खप्तडमा हिमपातः जीवजन्तुमा जोखिम

आइतबार, २९ मङि्सर २०७६, १९ : ०१ अरूण बम

डोटी- बुधबार रातीबाट पर्न थालेको हिउँले यतिबेला खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्र ढक्कमक्क छोपिएको छ। लगभग सबैजसो क्षेत्रमा २/३ फिट बाक्लो हिउँ परेको छ। यसरी बाक्लो हिमपात हुँदा खप्तडमा रहेको संरक्षित जीवजन्तुहरुमा जोखिम बढेको छ। खप्तडमा अहिले तापक्रम माईनस ६/७ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न थालेको खप्तडस्थित नेपाली सेनाले जनाएको छ।

रेखदेखका लागि बनाईएका सम्पूर्ण मार्गहरु अवरुद्ध भएका छन्। अवरुद्ध मार्गहरु खोल्ने कार्यमा नेपाली सेना संलग्न रहेको खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत राजु घिमिरेले जानकारी दिए। ‘बाक्लो हिउँ परेको र सँगै अत्याधिक चिसो भएकाले खोल्न कठिनाई भैरहेको छ,’ उनले भने,‘तैपनी सेनाले प्रभावकारी रुपमा काम गरिरहेकाले आधाभन्दा बढी बाटोहरु सफा भैसकेका छन्।’

यसरी बाक्लो हिमपात र निरन्तर झरीरहेको तापक्रमका कारण जीवजन्तुहरु बसाईसर्ने क्रम तिब्रतर हुँदा जोखिम बढ्दै गएको छ। ‘हिउँ पर्दा वन्यजन्तुहरु स्वभाविक रुपमा ‘लो अल्टिच्यूट’(कम उचाई)’ भएको क्षेत्रमा झर्छन्,’ प्रमुख संरक्षण अधिकृत घिमिरेले भने,‘जहाँ मानिसको बासस्थान हुन्छ, यसले जोखिम बढाउछ।’

यसरी मानिस र वन्यजन्तु नजिक हुँदा ‘द्वन्द्व’ निम्तने सम्भावना बढी हुने उनले बताए। ‘यसरी गाउँ नजिक हुँदा हिंस्रक जनावरका कारण मानिस र घरपालुवा जनावरलाई जोखिम हुन्छ,’ उनले भने,‘अर्काे भनेको संरक्षित जीवहरु नजिक आएपछि चोरीशिकारीहरु पनि मौलाउछन्। यसले निकुञ्ज र समुदायबीचमा द्वन्द्व निम्तने खतरा हुन्छ।’

यो समय संरक्षणका दृष्टिकोणबाट सबैभन्दा जोखिमको समय रहने खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज मध्यवर्ती व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष रामप्रसाद उपाध्याय बताउँछन्। ‘यतिबेला वन्यजन्तुहरु नजिक आएर कृषकले लगाएका बालीनालीमा नोक्सानी पुर्‍याउछन्। घरपालुवा जीवजन्तुमा पनि जोखिम बढ्छ। हिंस्रक जनावरका कारण मानवीय जोखिम पनि हुन्छ,’ उनले भने,‘थप भनेको चोरीशिकारी गर्नेहरुका लागि पनि यो समय सबैभन्दा उत्तम समय हो।’

खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्र दुर्गम रहेको र सबैको चासो भन्दा बाहिरको क्षेत्र भएकाले चोरीशिकारी बढेको बेला–बेला गुनासो आउने गरेको छ। चोरीशिकारी गर्नेहरुका लागि हिउँदे समय सर्बोत्तम समय रहेको स्थानीयहरु बताउँछन्।

यो जोखिमको समय भएकाले संरक्षण्का गतिबिधिहरु चुस्त भएर संचालन हुनुपर्ने सरोकारवालाहरु बताउँछन्। संरक्षणमा सक्रिय राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयमा हाल ५७ जनाको दरबन्दी छ। मेजरसहितको नेपाली सेनाको गुरुगोरख गुल्म संरक्षणमा तैनाथ छ। ‘नेपाली सेना र हाम्रो टोली यतिबेला संयूक्त रुपमा चनाखो भएर बसेका छौं। खास्सै समस्या हुदैन। प्रमुख संरक्षण अधिकृत घिमिरेले भने। संरक्षणकै लागि ९ वटा सिमाक्षेत्रमा क्याम्प र आवश्यकता अनुसार गस्ती भईरहने उनले बताए।

मध्यपहाडी क्षेत्रमा अवस्थित खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज जैविक तथा पर्यावरणीय बिबिधताका दृष्टिकोणले नेपालकै नमूना क्षेत्रमा पर्दछ। काठमाडौ शिबपुरी र खप्तड मात्रै नेपालको मध्यपहाडी क्षेत्रका संरक्षित क्षेत्र हुन्। अन्य क्षेत्रहरु हिमाली र भित्रि मधेश तथा तराई क्षेत्रमा पर्दछन्। यसैले पनि खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज जैबिक तथा पर्यावरणीय बिबिधताका दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण रहेको संरक्षणविद्हरु बताउँछन्।

खप्तडमा नेपालको संरक्षित सूचीमा रहेका राष्ट्रिय चरा डाँफे र मूनालको बासस्थान छ। यसबाहेक ३ सय भन्दा बढी प्रजातीका चरा खप्तडमा पाईन्छन्। यस्तैे स्तनधारी जनावरमा नेपालको संरक्षित सूचीमा रहेका कस्तुरी मृग, ध्याँसे चितुवा र ब्वाँसो खप्तडमा पाईन्छन्।

यसबाहेक हिमाली कालो भालु, चितुवा, बदेल, मृग, हरिण सहित थप ३० प्रजातीका अन्य स्तनधारी पनि पाईने खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जले जनाएको छ। केही अध्ययनहरुले रातो पाण्डा पनि खप्तडमा पाईने जनाएका छन्। यस्तै ‘बझाङ्गी पा’ नामक दुर्लभ छेपारो र ‘खस्रे भ्यागुता’को खप्तड क्षेत्रमा मात्रै बसोबास रहेको संरक्षणकर्मीले जनाएका छन्।

 






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

बुद्धले राजविराज उडान भर्ने

बुद्धले राजविराज उडान भर्ने

बुद्ध एयरले प्रदेश नम्बर २ को राजविराजमा उडान भर्ने भएको छ । ...

सेञ्चुरी बैंकको सहयोग

सेञ्चुरी बैंकको सहयोग

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत माधवनारायण स्वस्थानी ब्रत तथा शालिनदी सुधार समितिलाई सहयोग गरेको छ । ...

रिमझिम चोकमा देवः विकास बैंक

रिमझिम चोकमा देवः विकास बैंक

देवः विकास बैंकले बाँकेको खजुरा गाउँपालिका रिमझिम बजारमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

मुक्तिनाथ र रेमिट टू नेपालबीच सहकार्य

मुक्तिनाथ र रेमिट टू नेपालबीच सहकार्य

मुक्तिनाथ विकास बैंक र रेमिट टू नेपालबीच सम्झौता भएको छ । ...

सनराइज–सिर्जना सहमति

सनराइज–सिर्जना सहमति

सनराइज बैंकले सिर्जना फाइनान्सलाई प्राप्ति गर्ने सैद्धान्तिक सहमतिमा हस्ताक्षर भएको छ । ...

युनाइटेड इन्स्योरेन्सको अध्यक्षमा रविभक्त श्रेष्ठ

युनाइटेड इन्स्योरेन्सको अध्यक्षमा रविभक्त श्रेष्ठ

युनाइटेड इन्स्योरेन्स कम्पनीको सञ्चालक समिति अध्यक्षमा वरिष्ठ उद्यमी रविभक्त श्रेष्ठ सर्वसम्मत चयन भएका छन् । उनी हाल यस कम्पनीको संस्थापक...

सिदार्थ बैंकको सहयोगमा आँखा शिविर

सिदार्थ बैंकको सहयोगमा आँखा शिविर

सिदार्थ बैंकले नेपाल आँखा अस्पतालसँग सहकार्य गर्दै संयुक्त रुपमा ६ दिने निःशुल्क आँखा शल्यक्रिया शिविर सम्पन्न गरेको छ । ...

महालक्ष्मी बैंकका ग्राहकलाई चिरायु हस्पिटलमा छुट

महालक्ष्मी बैंकका ग्राहकलाई चिरायु हस्पिटलमा छुट

महालक्ष्मी विकास बैंक लिमिटेडले आफ्ना ग्राहकलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले चिरायु नेसनल हस्पिटल एन्ड मेडिकल इन्स्टिच्युट  प्रालिसँग सम्झौता...

Ncell Footer Ad