पन्त, गोविन्द भट्टराईलगायत केही मन्त्री, विज्ञ डा. गोविन्द पोखरेललगायतले विभिन्न विषयमा प्रशिक्षण दिनुभएको थियो । छोटो समयको तयारीमा पनि  सम्मेलन पूर्णरूपमा व्यवस्थित थियो । व्यवस्थापकीय पक्ष सराहनीय नै थियो । सारमा, सो सम्मेलन अत्यन्त उपलब्धिमूलक नै रहेकाले निरन्तरताका लागि जिल्ला र मितिसमेत निश्चित गरिएको छ । त्यसभन्दा पनि गम्भीर र महत्वपूर्ण सवालहरु त्यस भेलामा उठाइएको छ, त्यसबारे उठेका केही चर्चा सान्दर्भिकरूपमा सार्वजनिक गर्न उपयुक्त नै हुनेछ ।  
प्रथमतः, नेपाली कांग्रेसको १३औं महाधिवेशनपछि कांग्रेसका अधिकांश नेता एउटै मञ्चमा उभिए । पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाले उद्घाटन गर्नुभएको सो सम्मेलनमा वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल त बन्द सत्रमा समेत लामो समयसम्म छलफलमा बसी राष्ट्रिय एकता, पार्टी एकतालगायत राजनीतिलाई सम्मानित, मर्यादित र पारदर्शी बनाई गुट÷उपगुट, भागबन्डाको गलत प्रवृत्ति अन्त्य गर्नुपर्छ भन्नेमा दृढ नै देखिनुहुन्थ्यो । यो विषय अत्यन्त स्वाभाविक भए कांग्रेसजन र शुभेच्छुकहरुका लागि आश्चर्यजनक उपलब्धि हुन पुग्यो ।
दोस्रो, बन्द सत्रका समयमा ५१ जना कोषाध्यक्षले उठाउनुभएका समान धारणाको संक्षेपीकरणका रूपमा  ११ बुँदे ‘काठमाडौं घोषणा’ मा स्पष्ट नै छ । वास्तवमा अहिले जुन विधान पालना गरेर केन्द्रीय सभापतिलगायत केन्द्रीय सदस्य नेताका रूपमा स्थापित छन् तिनै नेताले कांग्रेसको विधान कुल्चिएका छन् भन्ने गम्भीर आरोप लगाइयो । यो आरोप ढाकछोप गर्न मिल्ने र नजरअन्दाज गर्न सकिने आरोप होइन । पार्टीको १३औं महाधिवेशन समाप्त भएर मतगणना सकिएपछि २०७३ चैत ४ गते निर्वाचन समितिले सभापतिलगायतलाई प्रमाणपत्र प्रदान ग¥यो । महाधिवेशन सम्पन्न भएको २ महिनाभित्र पार्टीको सबै तह पूर्ण गरिसक्नुपर्ने कांग्रेसको वैधानिक प्रावधान छ । के यो प्रावधान कुल्चन मिल्छ ? विधिको सर्वोच्चता नमान्नेलाई व्यावहारिकरूपमा कसरी ‘लोकतान्त्रिक’ भन्ने ?
नेपाली कांग्रैसको विधानको धारा ४९ को उपधारा (१९) मा गरिएको व्यवस्था यस्तो छ– ‘पार्टीको सबै तहमा गठन गर्ने भनिएका विभाग÷समिति÷विभिन्न निकाय महाधिवेशन सम्पन्न भएको दुई महिनाभित्र गठन गरिसक्नुपर्नेछ ।’ के पार्टीका सबै तहका निकाय अब वैध छन् त ? यो जिज्ञासालाई हचुवा, हलुका र हेपाहातवरले लिन मिल्छ ? यसको जवाफ कसले दिने ? देशभरका निष्ठावान, इमानदार कार्यकर्ता र शुभेच्छुकहरुले कसरी चित्त बुझाउने ? कोषाध्यक्षहरुको राष्ट्रिय सम्मेलनमा विधान र नियमावलीमा उल्लेख भएका विषयहरु कार्यान्वयन हुनुपर्छ भनेर निर्णय गर्नुपर्ने अवस्था कसरी सिर्जना भयो ? यसमा को दोषी छ ? पार्टी अधिवेशनमा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा गर्दा पक्ष÷विपक्षमा रही विजेता÷उपविजेता बन्ने प्रक्रिया स्वाभाविक हो तर त्यसपछि पनि विभिन्न गुट÷उपगुट मौलाउँदै र फस्टाउँदै जानु दुःखद् भएको कुरा सम्मेलनले एक स्वरले उठाएको छ ।
पार्टीको विभिन्न तहमा जिम्मेवारी दिँदा पैसा नातागोता, आफ्ना निकटका भन्दा योग्य, सक्षम, इमानदार, लोकप्रिय र निरन्तर लागिपरेकालाई स्थानीय तहको सिफारिसका आधारमा दिइनुपर्छ  भन्ने निर्णयप्रति कस्तो प्रतिक्रिया दिने ? यो मागले पार्टीमा विगतमा जिम्मेवारी दिँदा त्रुटि भएको छ भन्ने पुष्टि गर्छ । त्रुटि सच्याउने कि अझ दोहो¥याउने ? पार्टीको संगठन सुदृढीकरण र क्रियाशीलताका लागि तल्लो तहसम्म प्रशिक्षण, गोष्ठी, अन्तरक्रिया जस्ता कार्यक्रम निरन्तर आवश्यक पर्ने कुरा कसले हेर्ने हो ? केन्द्र अर्थात मुहान शुद्ध र संग्लो नभएसम्म तल्लो तहमा सकारात्मक सन्देश जान सक्दैन भन्ने सम्मेलनको चिन्ता अनुपयुक्त हो र ? पार्टीको क्रियाशील सदस्यता वितरण वैज्ञानिक, व्यावहारिक र पारदर्शी हुन नसकेका कारण पनि पार्टीमा प्राकृतिक न्यायका आधारमा नेतृत्व चयनमा बाधा पुगेको विषयलाई देशभरका प्रतिनिधिले यसको शुद्धताका लागि आवाज बुलन्द बनाएका छन्– यक्ष प्रश्नका रूपमा ।
नेपाली कांग्रेसले यी सबै विषयमा सम्बोधन गर्न ढिला भएको छ । जननायक बिपी कोइरालाले प्रतिपादन गर्नुभएको ‘राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलाप’ को नीतिलाई केन्द्रीय रूपमा पार्टीद्वारा नमनाइनु पनि दुःखद् अवस्था हो । जबकि बिपीको मेलमिलापको नीति आज झन् उपयोगी देखिएको छ । विधानको पूर्ण उल्लंघनले कसलाई फाइदा पु¥याउँछ ? पार्टी विधान विपरीततर्फ खुलारूपमा अघि बढ्दैछ । हँुदाहुँदा त पार्टीका वर्तमान र पूर्वपदाधिकारीको बैठकको निर्णय भनेर मिडियामा आउँदा पनि महाधिवेशनबाट निर्वाचित केन्द्रीय सदस्यहरु किन मौन एवं किंकर्तव्यविमुढ देखिन्छन् ? यसको जवाफ कसले दिने ? निर्वाचित केन्द्रीय सदस्यहरुलाई विधानतः पार्टी सञ्चालन गर्नुपर्छ भन्ने कुरातर्फ ध्यान दिन केले छेकेको छ ?
वास्तवमा अहिले कांग्रेसजनहरु जुनरूपमा उत्साहित हुनुपर्ने हो हुन सकेका छैनन् । नेपाल तरुण दलको अधिवेशन समापन नै हुन नसकी सकियो । यसको पूर्णताको कुरा अझै टाढा देखिन्छ । अव्यावहारिकरूपमा नै सबैलाई यथोचित न्याय, सम्मान र खोजी नगर्ने हो भने असल, चरित्रवान, निष्ठावान, त्यागी तथा पद, पैसा र प्रलोभनमा नलाग्ने कांग्रेसजनहरु राजनीतिबाट पलायन हुन सक्छन् । यसो हुन गएमा राष्ट्र, समाज, दललाई नै घाटा पुग्ने हुँदा त्यस्तो वातावरण रोक्नुपर्छ । यसका लागि केन्द्रको पहल नै अनिवार्य देखिन्छ ।
पदाधिकारी पूर्णता, प्रवक्ता चयन, बाँकी रहेका जिल्ला अधिवेशन पूर्ण हुनुपर्ने, महासमिति आदिबारे अविलम्ब केन्द्रीय नेतृत्व वैधानिक कार्यान्वयनमा आउन जरुरी छ । देशभरका आदर्श, सिद्धान्तनिष्ठ, इमानदार सबै कांगे्रसजन र शुभेच्छुकहरुको न्यायोचित, लोकतान्त्रिक र राष्ट्रवादी सोचलाई सम्मान गर्ने, खोजी गर्ने दायित्व केन्द्रीय समितिको हो । यिनै यक्ष प्रश्नहरुको जवाफ अहिलेको आवश्यकता हो । केन्द्रीय सदस्यहरु आफ्नो भूमिका बेलैमा खोज्नुहोस् ।

 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताहरूको भिडियोलाई लुकाउने गरेको भेटियो !

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताहरूको भिडियोलाई लुकाउने गरेको भेटियो !

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताको भिडियो लुकाउने तरिका दीर्घकालीन योजना नभएको दाबी गरेको छ ...

म्याथको हिसाब गर्न क्यामराले फोटो खिचे पुग्ने !

म्याथको हिसाब गर्न क्यामराले फोटो खिचे पुग्ने !

यस एपले प्राथमिक तह, माध्यमिक र उच्च माध्यमिक तहका हिसाबहरूलाई अटोमेटिक समाधान गर्न सक्नेछ ...

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको चरीकोट शाखाले दोलखा चेम्बर अफ कमर्ससँगको आयोजनामा एकदिने वित्तीय साक्षरता आधारभूत कर्जा, लेखा तथा करसम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन...

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले विभिन्न ३६ विधामा रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–१० औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड वितरण गर्ने भएको छ । ...

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले डिसेम्बर १०का दिन चीनको शन-छानामा पहिलो ओपो ईन्नोडेको आयोजना गर्ने घोषणा गरेको छ। ...

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लो ब्रान्ड तेलको उपहार योजनाको दोस्रो लक्की ड्र कार्यक्रमका विजेतालाई हिराको हार र हिराका अन्य उपहार हस्तान्तरण गरिएको उत्पादत कम्पनी...

बयलबासमा प्रभु बैंक

बयलबासमा प्रभु बैंक

प्रभु बैंकले सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका, वडा नम्बर ६, बयलबासमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच कर्णाली र सुदूर पश्चिम प्रदेशमा सूचना महामार्ग निर्माण गर्न समझदारी भएको छ । ...

Ncell Footer Ad