यात्रा

मनिला मैझारो

बिहिबार, २१ कार्तिक २०७६, १३ : ४६ नागरिक

बीएन जोशी 

आँखैमा कसैले ऐना टल्काइदिए जस्तो भो, र म तिरमिराएँ । सपनाबाट ब्युँझिएर झस्केजस्तो बनेँ । वास्तवमा बिहानी सूर्यको सुइरो जहाजको झ्यालबाट पसेर मेरो अनुहारमा ठोक्किएको रहेछ । खुलिसकेको दृष्टिले घोसेमुन्टे लाएर पृथ्वीलाई चियाउने कोसिस गरेँ । समतल खेतका फक्लेँटाहरु विशाल सागरका दरारबाट बच्न जोगिएर पसारिबसे जस्तो लाग्थ्यो । झण्डै सात हजारभन्दा बेसी टापुहरु मिलेर बनेको देश फिलिपिन्स बल्ल हो कि जस्तो लाग्न थाल्यो ।

जहाजको रात्रिकालीन सफर यसै पनि सास्ती लाग्छ मलाई । प्रायःजसो अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा तीन घण्टा अगाडि एयरपोर्ट जाऊ, अझ केही समय फ्लाइट डिले होस् त्यसपछि त उडानको समयभन्दा बेसी पर्खाइको घडी लामो बनिदिन्छ । अनि निद हराम त यसै हुने नै भैगयो । गएको साँझ बैंकक सहर र त्यहाँको एयरपोर्टलाई बिदाइ गरेपछि मध्य रातसम्म यी नयनले विश्राम पाएका थिएनन् ।

जहाजले उडान भरेको एकाध घण्टा नबित्दै पिएको सोमरस र चाराजस्ता डिनरले शरीरलाई तै विशेक राहत दिलाएको छ । प्राकृतिक रुपमा हुने समय परिवर्तनले गर्दा जति पूर्वीय दिशातिर लाग्छौं त्यति समय छिटोछिटो व्यतित भैरहेको हुन्छ । यतिबेला गालामा चुम्न आएको सूर्यको रापले वास्तविकताको ऐना देखाउँथ्यो । जमिनभन्दा झण्डै उनन्तिस हजार फिटको उचाइमा रहेकोले पनि होला सूर्यसँगको हाम्रो दूरी यसै पनि कम थियो ।

मान्छे त म लहडी नै छु कि जस्तो लाग्छ । तब न यतिबेला लहडमै फिलिपिन्सको राजधानी मनिला हान्निएको छु । विनाकारण पुनः अठार वर्ष, तीन महिनाको अन्तराल पश्चात् । सन् २००० मा अन्य गन्तव्य देशको बाटो तय गर्दैगर्दा एक हप्ताका लागि काठमाडौस्थित वैध अर्गनाइजेसन परिसरमा रहेको फिलिपिन्सको कन्सुलेटबाट भिसा लिएर गएको थिएँ । तर अफसोच, त्यतिखेर केही नेपालीहरु दक्षिण कोरियाबाट डिपोर्ट भएर मनिला फर्किएको बेला म पुगेको रहेछु । उनीहरुको घानमा म पर्न गएपछि नेपाली पासपोर्ट भएकैले मलाई निकैबेर केरकार गरेका थिए त्यहाँका कप्सहरुले । मलाई लिन आएका लम्साल दाइ एयरपोर्ट बाहिर निकैबेर अलमलिएर घर फर्किएछन् । पछि मैले यथार्थ बताउन फोन गरेपछि थाहा भयो । एकरातका लागि म वेवारिसे हुने भएकोले एयरपोर्ट भित्रैको एउटा होटलमा बाध्यतावस दश अमेरिकी डलर तिरेर बास बसेको थिएँ ।

उतिबेला अध्यागमनका कप्सहरुले विनाकारण मलाई भोलिपल्ट बिहान आठ बजेको हङ्गकङ्ग रिटर्न टिकट थमाइ दिएको थियो । अवाक बन्न पुगेथेँ म त्यतिखेर । आक्रोश मनभित्र उम्दारुपले उम्लिरहे पनि आवरणमा ठण्डा बन्नु जो थियो । अर्काको देश, अर्काको कानुन आफूले त सिर्फ भनेको मान्नुपर्ने मात्रै थियो । हो, त्यसबेलादेखि मनमा एउटा गहिरो खिल गडेर बसेको थियो मनिलाप्रति ।

आज यसै धर्तीमा लामो अन्तरालपछि पाइला टेक्दैछु । यतिखेर त झन् मलाइ त्यहाँ छिर्नका लागि भिसा पनि लिनुपरेको छैन । एयरपोर्टमै मेरो पासपोर्टमा इन्ट्रीवाला स्ट्याम्प ढ्यापिएको छ विनासकस । ढिलो नै सही रवाफका साथ म उसको देशमा पैताला टेकेर एक किसिमको बदला लिँदैछु यस बखत । सफलताको आत्मसन्तुष्टि मिलेको अनुभूति हुँदैछ । यसभन्दा अघि आकाशबाटै मनिला सहरलाई नियालेको भरमा चित्त बुझाउनु परेको थियो भने यसपटक जमिनमा खुट्टाले टेकेर पाइला नाप्नु छ यस अन्जान सहरमा । साहस छ मनमा र त अन्योलताका बीच पनि यात्रालाई अगाडि बढाइरहेको छु ।

चलायमान मकाती एभिन्यू
व्यस्त मनिला सहरको मकाती एभिन्यू विदेशी पर्यटकहरुको अत्यधिक जमघट हुने स्थान रहेछ । काठमाडौंको ठमेल भनेजस्तै । ट्याक्सीबाट अवलोकन गर्दा देखिने पब, ट्याप, बार र नाइट क्लबका ठूला होर्डिङ बोर्डहरु अनि ट्याक्सी ड्राइभरको भनाइले साँझ पर्नासाथ रमझमले चरम सीमाको रुप लिने संकेत दिन्थ्यो । सहर, महानगर त्यो हो, जहाँ चौबीसै घण्टा चलायमान हुन्छ र सुविधा मिल्छ । रात छिप्पिँदै जाँदाको दृश्यहरुले यस्तै जनाऊ दिन्थ्यो । फिलिपिन्समा पुग्नु अनि सानमिगेल बियर नपिउनु ? यो हुन सक्दैन । मित्र ज्याक भन्दै थिए । किनकि सानमिगेल बियरको जननी देशमा हामी जो पुगेका थियौं ।

झिलिमिली मकाती स्ट्रिटको सौन्दर्य रातमा झनै खुल्ने रहेछ । बारको बार्दलीमा बसेर सानमिगेल बियरको चुस्की लिँदै सडकपट्टि नजर फाल्दा प्रत्यक्ष देखिएको हो । बियर अर्डर गरेपछि एक बाल्टीमा पाँच बोटल बियर दिने रैथाने चलन रहेछ क्यारे, हरेक टेबलमा रहेको पिभिसीको बाल्टीसहितको थुप्रो बियरको बोटलले स्पष्ट पारेको थियो । कमिलाका ताँती जस्ता लाग्ने लहरै रहेका अनेक खालका रेष्टुरेन्टको ढोका बाहिर ग्राहक बोलाउने काइदाको कला र गला थामिसक्नु थिएन ।

अझ साउथ एसियनजस्ता अनुहार देखिना साथ नमस्ते भन्दै सत्कार गरेर बोलाउनु पृथक लाग्थ्यो । त्यसभन्दा बाहिरका सडक पेटी र गल्लीहरुमा झुण्ड, झुण्ड थुप्रिएका के जातिहरुको लाम यौनकर्मीहरुको नमुना रहेछ । उनीहरुबाट जोगिएर हिँड्न पनि निकै सकस हुने । सडकले थेग्न नसक्ने गरी रुमल्लिएका तिनीहरुमा को केटा को केटी थिए, छुट्टाउन सकिन्थेन । यहाँ सर्जियो सोफिया बनेका थिए, केभिन क्याथलिन बनेकी थिइन् । उनीहरुको रंगमञ्चलाई बार्दलीबाट नियाल्दा आफू कतै भव्य रंगमहलभित्र छु कि जस्तो भान हुन्थ्यो । यो एउटा गरिबी र बेरोजगारीको बेजोड कास्टिङ थियो मेरा लागि । फरक यत्ति हो कि, हाम्रो देशमा लुकिछिपी यस्तो पेशा गरिन्छ भने यहाँ खुलमखुल्ला रुपले । यो देशको सरकार र जनताका लागि यी पक्रिया सामान्य देखिन्थे ।

काविते बीच एक काहवत
हजारौं टापुहरु मिलेर बनेको देशमा बिचहरु कति होलान् ? मेरो मनमा कौतुहलता जागेको छ । कुनै एक बिचमा गएर समुद्री नुनिलो पानीमा तैरने इच्छालाई बिचहरुको राजधानीमा आएर छुटाउने कुरै भएन । पर्याप्त समय हुँदो हो त, यहाँका चर्चित सेबुको ओस्लोब, पलावनको एल निदो बिच अथवा बताङ्गाससम्म जान कुनै कठिनाइ थिएन । समयको कमीले गर्दा धेरै टाढा जान सक्ने अवस्था पनि रहेन ।

गाइडवाला ट्याक्सी ड्राइभरको सुझावबमोजिम मेट्रो मनिलाबाट दक्षिणमा अवस्थित काविते बिचलाई नै अहिलेको गन्तव्य बनायौं । पेनिनसुला आकारमा समुद्रलाई दायाँबायाँ राखी लम्पसार सुतेजस्तो देखिने काविते एउटा सानो सुन्दर बस्ती रहेछ । समुद्रको मध्य हाइ ह्वे हुँदै हुँइकिएको कारले एकाध घडीपालामै स–सानो घरहरुको बाक्लो काविते बस्तीलाई छिचोल्दै अगाडि बढ्यो । वरपरका दृश्यमा दृष्टि फैलाउँदा देखिएका स्थानीय मानिस, घर, यात्रु, वाहनलगायतका चिजहरु अनौठा लाग्थे । एसियाकै एउटा देश भएर पनि पश्चिमी प्यासिफिक ओसियनको यस क्षेत्रमा अन्य एसियन राष्ट्रभन्दा पूरै फरक परिवेश देखिन्थ्यो ।

काविते बिचमा केही होटलहरु भए तापनि मानिसहरुको खासै चहलपहल देखिँदैनथ्यो । शान्त तटीय क्षेत्रमा पानीको छाल भने एकतमासले मिल्किरहेको थियो । मानौँ ऊ कसैलाई भेट्टाउनका लागि छलाङ्ग मार्न खोजिरहेछ । मित्र ज्याक र मैले समय र प्रकृतिको भरपुर उपभोग गरेको दृश्यहरु ट्याक्सी ड्राइभरले मोबाइलको क्यामेरामा धेरै कैद गरिदिए । केही मानिस तटीय भागमा रहेका सीमित रेष्टुरेन्टका छाप्राहरुमा बसेर बियरको चुस्कीसँगै शान्त वातावरणको आनन्द लिइरहे पनि पानीभित्र डुबुल्की मारेका भने थिएनन् ।

मनिला फर्किएपछि काविते बिचका बारेमा सुनिएका अनेकखाले किंवदन्तीहरुले ज्यानै सिरिङ पार्‍यो । त्यहाँ कोही मानिस पानीमा डुबेर हरायो भने एउटा बोक्सी निस्केर बचाइदिने देखि, कति मानिस हराएका पनि छन् । उसले त्यस बिचलाई पहरा दिइरहेकी हुन्छे । पानीकै मध्येभागबाट निस्केर ऊ भित्रै बिलाउछे रे । यस्ता त्राषदीपूर्ण कथनहरु सुनेपछि उल्लासमय ती मनोरञ्जनका क्षणहरु एकाएक सिथिल बने । यतिखेर मनको मथिङ्गल काविते बिच छेउमा रहेको नरिवलको छाप्रोमा बसेर पिएको ज्याक डेनियल्स ह्विस्कीले भन्दा बेसी हल्लाइदियो ।

ऐतिहासिक गढी इन्ट्रामुरोस  
विनाजानकारी अनायासै घुम्नुको मज्जा पनि बेग्लै हुन्छ कहिलेकाहीँ । प्रायः हाम्रो गाइड भनेको ट्याक्सी ड्राइभर र मोबाइल इन्टरनेट हुनेगर्छ । यतिखेर ट्याक्सीभित्र छिरेपछिको गन्तव्य इन्ट्रामुरोस क्षेत्र बन्यो । फिलिपिन्सको यो एउटा चर्चित ऐतिहासिक गढी रहेछ । जुन संग्रहालयले फिलिपिन्सको पछिल्लो पुस्तालाई मात्र हैन विश्वलाई नै इतिहासप्रति प्रत्यक्ष साक्षात्कार बनाउनमा मद्दत पुर्‍याउँछ । प्राचीन भग्नावशेष र इँटाहरु यहाँको सबैभन्दा पुरानो संरचना हो । यसको निर्माण उतिबेला स्पेनिस सेनाहरु बस्नका लागि गरिएको रहेछ । जतिबेला फिलिपिन्स स्पेनको उपनिवेश थियो ।

सताब्दीयौं पुराना कला कौशलबाट बनेका भवनहरुले आँखालाई झिमिक्क पार्नसमेत दिएन । यति पुराना संरचनालाई कस्तो परिष्कृत तवरले सम्हालेर राखेका हुन् । यतिखेर म हाम्रो देशका अव्यवस्थित पुराना दरबारको भवनका संग्रहालयहरु सम्झेर मुकदर्शक बन्छु । ठूला भवन र अस्थिपञ्जरजस्ता देखिने इँटको पर्खालका नजिक जाँदा भत्किएर आफैँलाई किच्ला कि भन्ने त्रास उस्तै रहन्छ, तर सुव्यवस्थित रहेछ । यो स्थान किन पनि चर्चित छ भने, फिलिपिनो जनताका नायक मानिने डाक्टर जोसे रिजललाई नोभेम्बर ३ देखि २९ डिसेम्बर १८९६ सम्म कैद गरी राखिएको थियो ।

उनको जन्म राजधानी मनिलादेखि दक्षिण स्थलमार्गबाट दुई घण्टाको दूरीमा पुगिने पागसन्जन फल्स भन्ने ठाउँमा भएको थियो । बहुप्रतिभाका धनी रिजल आफैँमा एक बौद्धिक व्यक्तित्व, डाक्टर र वैज्ञानिक थिए । भनिन्छ, उनले बीसभन्दा बढी भाषा बोल्न जान्दथे । उनले लेखेका धेरै चर्चित पुस्तकहरु रहेछन् । तीमध्ये सेकेण्डरी स्कुलमा पढाइ हुने नोली मि टांग्रे जुनियर र एल फिलिबुस्टरिज्मो सिनियर हुन् ।

अन्याय सहन नसक्ने उसले धेरै प्रकारका लेखहरु स्पेनिस शासनविरुद्ध लेख्दा जेल परेका थिए । उनको विद्रोहपूर्ण लेखबाट प्रेरित भएर अरु कैयन् फिलिपिनोहरुले संघर्षका लागि एकताबद्ध हुनमा साथ दिए । स्वतन्त्र हुनु अघि फिलिपिन्स झण्डै तीन सय वर्षसम्म स्पेनको उपनिवेश थियो ।

सन् १९५३ मा पुनस्र्थापना गरिएको फोर्ट सान्टियगोलाई त्यहाँको महासभाले २४ जुन १९७३ देखि धार्मिक तीर्थस्थलको रुपमा घोषणा गरिएको रहेछ ।

हिजोआज यहाँको सरकारले कतिपय भवनहरुमा भने निर्वाचन आयोगलगायतका अन्य सरकारी कार्यालयहरु सञ्चालनमा ल्याएका छन् । हाम्रा कतिपय राणाकालीन दरबार र महलहरुमा सरकारी कार्यालयहरु राखिए जस्तै लाग्यो । यस्ता महत्वपूर्ण ऐतिहासिक स्थलहरुलाई राज्यले गहनाको रुपमा सम्हालेर राख्नुपर्ने हो । हाम्रो देशमा जस्तै उग्र राजनीतिक हस्तक्षेपले यहाँको विकास संगसंगै महत्वपूर्ण सम्पदाहरुमा समेत गिद्धे नजर लाएको देखिन्छ । उपल्लो ओहोदामा रहेकाहरु अझ माथि उकालो लागे भने ग्रामीण भेग र निमुखा जनताको जीवनस्तरमा कुनै सुधार आएन ।

यात्राकै दौरान आत्मीय बनेका फिलिपिनो मित्र रायन डिक्वेनोबाट धेरै कुराको जानकारी मिलेको थियो ।
कुनै बेला पूर्वी एसियामा विकासको तीव्र गतिमा दौडिएको राष्ट्र थियो फिलिपिन्स । यसै पनि जमिन थोरै र जल धेरै भएको देशका जनताको भाषामा भन्दा, भ्रष्टाचारले गिजोलेको राजनीतिले अगाडि बढ्न दिएन । जसको ज्वलन्त उदाहरण भनेको पूर्व राष्ट्रपतिदेखि उच्च ओहोदामा बसेकाहरु भ्रष्टाचारी आरोपमा जेल पर्दै जानु हो । तर हाम्रो देशमा जस्तो अदालतको आदेश भन्दै न्यून रकम धरौटी राखेर सफाइ पाउँदै जानु भने पक्कै हैन ।

सवारी समस्या
दक्षिण एसिया र दक्षिण पूर्वी एसियाली मुलुकहरुतिर झैँ यहाँको पनि ठूलो समस्या भनेको ट्राफिक जाम रहेछ । इन्ट्रामुरोस घुमिसकेर करिब तीन किलोमिटरभन्दा पनि बेसी पैदलिँदै गर्दासमेत बासस्थानसम्म फर्कने कुनै सवारी साधन पाउन नसक्नु पीडादायी बन्यो । जामको व्यापकताले ट्याक्सीहरु मुख्य सहरतर्फ जान मरिगए मान्दैन । जुन स्वाभाविक पनि लाग्यो । निकै सोधखोजपश्चात् त्यो पनि आधा बाटोसम्म मात्रै जाने मेट्रो स्टेसन फेला पर्‍यो । तैपनि केही राहतको महसुस भयो । तर दुईतला माथिको मेट्रो चढ्नलाई सडक पेटीदेखि लाइन लाग्नुपर्ने । यो मैले पहिलोपटक देखेँ । संसारकै अत्यधिक मानिसको चाप हुने सहरहरुमध्ये साङ्घाइ, बेइजिङ्, दिल्ली, बैंककहरुमा समेत त्यति साह्रो भीड लागेको कहिल्यै देखिन ।

मेट्रो भएको स्थानसम्म पुग्नु सफलताको शिखर चुम्नु जत्तिकै लाग्यो । यहाँको ट्राफिक जामसँग काठमाडौंको तुलना गर्नु फिका हुन्थ्यो । ठूला बस, ट्याक्सी, अनेकथरिका प्यासेन्जर लरी, मेट्रो सबै चलेकै छन् । ट्राफिक सिग्नल बत्तीहरुले सही सलामत काम गरिरहेकै छन् । हाम्रो जस्तो भएका सीमित सिग्नल बत्तीहरुसमेत संग्रहालयमा लगेर राख्नुपर्ने अवस्थाका जस्ता पनि थिएनन् । न कि नेपालका सडकमा जसरी असरल्ल गाडी पार्किङ गरेको हुँदो हो । र पनि यस्तो विधि जाम किन भएको होला ? सडकभन्दा झण्डै पैंतीस मिटर माथिबाट सुल्किहेको मेट्रोको झ्यालदेखि मुन्तिर नयन छर्दै म गमिरहेछु ।

 

 

 







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

जाडोका लागि सिजीको घरायसी सामग्री

जाडोका लागि सिजीको घरायसी सामग्री

इलेक्ट्रोनिक्स ब्रान्ड सिजीले नजिकिँदो जाडोलाई लक्षित गरी विभिन्न किसिमका घरायसी सामग्री बजारमा ल्याएको छ । ...

मन जित्दै सिटिजन शुभारम्भ जीवनबिमा योजना

मन जित्दै सिटिजन शुभारम्भ जीवनबिमा योजना

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले सञ्चालनमा ल्याएको सिटिजन शुभारम्भ जीवन बिमा योजनाले प्रचलनमा आएको केही दिनमै मन जित्न सफल भएको कम्पनीले...

सोल्टीमा पंजाबी फूड फेस्ट (भिडियो)

सोल्टीमा पंजाबी फूड फेस्ट (भिडियो)

फूड फेस्टिवलमा परम्परागत पंजाबी खाना सस्तो मूल्यमा शाकाहारी र मांसाहारी दुवै उपलब्ध छन् जुन सबै पंजाबको राजमार्ग ढाबाबाट प्रेरित छन्।

दमौलीमा खुल्यो जेसीबीको नयाँ आउटलेट

दमौलीमा खुल्यो जेसीबीको नयाँ आउटलेट

नेपालको लागि जेसीबी ब्रान्डका अर्थमुभिङ तथा निर्माण उपकरणको आधिकारिक विक्रेता एमएडब्लु अर्थमुभर्स प्रालिले तनहुँको दमौलीमा आफ्नो ‘अथराइज्ड रिटेल आउटलेट’ (एआरओ)...

अब सुजुकीको ‘एस–प्रेसो’ नेपालमा (भिडियो )

अब सुजुकीको ‘एस–प्रेसो’ नेपालमा (भिडियो )

नेपालका लागि सुजुकी ‘फोर–ह्विलर’ तथा सिजी होल्डिंग्सको अटोमोटिभ डिभिजन सीजी मोटोकर्पले नेपाली बजारमा बहुप्रतिक्षित मिनी एसयुभी ‘एस–प्रेसो’, ‘माई फस्र्ट एसयुभी’...

रोकिएन टिकटकको क्रेज - प्रयोगकर्ता झन् बढ्ने क्रममा

रोकिएन टिकटकको क्रेज - प्रयोगकर्ता झन् बढ्ने क्रममा

टिकटकको डाउनलोड संख्या १ अर्ब ५० करोड पुगेको छ! ...

“शिवम् कृति समारोह २०७६” सम्पन्न

“शिवम् कृति समारोह २०७६” सम्पन्न

शिवम् सिमेन्टस लि.ले “शिवम् कृति समारोह २०७६” भव्यरुपमा सम्पन्न गरेको छ । ...

अर्घाखाँची सिमेन्टद्धारा टिभीसी प्रतियोगिता सार्वजनिक

अर्घाखाँची सिमेन्टद्धारा टिभीसी प्रतियोगिता सार्वजनिक

अर्घाखाँची सिमेन्टले आइतबार टेलिभिजनको लागि कमर्सियल (विज्ञापन) को अवधारणाको प्रतियोगिता सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad