बाइरोडको बाटोमा

चुनौतीपूर्ण आशा

आइतबार, ०८ मङि्सर २०७६, १० : १८ गुणराज लुइँटेल  | @gunaraj

राम्रो कामको प्रशंसा राष्ट्रपतिदेखि सर्वसाधारण राष्ट्रवासीसम्मले गर्छन् । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङलाई नेपालमा स्वागत गर्ने बेला राजधानीका सडकमा देखिएको सुधारले सबैलाई नतमस्तक बनाएको पनि हो । हामी यसरी विकास गर्न सक्ने भइसक्यौं र भन्ने गरी आश्चर्यमा प¥यौं । यहाँ वर्षौं लगाएर नभएका काम रातारात त्यसमा पनि दशैंको बिदामा समेत सम्पन्न हुनु कम्ता कुरा होइन ।

यो पक्षले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई पनि गौरवबोध गराएको महसुस हुन्छ । त्यसो हुँदैनथ्यो भने मन्त्रिपरिषद् हेरफेर र विस्तारपछि बिहीबार बसेको बैठकको निर्देशनमा उनले भन्ने थिएनन्– ‘चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ आउँदा जसरी काम भएको थियो, त्यसरी नै गर्नुहोस् ।’
काठमाडौं उपत्यका एउटा ठूलो खाल्डो हो । जहाँ क्रंक्रिटको जंगल बनाउन दैनिक सयौं टिपरले ढुंगा, बालुवा र गिटी ल्याउँछन् ।

आफैंले जगाएको आशालाई निराशामा परिणत हुन नदिन यसपटकको मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन कति कामयाब हुने हो ? हेर्न बाँकी छ ।

वास्तवमा राजधानी काठमाडौंका सडकको सतह बर्सेनि बढिरहेको देखिन्छ । वर्षौंअघि सडक छेउमा बनाएका घरका भुइँतला तल परिसकेको सहजै देख्न पाइन्छ । जति गर्दा पनि निर्माणको अवस्था सुध्रिएको देखिँदैन । त्यसैले सर्वसाधारण मात्र होइन, सरकारका प्रधानमन्त्रीदेखि मन्त्रीसम्मले काम किन हुन नसकेको होला भनी गुनासो गरिरहेको सुनिन्छ ।

आम नागरिकका चासोबारे प्रधानमन्त्री ओली जानकार नहुने कुरै भएन । त्यही भएर उनले पुनर्गठित मन्त्रिपरिषद् बैठकमा विकासका लागि ‘सरकारसँग सामथ्र्य छ, तत्परता छैन’ भन्ने सर्वसाधारणको बुझाइ प्रस्तुत गरेका छन् ।

प्रधानमन्त्री ओलीलाई यथार्थमै धेरै शक्तिशाली बनाएको छ । यस्तो शक्ति मुलुक विकासमा एकत्रित हुन पुग्यो भने सरकार लोकप्रिय मात्र हुँदैन, रातारात देशमा विकासको मूल फुट्न सक्छ ।

अर्थशास्त्रमा प्रभावकारी माग हुन तीन तŒव आवश्यक पर्छ भनिन्छ– किन्ने क्षमता, किन्ने इच्छा र किन्ने तत्परता । उपभोक्ताको खल्तीमा पैसा पनि छ, किन्न मन पनि छ, तर किन्ने तत्परता छैन भने जस्तोसुकै सामान पनि बिक्दैन । सरकारको विकासप्रतिको ‘तत्परता’ लाई पनि आम मानिसले जसरी बुझेका छन्, त्यसलाई प्रधानमन्त्रीले पनि त्यसैगरी बुझ्नु निकै सुखद पक्ष हो । त्यसैले विकास गर्ने पैसा पनि छ, इच्छा पनि छ, तर तत्परता छैन भने त्यो विकास आयोजना प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सक्दैन । 

अब आम नागरिकले अपेक्षा गरेको र सरकारले चाहेको जस्तो विकास हुन सक्ला ? प्रधानमन्त्री ओलीले आफ्नो करिब २ वर्षको कार्यकालमा ६ पटक मन्त्रपरिषद् पुनर्गठन तथा विस्तार गरिसकेका छन् । यसपटकको मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनपछि साँच्चै विकासका कामले गति लेलान् ? समग्रमा हाम्रो विकास बुझाइमै समस्या छ । विकासका समस्या बुझिएको छ । कसरी समाधान हुन्छन् भन्ने पनि जानिएको छ, तर समस्या जस्ताको तस्तै रहन्छन् ।

अघिल्लो मन्त्रिपरिषद्मा रहेकाबाट विकास नभएकाले अब नयाँ आउनेबाट भटाभट काम भइहाल्छन् भन्ने पनि होइन । विकास निर्माणको संस्कृति नबनी अपेक्षित परिणाम आउँदैन । खासमा हाम्रा सरकारहरूको अधिकतर समय राजनीतिक व्यवस्थापनमै जाने गरेको अनुभव छ । र, त्यही अवस्था अहिले पनि देखिएको छ । तर, यसपटकको राजनीतिक गोटीचालमा प्रधानमन्त्री ओलीको हात फेरि माथि परेको छ । शक्ति सन्तुलन मिलाउन उनी सफल भएका छन् । यो सन्तुलनको स्थितिपछि उनले अपेक्षाअनुसार काम गराउन सके भने सफलता हासिल हुन गाह्रो छैन । त्यस दिशामा मुलुक अघि बढ्छ÷बढ्दैन हेर्न बाँकी छ ।

तत्कालीन नेकपा (माओवादी) केन्द्रसँगको एकता प्रक्रिया बल्ल बुधबार (मंसिर ४)मा आएर एउटा टुंगोमा पुगेको छ । सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी साक्षी राखेर प्रधानमन्त्री तथा पार्टी अध्यक्ष ओलीले ‘कार्यकारी अध्यक्ष’ बनाएका छन् । यससँगै आफ्ना लागि बाँकी ३ वर्ष प्रधानमन्त्री पद सुनिश्चित गर्न उनी सफल भएका छन् । त्यसलगत्तै मन्त्रिपरिषद् विस्तार भएको हो ।

अहिलेसम्म सरकारका काम हुन नसक्नुमा मन्त्री बनेका व्यक्तिको भूमिका धेरै छैन । ओली यति शक्तिशाली प्रधानमन्त्री छन् कि उनले भनेको नमान्ने व्यक्ति सरकारमा रहिरहने गुन्जाइस छैन । त्यसमा पनि हाम्रो प्रधानमन्त्रीय पद्धतिमा अन्य मन्त्रीले प्रश्न गरेर टिकिरहन सक्दैनन् । आवश्यकता पर्दा प्रधानमन्त्रीले जतिसुकै बेला मन्त्री परिवर्तन गर्न सक्छन् । मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनअघि पार्टीको बैठकले ‘यो अधिकार प्रधानमन्त्रीकै हो’ भन्नुबाहेक विकल्प हुँदैन ।

त्यसमा पनि अहिले ओलीसँग नेकपा नेतृत्वमा रहेका अन्य नेताले समेत धेरै बहस गर्न सक्ने अवस्था छैन । र, जसलाई उनी निकट ल्याउन चाहन्छन्, उसैले आफूलाई धन्य सम्झनुपर्ने अवस्था छ । यो स्थितिले प्रधानमन्त्री ओलीलाई यथार्थमै धेरै शक्तिशाली बनाएको छ । यस्तो शक्ति मुलुक विकासमा एकत्रित हुन पुग्यो भने सरकार लोकप्रिय मात्र हुँदैन, रातारात देशमा विकासको मूल फुट्न सक्छ ।

प्रधानमन्त्री ओली यतिबेला ‘किङ मेकर’ हुन् । ‘दीर्घकालीन जनयुद्ध’ लडेर आएका शक्तिशाली पुष्पकमल दाहालले समेत यतिबेला उनले दिएको जिम्मेवारीअनुसार काम गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । ओलीले आफ्नो दलभित्रका सबै शीर्ष नेतालाई आश्चर्यजनक रूपमा व्यवस्थापन गरेका छन् । कम्युनिस्ट पार्टीमा त्यसका प्रमुख नेताले जस्तो चाह्यो त्यस्तै हुन्छ । तर, ओलीको हकमा त्यसभन्दा बढ्ता शक्ति प्राप्त भएको देखिन्छ ।

यही शक्ति अभ्यासले पनि अहिलेको सरकारप्रति बढी अपेक्षा गर्ने अवस्थामा सर्वसाधारण छन् । यसअघि २० महिना सरकारमा रहेर बाहिर निस्किएका मन्त्रीबारे सर्वसाधारणले खासै ठूलो आलोचना गरेनन् । बरु सामाजिक सञ्जालमा प्रधानमन्त्री र उनको संयन्त्रबारे प्रश्न गरिएको छ । सामाजिक सञ्जालमा बहिर्गमित श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण विष्टको प्रशंसा बढेको देखिन्छ । मन्त्रिपरिषद्भित्र उनका काममा के–कस्ता कठिनाइ थिए वा उनलाई परिचालन गर्ने नेताहरूसँग कस्तो सम्बन्ध थियो भन्ने जानकारी आम मानिसलाई हुने कुरा भएन । तर उनको बहिर्गमनमा आम नागरिकले प्रश्न गरेको देख्दा सरकार सञ्चालनमा झनै चुनौती देखिन्छ ।

त्यसकारण पनि विश्वसनीय आधार तयार पार्न सरकारले विशेष मिहिनेत गर्नुपर्ने अवस्था छ । मिडिया वा सामाजिक सञ्जाल व्यवस्थापनले मात्र यस्तो स्थितिलाई सकारात्मक देखाउन सजिलो छैन । बहिर्गमित संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री लालबाबु पण्डितको हकमा पनि यस्तै अवस्था छ । उनले जटिल अवस्थामा कर्मचारी समायोजन सम्पन्न गरेका हुन् । हाम्रोजस्तो धेरै सामाजिक सम्बन्ध भएको समाजमा कर्मचारीबारे निर्णय गर्नु सजिलो थिएन । यहाँको कुलीनतन्त्रभित्र नपरेका मन्त्री हुनाले पनि उनीबाट कर्मचारी समायोजन सम्पन्न भएको हो । अरू मन्त्रीले पनि आफ्ना हिसाबले उल्लेख्य काम गरेकै हुन् ।

तर प्रधानमन्त्री ओलीले मन्त्रीहरूलाई ‘सबैलाई पालो पु¥याउन’ मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन गर्न लागेको भनी १ दिनअघि मन्त्रिपरिषद् बैठकमा बताए पनि बहिर्गमितका हकमा ‘कार्यक्षमता अभाव’ भन्ने सन्देश दिन खोजिएको छ । पछिल्लो दाबीलाई सर्वसाधारणले पत्याएको पाइएन । सर्वसाधारणले किन पनि पत्याएनन् भने बहिर्गमितको भन्दा खराब कार्यक्षमता भएकाले निरन्तरता पाएको देखिएको छ । नेतृत्वकर्तासँग निकटता वा पारिवारिक सम्बन्धले यसमा भूमिका खेलेको छ ।

सरकार सफल, तर त्यसैभित्रका मन्त्री असफल हुन सक्ने अवस्था अलि जटिल हुन्छ । अतः मन्त्रीको सफलता वा असफलतामा अन्ततोगत्वा प्रधानमन्त्रीलाई श्रेय वा आलोचना जान्छ । त्यसकारण पनि प्रधानमन्त्री ओलीले ‘परिणाममुखी काम’का निम्ति आग्रह गरेको हुनुपर्छ । असाध्यै धेरै काम गर्ने छवि बनाएका प्रधानमन्त्री ओलीका निम्ति अन्यबाट पनि त्यस्तै अपेक्षा हुनु स्वाभाविकै हो । प्रधानमन्त्रीको दृढ इच्छाशक्ति हुँदा पनि काम गर्न नदिने तŒव के हो ? यसबारे भने अध्ययन÷अनुसन्धान हुनैपर्छ ।

प्रधानमन्त्री ओलीले जति विकास निर्माणबारे यसअघिका सरकार नेतृत्वकर्ताले विरलै चर्चा गरे होलान् । यस अर्थमा पनि आम आशा चुलिएको छ । आफैंले जगाएको आशालाई निराशामा परिणत हुन नदिन यसपटकको मन्त्रिपरिषद् विस्तार तथा मन्त्री हेरफेर कति कामयाब हुने हो ? हेर्न बाँकी छ ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

डिबेन्चर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नियुक्त

डिबेन्चर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नियुक्त

नेपाल क्रेडिट एन्ड कमर्स बैंकले नबिल बैंकलाई डिबेन्चर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नियुक्त गरेको छ । ...

डिएभी स्कुलको वार्षिकोत्सव सम्पन्न

डिएभी स्कुलको वार्षिकोत्सव सम्पन्न

वीरगन्जस्थित डिएभी स्कुलको २६औं वार्षिकोत्सव सम्पन्न भएको छ । ...

हिमालयको क्वालालम्पुर पुनः सीधा उडान सुरु

हिमालयको क्वालालम्पुर पुनः सीधा उडान सुरु

हिमालय एयरलाइन्सले मलेसियाको राजधानी क्वालालम्पुरमा पुनः सीधा उडान सुरु गरेको छ । ...

सीता एयरले लामिडांडा र सुकेटार उडान थाल्ने

सीता एयरले लामिडांडा र सुकेटार उडान थाल्ने

सीता एयरले प्रदेश १ का धार्मिक स्थलहरू हलेसी र पाथीभरालाई लक्षित गरी उडान सुरु गर्ने तयारी गरेको छ । ...

नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड हिलटेकलाई

नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड हिलटेकलाई

हिलटेक प्लास्टिक एन्ड पाइप प्रालि नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड २०१९ बाट सम्मानित भएको छ । ...

सुबिसु, ईन्टरनेट पार्टनरका रुपमा प्रस्तुत

सुबिसु, ईन्टरनेट पार्टनरका रुपमा प्रस्तुत

नेपालको एक अग्रणी केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी, सुबिसु केबल नेट प्रा. लि.ले पोखरा प्रिमियर लिगको दोस्रो...

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

सीजी मोटोकर्पको डल्लुस्थित सुजुकी ‘स्टेट–अफ–आर्ट’ सर्भिस सेन्टरमा सुजुकी ब्रान्डका कारधनीहरुका लागि आकर्षक अफरहरु सहित ६ दिने निःशुल्क सर्भिस क्याम्प सुरु...

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिल इन्डस्ट्रिजले नेपाली निर्माण बजारमा उपयोगी प्रविधिमा आधारित उत्पादन ‘हुलास डेक’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad