सुन्तलाले पहेलपुर

सुन्तला कुरुम्बाको पहिचान, पर्यटनसँग जोड्न महोत्सव

आइतबार, २२ मङि्सर २०७६, ०९ : ०२ गिरिराज बाँस्कोटा

कुरुम्बा (पाँचथर)- कतै टार परेको, कतै भिरालो भूगोल । साना साना चिटिक्क पारेर बनाइएका घरहरु । यहीबीचमा बगानमा लटरम्म सुन्तला फलेका छन् । पूरै गाउँलाई नै शोभायमान बनाउने गरी फलेका पहेला सुन्तलाले किसानाको चेहेरामा चमक ल्याएको देखिन्छ । यो दृष्य दक्षिणी मिक्लाजुङ गाउँपालिका–५ कुरुम्बाको हो । यो ठाउँको विशेष पहिचानको रुपमा सुन्तला रहेको छ ।

प्रायःजसो यहाँका सबै बस्तीमा सुन्तला लगाइएको छ । यतिबेला सुन्तला फलेर बस्ती हेरिरहु लाग्ने भएको छ । कतै सुन्तला टिप्न, कतै हंगान थाम्ने गरी फलेको फल जोगाउन टेको लगाउने तथा कतै व्यापारी सुन्तलाको बोट हेरिरहेका देखिन्छन् । सुन्तलाका लागि साविक कुरुम्बा गाविसको वडा नं २, ३ र ४ निकै चर्चित छ । हरेक घरमा सुन्तला खेती लगाइएको छ । व्यावसायिक रुपमा लगाइएको सुन्तला खेतीबाट आम्दानी हुन थालेपछि किसानको मुहारमा खुसी छाएको छ । यतिमात्र हैन सुन्तला खेती बढ्दै गएको छ । यो सुन्तलाको पकेट क्षेत्र हो ।

यहाँका अगुवा किसान तेजबहादुर लावतीले गत वर्ष आफ्नो बगानको सुन्तलाको दाम ६ लाख ५० हजार थापेका थिए । अहिले पनि घरै छेउदेखि फैलिएको बगानमा लटरम्म सुन्तला फलेको छ । ‘यो साल बेचेको छैन । आफैं बजारसम्म लैजाउ भनेर गाडी नै किनेको छु । अब गाउँका केही किसानको सुन्तलासमेत तराई झार्छु,’ उनले भने, ‘यहाँ त बगान नै बिग्छ । गाउँगाउँमा सडक पुगेको छ । अब यहाँ सुन्तलाले आम्दानी लिन थाल्यो । यहाँको सुन्तला हेर्ने र कोसेलीका रुपमा किन्न आउनेको संख्या पनि बढिरहेको छ ।’ २०६० देखि व्यावसायिक सुन्तला खेती लगाएका उनको बगानमा ६ सय सुन्तलाका बोट छन् । केही बोटबाट अझै उत्पादन दिन बाँकी छ ।

तेजबहादुरको जस्तै पहेलो सुन्तलाले कुरुम्बाका किसानको चेहेरामा चमक आएको छ । धान फल्ने खेत र मकै कोदो  छाडेर ६० को दशकको प्रारम्भदेखि यहाँका किसानले व्यावसायिक रुपमा सुन्तला खेती लगाएका छन् । यतिबेला सुन्तला पाकेर हेरिरहु लाग्ने पहेलपुर भएको छ । सुन्तला बेच्ने चिन्ता किसानलाई पटक्कै छैन । केही साताअघि नै व्यापारीले बगानबगान चहारेका रहेका छन् । अन्यत्र सुन्तला खेती गर्ने जमिन मासिँदै गइरहेका बेला यहाँ भने फैलिरहेको छ ।

हरेक घरमा लगाइएको सुन्तलाको आम्दानीले किसानका अनुहारमा खुसी देखिन्छ । यस्तै खुसी सुनाउछिन् इन्द्रकुमारी लावती । सुन्तला खेती गरेबापत नै राष्ट्रपति कृषक पुरस्कार प्राप्त गरिसकेकी इन्द्रकुमारी नयाँ बिरुवाबाट पनि फल दिन थाल्दा आम्दानी दोब्बर हुने बताउछिन् । बगानमा पाँच लाख रुपैयाँभन्दा बढीको सुन्तला रहेको उनले बताइन् । सबै बिरुवाले फल दिन थाल्दा १० लाखभन्दा बढी वार्षिक आम्दानी हुने उनले सुनाइन् । सुन्तला खेतीमा मिहेनतका साथ काम गरिरहेको बताउने उनले आम्दानी र सम्मान दुवै पाएको सुनाउँछिन् । २० रोपनीमा सुन्ताला खेती लगाइएको उनले बताइन् ।

यहाँ गाउँमै बिरुवा उत्पादन हुन्छ । यो गाउँमा परम्परादेखि नै सुन्तला फल्ने भए पनि व्यावसायिक रुपमा खेती थालिएको डेढ दशक भयो । विगतमा खाएर तथा कोसेली पठाएर सकिने सुन्तला यतिबेला कमाइको माध्यम बनेको छ । सुरुमा बाहिरबाट बिरुवा ल्याए पनि अहिले गाउँमै बिरुवा उत्पादन गरेर बेच्न थालिएको किसानले सुनाए । यतिबेला व्यापारीले सुन्तला टिप्न थालेका छन् । ठूलो आकारमा फलेको सुन्तला स्वादिलो हुने गरेको किसनको भनाइ छ । पूर्वका विभिन्न बजारमा यहाँको सुन्तला रुचाइएकाले बगान किन्न व्यापारीले प्रतिस्पर्धा नै गर्ने गर्छन् । किसानले निकै मिहेनतले सुन्तला हुर्काएको पाइन्छ ।

यो ठाउँको आम्दानीको मुख्य माध्यम सुन्तलालाई बनाइएको छ । किसान मिहेनत गरेर लागेका छन् । यही मिहेनतले बोट नथाम्ने गरी सुन्तला फलेको छ । सुन्तला खेतीले किसानलाई आम्दानी दिनुका साथै गाउँको पहिचानसमेत स्थापित गरेको वडाध्यक्ष अविशेक लावती बताउँछन् । गाउँपालिकाबाट पनि किसानलाई सहयोग भइरहेको उनको भनाइ छ । यो ठाउँ सुन्तलाको पकेट क्षेत्रको रुपमा रहेको छ । यहाँ उत्पादन भएको सुन्तला झापाको दमक हुँदै विभिन्न बजारसम्म पुग्छ ।

सुन्तला फसल विगतभन्दा अलि लेकतिर राम्रो हुन थालेको किसानको अनुभव छ । पुराना ठाउँभन्दा पनि माथिल्लो बस्तीमा सुन्तला राम्रो देखिएको इन्द्रकुमारीले जानकारी दिइन । कुरुम्बाको सुन्तलामा भने छुट्टै किसिमको पहिचानसमेत रहेको छ । किसानले नयाँ खेती विस्तार गरेका छन् भने बिरुवा फसल दिने बेला पुग्दै गरेको पनि देखिन्छ । सुन्तला खेतीलाई टिकाइराख्न र थप विस्तार गर्नका लागि गाउँपालिकाले आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग गर्ने काम अघि बढाएको मिक्लाजुङ गाउँपालिकाका प्रमुख अमरराज माखीले बताए ।

यहाँ यतिको सुन्तला फल्छ र यतिको आम्दानी हुन्छ भन्ने आधिकारिक तथ्यांक छैन । तर, टोलटोलमा सुन्तला खेती भइरहेको छ । सुन्तला बगानबीचमा तरकारीलगायत खेतीसमेत गरेर किसानले थप आम्दानी लिइरहेका छन् ।  स्थानीय कुरुम्बा माविका प्रधानाध्यापक डिकबहादुर राई सुन्तलाले गाउँको पहिचान झल्काएको बताउँछन् । ‘किसानलाई राम्रो आम्दानी हासिल भइरहेको छ । यतिमात्र हैन गाउँकै पहिचान दिएको छ । युवा पुस्ताको पनि आकर्षण बढ्दै गएको छ,’ लावतीले सुनाए । यहाँको सुन्तला गुणस्तरीय रहेको स्थानीय किसानको भनाइ छ ।

पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न सुन्ताला महोत्सव
कुरुम्बाको सुन्तलाको महत्वलाई प्रचार गर्न भन्दै ‘सुन्तला महोत्सव तथा कृषि व्यापार मेला आयोजना गरिएको छ । मिक्लाजुङ गाउँपालिका वडा नं ५ ले महोत्सव आयोजना गरेको हो । महोत्सवमा सुन्तलासहित स्थानीय कृषिउपजका स्टल राखिएको छ ।

महोत्सवको शुक्रबार प्रदेश १ का उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण संसदीय समिति सभापति सिता थेवेले उद्घाटन गरिन् । सुन्तलालाई जोडेर पर्यटन प्रवद्र्धन गर्ने, नीति निर्माण तहको ध्यान जगाउने तथा यो क्षेत्रको प्रचार गर्ने लक्ष्यसहित महोत्सव आयोजना गरिएको हो ।

महोत्सवमा उत्कृष्ट कृषकलाई पुरस्कृत गर्ने, सांस्कृतिक कार्यक्रम लगायत विभिन्न कार्यक्रम राखिएका छन् । तीन दिनसम्म चल्ने महोत्सवले कृषि क्षेत्रको विकास तथा पर्यटन प्रवद्र्धनमा ध्यान केन्द्रित हुने लक्ष्य राखिएको वडाध्यक्ष अविशन लावतीले बताए ।

एक करोडको सुन्तला उत्पादन
दमौली, मंसिर २१ (रासस)– तनहुँको म्याग्दे गाउँपालिका–२ खानीगाउँका कृषकले यस वर्ष एक करोडभन्दा बढीको सुन्तला बिक्री गरेका छन् । उक्त ठाउँका शुकनारायण श्रेष्ठ, विश्वबहादुर अधिकारी, निर्मल अधिकारी र रामबहादुर थापाले एक करोड २० लाख रुपैयाँबराबरको सुन्तला बिक्री गरेका हुन् ।

यस वर्ष शुकनारायणले ५० लाख, विश्वबहादुरले ४० लाख, निर्मलले १८ लाख र रामबहादुरले १२ लाखको सुन्तला बिक्री गरेका हुन् । ४० रोपनी क्षेत्रफलमा आठ सय सुन्तलाको बोट रहेकामा सात सय सुन्तलाको बोटले उत्पादन दिएको स्थानीय किसान शुकनारायणले बताए । श्रेष्ठले गत वर्ष ३१ लाख बराबरको सुन्तला बिक्री गरेका थिए ।
अर्का किसान विश्वबहादुरले ६ सय बोट र रामबहादुरले तीन सय ५० बोटबाट आम्दानी गरेका हुन् । कृषि ज्ञान केन्द्र तनहँुका प्रमुख कुलप्रसाद तिवारीले यस वर्ष खानीगाउँमा राम्रो सुन्तला उत्पादन भएको बताए । ‘जिल्लाका केही ठाउँमा विभिन्न रोगका कारण सुन्तलाको बोट नष्ट हुने समस्या देखिए पनि म्याग्दे गाउँपालिकामा भने कुनै समस्या भएन,’ तिवारीले भने ।

सुन्तला उत्पादक कृषक विश्वबहादुरले रोगका कारण मात्रै नभई व्यवस्थापन कमजोर हुँदा पनि सोचे जति उत्पादन हुन नसक्ने बताए । अधिकारीले सुन्तला व्यवस्थापनका लागि मात्रै वार्षिक पाँच लाखभन्दा बढी लगानी गर्ने गरेको बताए ।

तनहुँमा कूल एक हजार  सय हेक्टर क्षेत्रफलमा सुन्तला उत्पादन हुँदै आएको कृषि ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ । जिल्लाको व्यास नगरपालिका–११ तनहुँसुर, वडा नं १३ बेनीकोट, देवघाट गाउँपालिका–२, ३ र ४, आँबुखैरेनी गाउँपालिका–२ पतेनी, शुक्लागण्डकी नगरपालिका–११ राइपुर, भिमाद नगरपालिका–९ भानुमतीलगायतका ठाउँमा व्यावसायिक रूपमा सुन्तला उत्पादन हुँदै आएको छ ।

जिल्लामा गत वर्ष २७ करोडको सुन्तला उत्पादन भएको कृषि ज्ञान केन्द्रको तथ्यांक छ । यस वर्ष पनि सोही अनुपातमा सुन्तला उत्पादन हुने अनुमान छ । यहाँ उत्पादित सुन्तला पोखरा, चितवन, काठमाडौं लगायत ठाउँमा निर्यात हुँदै आएको छ ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

बुद्धले राजविराज उडान भर्ने

बुद्धले राजविराज उडान भर्ने

बुद्ध एयरले प्रदेश नम्बर २ को राजविराजमा उडान भर्ने भएको छ । ...

सेञ्चुरी बैंकको सहयोग

सेञ्चुरी बैंकको सहयोग

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत माधवनारायण स्वस्थानी ब्रत तथा शालिनदी सुधार समितिलाई सहयोग गरेको छ । ...

रिमझिम चोकमा देवः विकास बैंक

रिमझिम चोकमा देवः विकास बैंक

देवः विकास बैंकले बाँकेको खजुरा गाउँपालिका रिमझिम बजारमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

मुक्तिनाथ र रेमिट टू नेपालबीच सहकार्य

मुक्तिनाथ र रेमिट टू नेपालबीच सहकार्य

मुक्तिनाथ विकास बैंक र रेमिट टू नेपालबीच सम्झौता भएको छ । ...

सनराइज–सिर्जना सहमति

सनराइज–सिर्जना सहमति

सनराइज बैंकले सिर्जना फाइनान्सलाई प्राप्ति गर्ने सैद्धान्तिक सहमतिमा हस्ताक्षर भएको छ । ...

युनाइटेड इन्स्योरेन्सको अध्यक्षमा रविभक्त श्रेष्ठ

युनाइटेड इन्स्योरेन्सको अध्यक्षमा रविभक्त श्रेष्ठ

युनाइटेड इन्स्योरेन्स कम्पनीको सञ्चालक समिति अध्यक्षमा वरिष्ठ उद्यमी रविभक्त श्रेष्ठ सर्वसम्मत चयन भएका छन् । उनी हाल यस कम्पनीको संस्थापक...

सिदार्थ बैंकको सहयोगमा आँखा शिविर

सिदार्थ बैंकको सहयोगमा आँखा शिविर

सिदार्थ बैंकले नेपाल आँखा अस्पतालसँग सहकार्य गर्दै संयुक्त रुपमा ६ दिने निःशुल्क आँखा शल्यक्रिया शिविर सम्पन्न गरेको छ । ...

महालक्ष्मी बैंकका ग्राहकलाई चिरायु हस्पिटलमा छुट

महालक्ष्मी बैंकका ग्राहकलाई चिरायु हस्पिटलमा छुट

महालक्ष्मी विकास बैंक लिमिटेडले आफ्ना ग्राहकलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले चिरायु नेसनल हस्पिटल एन्ड मेडिकल इन्स्टिच्युट  प्रालिसँग सम्झौता...

Ncell Footer Ad