उपनिर्वाचन

विरासत जोगाउने र भत्काउने रस्साकस्सी

शनिबार, ०७ मङि्सर २०७६, १९ : ५९ रोहित राई

धरान- मौसम चिसिदै गएपनि मंसिर १४ गते हुन लागेको उपनिर्वाचनले धरानको राजनीतिक पारो भने तातेको छ। मतदान गर्ने दिन आउन एक साता मात्र बाँकी छ। मनोनयन दर्ता गराएका राजनीतिक दल तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरु आक्रमक शैलीमा चुनावी प्रचारप्रसारमा जुटेका छन्। अनेक प्रचार शैली अपनाएर उम्मेदवारहरु मतदातालाई आकर्षित गर्ने प्रयत्नमा छन्। उम्मेदवार घरदैलो र नेताहरु कोणसभामा ब्यस्त छन्।

२०७४ सालमा भएको स्थानीयत तह निर्वाचनमा तत्कालिन एमालेबाट मेयरमा तारा सुब्बा विजयी भएका थिए। उनको २०७५ साउन १ गते निधन भएपछि धरानको मेयर पद रिक्त छ। यस्तै, वडा नं ७ मा निवार्चित अध्यक्ष भुवन मोक्तानको पनि निधन भएको थियो। धरानमा वडा नं ७ को अध्यक्षको पनि चुनाव हुदैछ, तर मेयर पदको चर्चाले गर्दा वडाअध्यक्षको चुनावको चर्चा ओझेलमा छ।

निर्वाचनको मिती नजिकिदै गर्दा मेयरका प्रत्यासीहरु मतदाताहरुलाई थुप्रै आश्वासनहरु बाँडिरहेका छन्। धरानमा १२ राजनीतिक दल र ११ स्वतन्त्र गरी कुल २३ जना मेयरका उम्मेदवार छन्। ती मध्ये नेकपाका उम्मेदवार प्रकाश राई र नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार तिलक राईबीच मुख्य प्रतिस्पर्धा हुनेछ। तेस्रो शक्तिको रुपमा रहेको समाजवादी पार्टीका उम्मेदवार गजेन्द्र इस्वो र संघीय लिम्बुवान मञ्चका उम्मेदवार अमर इजम पनि चुनावी प्रचारमा छन्, तर पहिचानको चर्को राजनीतिक गतिविधि हुने धरानमा यी पार्टीको प्रभाव भने अपेक्षित छैन।

धरानको चुनावमा कम्युनिष्ट र कांग्रेसबीचमा नै तीब्र प्रतिस्पर्धा भएको छ। जित सधै कम्युनिष्टले हात पार्दै आएका छन्। २०४६ सालको परिवर्तन पछि संसदीय र स्थानीय सबै चुनावमा कम्युनिष्ट उम्मेदवार विजयी भएका छन्। पञ्चायतकालमा पनि धरानमा जनपक्षीय उम्मेदवारले जितेका थिए। त्यसैले धरानलाई लालकिल्ला पनि भनिन्छ। यो उपनिर्वाचनमा नेकपा आफ्नो विरासत जोगाउने अभियानमा छ भने कम्युनिष्ट गढ भत्काउने प्रयत्नमा कांग्रेस जुटेको छ। विरासत जोगाउने र भत्काउने अभियानले धरानको चुनावी सरगर्मी यतिबेला तातेको छ।

नेपाली कांग्रेसका धरान सभापतिसमेत रहेका तिलक राई २०७४ सालको स्थानीय तहको निर्वाचनमा पनि उम्मेदवार थिए। त्यसबेला उनी तत्कालिन एमालेका उम्मेदवार तारा सुब्बासँग ४ हजार ८ सय ७३ मतले पराजित भएका थिए। सुब्बाले २० हजार ९ सय ७५ मत ल्याएका थिए भने तिलकले १६ हजार १ सय २ मत पाएका थिए। तत्कालिन माओवादीका उम्मेदवार अइन्द्रबिक्रम बेघाले ११ हजार १ सय ८० मत ल्याएर तेस्रो भएका थिए। एमालेले धरानको २० वटा वडा मध्ये १४ वटामा जितेको थियो भने माओवादीले १ र कांग्रेसले ५ वटा वडा मात्रै जितेको थियो।

अर्को बर्ष २०७५ मा भएको संघीय र प्रदेशसभा निर्वाचनमा पनि नेकपाका उम्मेदवारहरु विजयी भएका थिए। त्यसैले ती निर्वाचनमा पाएको मतको आधारमा अहिले नेकपा उम्मेदवारको पल्लाभारी देखिन्छ। तर कांग्रेसका नेता, कार्यकर्ताहरु भने गत निर्वाचनको परिणामलाई यस पटक आधार बनाउन नसकिने बताउँछन्। तीनै तहका सरकारले जनअपेक्षा वमोजिम काम गर्न नसकेको जनताको असन्तुष्टीलाई कांग्रेसले आफ्नो पक्षमा पार्ने अभियानमा छ। साथै, यसपाली कांग्रेस परिष्कृत र संगठित पनि भएकोले निर्वाचन परिणाम फेरवदल हुने कांग्रेस निर्वाचन परिचालन कमिटिका सदस्य सचिव सुजेन्द्र गोले तामाङ बताउँछन्। ‘मतदाताले यसपाली कम्युनिष्टको विकल्प शक्तिकोरुपमा कांग्रेसलाई रोजेका छन्,’उनले भने,‘पहिला नेकपाले पाएको मत सबै उसको कार्यकर्ताको होइन, यसपाली मतदाताको मनस्थिति परिवर्तन भएको छ।’

कांग्रेसले यो उपनिर्वाचनलाई कति महत्व दिएको छ भने पछिल्लो एक सातमा हरेक दिन केन्द्रीय नेताहरु ल्याएर कोणसभा गरिरहेको छ। निर्वाचन परिचालनको कमाण्डर केन्द्रीय सदस्य महेश आचार्य निरन्तर धरानमा खटिएका छन् भने वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल, विजय गच्छदार, महामन्त्री सशांक कोइराला, केन्द्रीय सदस्य शेखर कोइराला, प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्मालगायत पनि धरान आइसकेका छन्। उनीहरुले कोणसभामा सम्बोधन गर्ने मात्र होइन, घरदैलोमा पनि हिडेर मतदाता रिझाउने प्रयास पनि गरेका छन्।

नेकपाको निर्वाचन परिचालन कमिटिका संयोजक रमेश बस्नेत मत घटबढ हुने भएपनि ८ देखि १० हजार मतले जित्ने दाबी गर्छन्। जितको बलियो आधार पार्टीको संगठन भएको बस्नेतले बताए। ‘जनताको पक्षमा संघ, प्रदेशबाट आएको योजनाहरुलाई जनताले मुल्यांकन गरेर भोट दिनेछन्। हाम्रो जित्ने आधार त बलियो संगठन नै हो,’उनले भने। कांग्रेसले जस्तो नेकपाले केन्द्रीय नेताहरु परिचालन नगरेपनि स्थायी समिति सदस्य तथा प्रदेश १ इञ्चार्ज भीम आचार्य, केन्द्रीय सदस्य तथा जिल्ला इञ्चार्ज धर्मराज निरौला धरानमा खटिएका छन्। यस्तै, छिमेकी जिल्लाका नेता, सांसदहरु पनि धरानमा परिचालन भएका छन्।

राजनीतिक विश्लेषक एवं महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस धरानका सहप्राध्यापक डा.राजेन्द्र शर्मा भने दुई तिहाईको सरकारले जनअपेक्षा अनुरुप काम गर्न नसक्दा जनता निराश भएपनि कांग्रेससँग पनि आकर्षित हुनुपर्ने कारण नभएको बताउँछन्। विगतमा कांग्रेसको सरकारलाई जनताले नजिकबाट नियालेको कारण मतदाताले विकल्प रोज्छन् कि भन्ने अनुमान यसपाली पनि नदेखिने उनको विश्लेषण छ। ‘मतदाताले राम्रो काम गर्‍यो कि गरेन भनेर भोट दिएको देखिएको छैन। यहाँ वामपन्थी रुझान छ, जे गरोस् भोट वामपन्थीलाई नै हाल्ने ग्रामिण मतदाताजस्तो चरित्र छ,’डा.शर्माले भने,‘कांग्रेस र नेकपाबीच नै प्रतिस्पर्धा हो। यसपाली कांग्रेसले मत बढाउछ, वामपन्थीको घट्छ, तर परिणाम विगतकै जस्तो आउछ।’

खानेपानी, बसपार्क र करवृद्धि मुख्य एजेण्डा
उपनिर्वाचनमा धरानको खानेपानी आयोजना, कर वृद्धि र सडक पुर्वाधार मुख्य एजेण्डाकोरुपमा दलहरुले उठाएका छन्। खानेपानी अभाव धरानको सबैभन्दा ठुलो समस्या हो। यो समस्या हल गर्न एसियाली विकास बैंक(एडिबि)को ऋण तथा अनुदानमा परियोजना सञ्चालनमा छ। पटक पटक म्याद थपिएको आयोजनालाई असफल बनाएको भन्दै कांग्रेसले नेकपामाथि प्रहार गरिरहेको छ। यस्तै, अव्यवस्थित बसपार्क र जीर्ण तथा सडकको खाल्डाखुल्डीले जनताले पाएको सास्ती एवं कर वृद्धिलाई पनि कांग्रेसले प्रमुखताको साथ उठाएर मत तान्ने प्रयासमा छ। ‘बसपार्क, खानेपानी आयोजना, सडक निर्माण सबै अलपत्र छ, साना व्यापारी व्यवसायी विस्थापित हुने गरी करवृद्धि गरिएको छ,’कांग्रेस उम्मेदवार राईले भने,‘नेकपाको सरकार जनताले चाखिसकेका छन्, र यसपटक परिवर्तन चाहेका छन्। जनताले कांग्रेसलाई जिताउनेछन्।’

नेकपाका उम्मेदवार प्रकाश राई स्वर्गीय मेयर तारा सुब्बाकै पालामा धरानको विकासको लागि दीर्घकालिन र अल्पकालिन योजनाहरु तयार भइसकेकोले आफुले त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने बताउँछन्। बसपार्कको डिपिआर तयार भइसकेकोले कार्यान्वयन गर्ने, खानेपानी आयोजनालाई पनि पुर्णता दिएर पानी वितरण गर्ने, सर्दु खर्दु करिडोर निर्माण, औद्योगिक ग्राम निर्माण, फोहोर व्यवस्थापनबाट ग्याँस उत्पादनलगायत महत्वपुर्ण आयोजनाहरु कार्यान्वयन गर्ने उनको एजेण्डा छ। ‘स्थानीयतह लामो समय जनप्रतिनिधिविहिन थियो। २०७४ मा निर्वाचिन मेयर तारा सुब्बाको नेतृत्वमा थुप्रै योजनाहरु सुरु भएको थियो, तर असामयिक निधनले रोकिए,’उनले भने,‘ती योजनाहरुलाई पुर्णता दिनेछुँ ।’ विपक्षीले उठाउदै आएको करवृद्धिको बिषयमा पनि उनले सार्वजनिकरुपमा नै विज्ञहरुसँग सल्लाह गरेर समायोजन गर्ने उद्घोष गरिसकेका छन्।

सुकुम्बासी र जातीय मत कता ?
धरानमा कुल ७४ वटा सुकुम्बासी वस्ती छ। त्यहाँ १२ हजार २ सय ६६ घरधुरी छन् भने कुल ५६ हजार ८ सय हराहारीमा जनसंख्या छन्। ती मध्ये २४ हजारको संख्यामा मतदाता हुन्। विगतको निर्वाचनहरुमा कम्युनिष्ट पार्टीले जित हासिल गर्नुमा सुकुम्बासीको यही मत निर्णायक देखिदै आएको छ। मजदुर, गरिबहरुको पार्टी कम्युनिष्ट हो भन्ने छाप छ।

यसपाली नेपाली कांग्रेसले सुकुम्बासी वस्तीमा निरन्तर गतिविधि गरेबाट पनि यो वर्गको मत कति महत्वपुर्ण छ भन्ने अनुमान लगाउन सकिन्छ। विगतमा सुकुम्बासी वस्तीमा कांग्रेसको प्रभाव र संगठन न्युन थियो। यसपटक धरानको सुकुम्बासी बस्तीमा कांग्रेस छिर्ने प्रयास गरिरहेको छ। प्रभावशाली नेता तथा केन्द्रीय सदस्य शेखर कोइराला त २ दिनसम्म धरानमा रहदा सुकुम्बासी बस्तीमा मत माग्न पुगेका थिए।

नेपाल बसोबास बस्ती संरक्षण समाजका महासचिव कुमार कार्की सुकुम्बासी मतदाताहरु मध्ये २५ प्रतिशत मात्र प्रत्यक्ष राजनीतिक दलसँग जोडिएका छन्। बाँकी ७५ प्रतिशत मतदाता स्वतन्त्र(न्युट्रल) भएको उनी दाबी गर्छन्। ‘अहिले सर्वे गर्ने हो भने पनि ७५ प्रतिशत सुकुम्बासी मत न्युट्रल छ, त्यो नै निर्णायक हुन्छ,’उनी भन्छन्,‘अहिले नेकपा र कांग्रेसमा यिनै न्युट्रल सुकुम्बासी मत तान्ने होडबाजी छ।’

धरान आदिबासी जनजातिको बाहुल्य सहर हो। पहिचानको राजनीति गर्ने संगठनहरुको केन्द्र पनि हो धरान। त्यसैले यहाँको चुनावमा जातीय समुदायको मतले पनि प्रभाव पार्ने आँकलन गरिन्छ। धरानमा राई जातिको सघन बसोबास छ।

२०७४ को चुनावमा उम्मेदवार हुँदा कांग्रेस उम्मेदवार तिलक राई किरात राई यायोक्खाको केन्द्रीय अध्यक्ष थिए। त्यसैले उनलाई राई समुदायले भित्रभित्रै सघाएको थियो। तर, पनि उनले जित्न सकेनन्। यसपाली नेकपा र कांग्रेस दुबैबाट राई समुदायका उम्मेदवार भएकोले जातीय संस्थाहरुले कुनै एक उम्मेदवारलाई समर्थन गर्ने अवस्था छैन। राजनीतिक विश्लेषक डा.शर्मा धरानका मतदाताहरुमा वामपन्थी र प्रजातन्त्रवादी रुझान नै बढी भएकोले जातीय मतले परिणाम उल्टाउन नसक्ने बताउँछन्। ‘जातको प्रभावमा खस्ने मत नगन्य प्रतिशत मात्र हुन्छ, त्यसले परिणाम उल्टाउन सक्दैन,’डा. शर्मा भन्छन्।

किरान राई यायोक्खा सुनसरीका अध्यक्ष वलराम राईको विचार पनि डा.शर्माकै विश्लेषणसँग मेल खान्छ। अध्यक्ष राईका अनुसार यायोक्खाले कसलाई भोट हाल्ने भनेर संस्थागत निर्णय नगरी स्वविवेक प्रयोग गर्न दिइएको छ। उनी जात हेरेर भोट हाल्छन् भन्ने नभएको बताउँछन् । ‘जात हेरेर भोट दिने भए पहिला नै तिलक राईले र संघीय चुनावमा अशोक राईले जित्नुपर्ने थियो, त्यस्तो भएन। नगन्य मत मात्र त्यसरी जान्छ, अरु त राजनीतिक आस्थाकै आधारमा जान्छ,’उनले भने।

 

 





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

इन्डक्सन कि ग्यास - उचित कुन ?

इन्डक्सन कि ग्यास - उचित कुन ?

इन्डक्सन कि ग्यास - उचित कुन ? ...

स्मार्टफोनमा ९ दिनसम्म बस्छ कोरोनाभाइरस - यसरी सफा गर्नुहोस् !

स्मार्टफोनमा ९ दिनसम्म बस्छ कोरोनाभाइरस - यसरी सफा गर्नुहोस् !

स्मार्टफोन डिस्प्लेलाई भाइरस र किटाणु मुक्त बनाउनुहोस् ! ...

सबैभन्दा फास्ट ल्यापटप प्रोसेसर - AMD Ryzen 9

सबैभन्दा फास्ट ल्यापटप प्रोसेसर - AMD Ryzen 9

प्रोसेसरको दौडमा Intel झन् धेरै पछि पर्दै - AMD ले ल्यापटपमा पनि जित्यो ! ...

5G भएको बजेट स्मार्टफोन

5G भएको बजेट स्मार्टफोन

साओमीले हालै साओमी मि १० सिरिजका नयाँ स्मार्टफोनहरू सार्वजनिक गरेको छ ...

फेसबुकमा एउटै मेसेज यति पटकभन्दा धेरै सेयर र फरवार्ड गर्न नमिल्ने !

फेसबुकमा एउटै मेसेज यति पटकभन्दा धेरै सेयर र फरवार्ड गर्न नमिल्ने !

निकट भविष्यमा यो फिचर फेसबुकको मेसेन्जरमा आउने भएको छ ! ...

स्मार्टफोनको मागमा इतिहास कै सबैभन्दा ठूलो गिरावट

स्मार्टफोनको मागमा इतिहास कै सबैभन्दा ठूलो गिरावट

कोरोनाभाइरसका कारणले स्मार्टफोन बजारमा इतिहास कै सबैभन्दा ठूलो गिरावट आएको छ ...

२० हजार मुनिका उत्कृष्ट एन्ड्रोइड स्मार्टफोनहरू

२० हजार मुनिका उत्कृष्ट एन्ड्रोइड स्मार्टफोनहरू

नेपाली बजारमा उपलब्ध भएका र लगभग २० हजारमा पाइने केही स्मार्टफोनबारे तल चर्चा गरिएको छ ...

एप्पलको बजेट म्याकबुक र नयाँ आइप्याड - मूल्य कति?

एप्पलको बजेट म्याकबुक र नयाँ आइप्याड - मूल्य कति?

एप्पलले नयाँ म्याकबुक एयर र आइप्याड प्रोलाई अनलाइन नै सार्वजनिक गरिएको छ ...

Ncell Footer Ad