लैंगिक हिंसा अन्त्य गर्न संयुक्त पुर्जा

सोमबार, २७ मङि्सर २०७३, १० : ०६ सुष्मा न्यौपाने

यतिबेला विश्वभर १६ दिवसीय लैङ्गिक हिंसाविरुद्धको अभियान चलिरहेको छ । यो अभियान नेपालमा पनि मनाइरहेका छौं । आजकल महिला अधिकारका विषय ग्रामीण तहमा पनि व्यापक उठ्ने गरेको छ । महिला आफ्नो अधिकारबारे सचेत हुन थालेका छन् । उनीहरू स्वयम् आफ्नो अधिकारबारे सचेत भई घरपरिवार, समाज र राज्यसँग अधिकारका विषयमा प्रष्टसँग माग राख्न सक्ने क्षमता बढाउँदै छन् । महिलामाथि हुने गरेका विभिन्न प्रकारका हिंसाजन्य घटना पहिलेको तुलनामा कमी हुँदै गएको छ तर निमिट्यान्न भने भइसकेको छैन । महिलामाथि हुने विभिन्न प्रकारका हिंसाजन्य घटना कम गर्नका लागि भूमिमा महिलाको स्वामित्व र पहुँच हुनु महत्वपूर्ण छ । भूमिमा महिलाको स्वामित्व र संयुक्त लालपुर्जाको महत्व धेरै छन् ।

श्रीमान् र श्रीमती दुवैको नाममा संयुक्त पुर्जा बनाएर अघि बढ्ने हो भने महिला भएकै कारण हुने हिंसा स्वतः कम हुन्छ । यतिमात्र हैन, यसले महिला सशक्तीकरणमा पनि गुणात्मक फड्को मार्न सक्छ ।

एउटा घटना हेरौं ।

रसुवा धैबुङकी सीता विश्वकर्मा ५० वर्षकी भइन् । श्रीमान्–श्रीमतीमा आपसी प्रेम र सद्भाव राम्रै थियो । घडेरी रजिस्ट्रेसन पास गर्दा श्रीमान्ले आफ्नै नाममा गर्न चाहेका थिए तर,महिलाको नाममा गरेमा राजश्वमा छुट हुन्छ भन्ने थाहा पाएपछि त्यतीबेला पैसा जोगिने आशाले सीताको नाममा जग्गा पास गरे । त्यसको करिव एक वर्षपछि सीताका श्रीमान्को बुद्धि बिग्रियो, अर्की श्रीमती लिएर हिँडे । गरिब परिवारका उनीहरूको आफ्नो नाममा धन सम्पत्ति केही थिएन । भएको एउटा घडेरी हो । ऋण लाग्यो भन्दै, केही समयपछि उनका श्रीमान् घर फर्किए र जग्गा बेच्नुप¥यो भनेर सीतालाई फकाउन थाले । उनका श्रीमान्ले कहिले फकाउने, कहिले धम्क्याउने गरे । तर सीताले मान्दै मानिनन् । बुढेसकाल लागिसकेकी सीताले सोचिन्, जग्गा बेचियो भने मेरो बिजोग हुन्छ, कहाँ गएर बस्ने ? त्यसैले बेचबिखन गर्न दिएकी छैनन् । अहिले त्यही घरमा बस्न पाएकी छिन् ।
यो घटना सत्य हो जुन महिलाले आफ्नो नाममा भूमि नहँुदा र हुँदा भोग्नु परिरहेका समस्या वर्णन गर्न काफी छन् । भूमिको अधिकार नहुँदा कतिसम्म सुरक्षित महसुस गर्न सक्छन् भन्ने उदाहरण पनि हुन् । यस्ता घटना ग्रामीण समाजदेखि शहर बजारसम्म धेरै हुने गरेका छन् । तर खासै प्राथमिकतामा परेका भने पाइन्न ।
समाजमा महिला र पुरुषमाथि हुने विभिन्न हिंसा अन्त्य गरी समानता, हिंसारहित समाज, सुखी परिवार र समुन्नत समाज निर्माणको विषय उठाउने हो भने भूमिमा महिला स्वामित्वको विषयलाई पनि जोड दिएर उठाउनु आवश्यक छ । यसरी महिलाको भू–स्वामित्वको विषय उठाउँदा हामी खाली महिलाको एकल स्वामित्वको मात्र विषय नउठाऔं, संयुक्त स्वामित्वको विषय उठाऔं । यसले पक्कै पनि महिलालाई सुरक्षित महसुस गर्न मद्दत गर्छ भने महिलामाथि हुने विभिन्न हिंसाजन्य घटना कम हुने विभिन्न उदाहरणले पनि पुष्टि गरिसकेका छन् ।
महिला र पुरुषको स्वामित्वमा घर जग्गाको समान पहुँच कायम गराउनका लागि एक सजिलो उपाय भनेको संयुक्त पुर्जा बनाउने हो । यो सजिलो र सरल तरिकाबाट बनाउन सकिन्छ । सरकारले श्रीमान्–श्रीमतीको नाममा संयुक्त पुर्जा बनाउनका लागि सजिलो नीति पनि ल्याएको छ । १ सय रुपियाँ मात्र रजिस्ट्रेसन शुल्क तिरी श्रीमान् वा श्रीमतीको नाममा भएको जग्गाधनी पुर्जा संयुक्त बनाउन सकिन्छ ।
संयुक्त लालपुर्जाको कुरा गर्दा धेरैको जवाफ हुन्छ– जग्गा बेचबिखन गर्न, धितो बन्धकी राख्न वा केही काम गर्न परे दुवै जना चाहिने भएकाले झन्झटिलो हुन्छ । हाम्रो जीवनमा श्रीमान्–श्रीमती दुवैको साथ र दुवैको चाहना सँगै नमिलाउने र नमिल्ने हो भने सायदै सृष्टिको कल्पना गर्न सकिन्छ । फेरि घरजग्गा जस्तो महत्वपूर्ण स्रोतका विषयमा केही गर्नुअगाडि दुवै जनाको सहमति र सल्लाह हुनु त अनिवार्य आवश्यकता नै हो । यस्तो सल्लाह नै नभई एकल निर्णय लिनु भनेको एकअर्कामाथिको विभेद र अधिकार होइन् र ? त्यसलाई झन्झटिलो मान्ने अनि महिलालाई अधिकारबाट वञ्चित गराइरहने ?आफूमात्र मालिक बनिराख्ने पितृसत्तात्मक सोचको निरन्तरता होइन र ? त्यसैले दिल खुला गर्नुपर्छ र यसलाई अवसरका रूपमा लिनुपर्छ अनिमात्रै हामीले भन्ने गरेको संसार र समाज निर्माण गर्न सक्छौँं ।  
गाउँमा महिला दैनिक १८ घन्टा खट्छन्, खेतीपाती र घरपरिवार धान्छन्, वस्तुभाउको स्याहारमा खट्छन, बच्चा जन्माउँछन्, हुर्काउँछन्, परिवारको पालनपोषण गर्छन्, रीतिरिवाज, संस्कृति, चाड पर्व धान्न सबैभन्दा बढी खट्छन्, जमिन बाँझो नराख्न काम गर्छन्, बीउवीजन र अन्नपात भण्डारण गर्छन्, कुन सिजनमा कुन बाली लगाउनुपर्ने हो त्यसको राम्रो हेक्का राख्छन्, मेलापात, अर्मपर्ममा बढी खट्छन्, कम र पछि खान्छन्, पछि सुत्छन् चाँडो उठ्छन तर पनि डर र त्रासमा बाँचिरहेका हुन्छन् । निर्णय गर्ने अधिकारबाट वञ्चित पारिएका छन् । आफैंले उत्पादन गरेका वस्तु आफुखुसी बेच्न र खर्च गर्ने अधिकारबाट समेत वञ्चित छन् । यस्तो अवस्थामा उनीहरुलाई सशक्त पार्दै लैङ्गिक हिंसा घटनाउने एकमात्र उपाय भनेको जमिनमाथि समान अधिकार उपलब्ध गराउने नै हो ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सामसङको ए२०एस नेपाली बजारमा

सामसङको ए२०एस नेपाली बजारमा

इलेक्ट्रोनिक्स एवं स्मार्टफोन ब्रान्ड सामसङले नयाँ विशेषता भएको  ग्यालेक्सी ए२०एस बजारमा प्रस्तुत गरेको छ । ...

एल्जीको डाइरेक्ट ड्राइभ फ्रन्ट मोटरयुक्त वासिङ मेसिनले ग्राहकको मन जित्दै

एल्जीको डाइरेक्ट ड्राइभ फ्रन्ट मोटरयुक्त वासिङ मेसिनले ग्राहकको मन जित्दै

एल्जी इलेक्ट्रोनिक्सले अभिनव फ्रन्ड लोडर वासिङ मेसिनको उपलब्धता विस्तार गर्दै आएको छ । ...

कोका–कोला क्यापमा कार अफर– विजेतालाई टाटा टियागो गाडी हस्तान्तरण

कोका–कोला क्यापमा कार अफर– विजेतालाई टाटा टियागो गाडी हस्तान्तरण

कोका–कोला, नेपालको सबैभन्दा लोकप्रिय पेय पदार्थ ब्राण्डले आफ्नो यो वर्षको ठुलो प्रवर्दन क्याम्पेन “कोका–कोला क्यापमा कार” को विजेता हेटौंडाका अम्बर...

गिनिज वर्ल्ड रेकर्डमा दर्ता प्रयास

गिनिज वर्ल्ड रेकर्डमा दर्ता प्रयास

राउन्ड टेबल नेपालले कदम्बरी एकेडेमी, वीरगन्जका बच्चाको लागि बृहत् लैंगिक समानतासम्बन्धी कार्यशाला आयोजना गरेको छ । ...

माछापुच्छ्रे बैंकको ११ नयाँ शाखा विस्तार

माछापुच्छ्रे बैंकको ११ नयाँ शाखा विस्तार

माछापुच्छ्रे बैंकले देशका विभिन्न जिल्लाहरुमा ११ शाखा कार्यालयहरुको औपचारिक समुद्घाटन गरेको छ। ...

नेपाल क्लियरिङ्ग हाउसको साधारण सभा सम्पन्न

नेपाल क्लियरिङ्ग हाउसको साधारण सभा सम्पन्न

नेपाल क्लियरिङ्ग हाउस लिमिटेडले आफ्नो आठौँ  वार्षिक साधारण सभा मिति २५कार्तिक २०७६(११ नोभेम्बर २०१९)मा होटेल क्राउन इम्पेरियल, काठमाडौँमा सम्पन्न गरेको...

एनसेलले ल्यायो ‘अल नेट भ्वाइस प्याक’

एनसेलले ल्यायो ‘अल नेट भ्वाइस प्याक’

एनसेलका प्रिपेड ग्राहकहरुले अब देश भित्र अन्य नेटवर्कमा रहेका आफ्ना साथीभाई र आफन्तजनहरुसँग सुलभ दरमा कुरा गर्न सक्नेछन् । ...

एनसेलद्वारा पहिलो १४ सुपर सेलरलाई पुरस्कार वितरण

एनसेलद्वारा पहिलो १४ सुपर सेलरलाई पुरस्कार वितरण

एनसेल प्राईभेट लिमिटेडले हाल संचालनमा रहेको आफ्नो ‘एनसेल सुपर सेलर’ योजना अन्तर्गत काठमाडौं र ललितपुर जिल्लाका पहिलो १४ पोइन्ट अफ...

Ncell Footer Ad