महिला संस्कारप्रति गर्व

बुधबार, १३ पुष २०७३, ०८ : ४१ डा. नम्रता पाण्डे

आजकल रोगका नाम सुन्दै जाँदा अनौठो लाग्छ। कल्पना नगरेका रोग मानिसमा देखिएका छन्। कतिपय रोगका नाम त उच्चारण गर्नै जानिँदैन। तथापि हामीले आफैं उब्जाएको रोगको नाम सजिलो छ– सिकायत र अहंकार। यो रोगको उपचार कुनै चिकित्सकसँग छैन। यसको औषधि कुनै औषधि पसलमा पाइँदैन। यो आफैँले उब्जाएको रोग हो र यसको उपचार आफैंले मात्र गर्न सकिन्छ । यसको औषधि आफ्नै हातमा छ र सजिलो छ  त्यो हो– सिकायत र अहंकारमुक्त जीवन जिउने कला जान्नु।

आजकल समाजमा सुनिन्छ, पत्रपत्रिकामा देखिन्छ, सामाजिक सञ्जालमा पढिन्छ कि अरुको कारणले मानिस सुखी छैन । अरुकै कारणले हिंसा बढिरहेछ । असफलता र अशान्ति छ त अरुकै कारणले छ। लैंगिक हिंसाको बहस होस् या समान अधिकारका कुरा, आरक्षणका कुरा हुन् या अवसरका कुरा, अरुले नदिएर नै पाइएको छैन भन्ने भ्रमले थिचेको छ । घरमा होस् या समाजमा, सडकमा होस् या सदनमा, सरकारमा होस् या राजनीतिमा विशेषगरी महिलाहरु आफ्नो अधिकार सुनिश्चितताका लागि आवाज उठाइरहेका हुन्छन् । अहिले त शिक्षित महिलाको संख्या बढिरहेको छ । सबै क्षेत्रमा महिला सहभागिता बढेको छ, त्यसैले अरुलाई दोष दिनेखालका महिलाका आवाज बढ्दै गइरहेका छन् । अरुले नदिएर नै महिला पछाडि परेको कुरा सर्वस्वीकार्य बनाउन कस्सिएका छन् ।

घरमा सासूको प्रसंग जोडेर होस् या कार्यालयमा हाकिमको, राजनीतिमा नेताको प्रसंग जोडेर होस् या सरकारमा दलको । कुनै न कुनै प्रसंगमा अरुकै कारण महिला पछि परेको गुनासोमात्र सुन्न पाइन्छ । सबै क्षेत्रमा महिलाले सम्मान पाएकै छन्, पुरुषले हिंसा गरेका छैनन्, सबै घरमा सासू÷ससुरा÷पतिको व्यवहार राम्रै हुन्छ भनेर ठोकुवा म गर्न सक्दिन तर  मेरो घरमा, मेरो कार्यालयमा, मेरो साथी सर्कलमा, देश÷विदेशमा कतै पनि अहिलेसम्म मैले अपमानजनक व्यवहार खेप्नुपरेको छैन । किन होला त ? म शिक्षित भएकाले ? मैले मेरो आवाज आफैं उठाउन सक्ने भएकाले ? अहँ होइन, मैले जहाँ जस्तो भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने थियो त्यहाँ त्यस्तै भूमिका निर्वाह गर्ने कोसिस गरेकी छु । मैले मेरा मातापिता, मेरा पति, सासू र घरपरिवारबाट सही संस्कार पाएको छु । श्रीमान्लाई या परिवारलाई जे कुराले राम्रो लाग्छ त्यो गर्नु मेरो गुण हो । परिवारमा प्रेम र सुमधुर सम्बन्ध कायम राख्न मैले ध्यान दिनैपर्छ । परिवार सुखभन्दा ठूलो भौतिक सुख अरु हुनै सक्दैन ।

घरको काम मैले नै गर्नुपर्ने, म पनि त जागिरे, पढेलेखेकी, पैसा कमाउने महिला हुँ नि भनेर बहस गर्नुपर्ने जरुरी म देख्दिन । घर सम्हाल्ने, छोराछोरीलाई असल संस्कार सिकाउने र कर्म गरेर आयआर्जन पनि गर्ने त्यो त मेरो खुबी हो र गुण हो । यसमा घमण्ड गर्नुपर्ने र मैले सबै कुरा गर्नुपर्ने भनेर आवाज उठाउन लायक देख्दिन । मेरो श्रीमान् र मेरो शैक्षिक योग्यता उत्तिकै छ, हाम्रो कमाई उत्तिकै छ र पनि मलाई बुहारी हुनुमा गर्व छ । श्रीमान्ले भन्दा मैले धेरै भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ, समय व्यवस्थापनदेखि लिएर घरका साना÷मसिना काममा म धेरै खट्नुपर्छ र पनि मेरो सिकायत छैन । मैले मेरो संस्कारमा जे सिकेको छु त्यो मलाई स्वीकार्य छ । ममा सिकायत र अहंकार मैले जानेसम्म छैन । मेरो व्यक्तिगत अनुभूति, कामको अनुभूति र माइती घरमा छोरीचेली हुँदा होस् या कर्म घरमा बुहारी हँुदा, उत्ति नै प्रेम र सम्मान पाएकी छु । श्रीमान्को सहयोग छ, छोराछोरीको प्रेम छ, अरु परिवारका सदस्यबाट सद्भाव छ । त्यसैले त मेरो घर नै मन्दिर जस्तो छ, खुशी र सुख छ ।

अलिकति शिक्षित र कर्मयोगी हुँदैमा हाम्रो संस्कारको खुलेर विरोध गर्नुपर्छ भन्ने मान्यतामा मलाई विश्वास छैन । हाम्रो नेपाली संस्कार र प्रचलन धेरै वैज्ञानिक लाग्छन् जुन  धर्ममा जोडिएको होस् या आस्थामा, लैंगिक हिंसा र लैंगिक समानताको बहस चलिरहँदा हाम्रो संस्कारले छोरा र छोरीलाई सिकाएका छुट्टाछुट्टै संस्कार पनि मलाई स्वीकार्य लाग्छन् जुन वैज्ञानिक पनि छन् । मलाई छोरी हुनुमा र आफ्नो संस्कार अवलम्बन गर्नमा गर्व छ । म छोरी भएर पनि मेरा माता÷पिताले मलाई राम्ररी हुर्काउनुभयो, शिक्षादीक्षा दिनुभयो र आत्मनिर्भर बन्न सिकाउनुभयो । म कर्मघरमा पनि आफूलाई बुहारी हुनुमा गर्व गर्छु । हिजो माइतीमा चेली भएर ढोग खान्थें आज घरमा बुहारी भएर सासूको, जेठानीहरु र आमाजूहरुको गोडा ढोग्छु । घरतर्फका मान्यजन पुरुष वर्गलाई शिर भुइँमा निहुराएर ढोग्छु । आफ्ना गुरुहरुलाई ढोग्छु। मलाई आनन्द आउँछ कुनै सिकायत आउँदैन  मैले कुनै करकापमा र कर्तव्यमात्र सम्झेर यो गरेको हुन्न । भित्रै अन्तर्मनदेखिको प्रेम र श्रद्धाले गरेको हुन्छु  किनकि ढोग्नु भनेको आफ्नो अहंकार र सिकायत उहाँहरुको पाउमा लगेर विसर्जन गरिदिनु हो । भगवानको मूर्तिमा शिर निहुराएर ढोग्नुको अर्थ पनि त्यही हो । मेरा अहंकार र सिकायत दूर गरिदेऊ भगवान भनेर प्रार्थना गर्नु हो ।

मेरो बुझाइमा शिक्षा, आत्मनिर्भरता र अवसर आवश्यक छन् महिलाका लागि तर संस्कार झनै अत्यावश्यक छ  किनकि महिलालाई महिला भएकै सुहाउँछ  त्यसैले त प्रकृतिले महिला र पुरुषको सृष्टि गरेको छ । महिलालाई मातृत्वको गुण दिएको छ, सहनशीलता र नम्रताको गुण दिएको छ । पुरुषलाई तार्किक, राजनीतिज्ञ, विश्व हाँक्ने, चन्द्रमामा जाने खुबी दिएको छ । बहिर्मुखी गुण दिएको छ । चिया पसलमा चिया पिउँंदै राजनीतिका गफ ,विश्व परिवर्तनका गफ हाँक्न सुहाउँछ पुरुषलाई । यसमा महिलाले आपत्ति जनाउनुपर्ने के छ ? महिलालाई घरभित्रको सुख, व्यवस्थापन र घरको शान्ति कसरी कायम राख्ने त्यो अन्तर्मुखी गुण प्रकृतिले नै दिएको छ । स्याउको रुखमा स्याउ नै फलेको सुहाउँछ । अरु ठीक हुनासाथ म त ठीक हुन्छु भन्ने कारणले नै  आज मानिस  अशान्ति र तनावमा जीवन जिएको छ। हिंसा र भेदभावमात्र देख्ने भएको छ । मानिस आफूलाई  होइन, अरुलाई परिवर्तन गर्नमा  तल्लिन छ। श्रीमती श्रीमान्लाई बदल्न लागिपरेकी  हुन्छिन् भने श्रीमान  श्रीमतीलाई । यो  चेष्टा जीवनभर गरिरहन्छन्  । त्यस्तै आमा बुबाले छोराछोरीलाई, प्रेमीले प्रेमिकालाई एवं सासूले बुहारी र बुहारीले सासूलाई। अरुलाई बदल्न सके म त ठीक हुन्छु भन्ने सोचाई असफल प्रयास हो । अरुलाई बदल्ने कोसिस, अरुमा दोष देख्ने बानी र अरुमाथि विजय हासिल गर्ने सारा खेल अहंकार र सिकायतबाट उत्पन्न हुन्छन् जसको नतिजा आफू सधँैं अरुबाट अपहेलित भएको अनुभव हुन्छ । यही हो सिकायत र अहंकारको रोग जुन रोग निको पार्न आफू नै सकारात्मक र सहनशील हुनुपर्छ।







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

आइफोनमा iOS १३  कसरी इन्स्टल गर्ने ?

आइफोनमा iOS १३ कसरी इन्स्टल गर्ने ?

आजबाट एप्पलले आइफोनका लागि iOS १३ को सार्वजनिक बेटा उपलब्ध गराउने भएको छ ...

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

संघीय संरचना बमोजिम गठित विभिन्न स्थानीय तहमा आफ्नो शाखा कार्यालय सञ्चालनमा ल्याई बैंकको शाखा सञ्जाल विस्तार गर्नुका साथै गाउँ गउँमा...

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंक लिमिटेडले धनगढीको सीपी हस्पिटल प्रा.लि.सँग ग्राहकहरुलाई विशेष छुटको व्यवस्था गर्न साझेदारी गरेको छ । ...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा रौतहटको गरुडामा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन गरुडा नगरपालिकाको मेयर इन्नु...

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

दक्षिण एसियामा ओपो रेनो १०एक्स सिरिज सार्वजनिकसँगै नेपालमा असार १५ बाट उपलब्ध हुने भएको छ । ...

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक अभियान यही असार ९ देखि १५ सम्म हुने भएको छ । ...

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

नेपालका लागि ह्वावे स्मार्टफोनको अधिकृत वितरकले आफ्ना स्मार्टफोन र ट्याब्लेटमा गुगल एप तथा फेसबुक नचलेमा ग्राहकलाई पूरै पैसा फिर्ता गरिने...

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा मोटर्सको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक सिप्रदी टेडिङले औपचारिक रूपमा नयाँ टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको छ...