प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहका राजनीतिक सल्लाहकार असिम साहले सुनसरीमा उत्पन्न भएको तनाव छिट्टै साम्य हुने विश्वास व्यक्त गर्दै नेपालको धार्मिक सहिष्णुता बलियो रहेकाले कुनै पनि अतिवादी प्रयास सफल नहुने बताएका छन्।

उनले नेपालमा अन्य देशहरूमा जस्तो धार्मिक समुदायबीच टकराव र तिक्तताको अवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै हिन्दु र मुस्लिम समुदायबीच परम्परादेखि नै आपसी सम्मान र सद्भाव कायम रहेको बताए।

साहले भने, “अन्य देशहरूमा जस्तो नेपालमा धार्मिक समुदायहरूबीच टकराव र तिक्तता छैन। हिन्दु र मुस्लिमहरूबीच पनि परम्परादेखि नै उच्च सहिष्णुता छ। हामी एक–अर्काको चाडपर्वमा खुसीसाथ सहभागी हुन्छौँ, शुभकामना आदानप्रदान गर्छौँ। यस्तो सद्भावपूर्ण अन्तरसम्बन्धलाई विथोल्न खोज्नेहरू सफल हुने छैनन्।”

सुनसरीको घटनालाई सरकारले गम्भीर र संवेदनशील रूपमा लिएको उल्लेख गर्दै उनले तत्काल आवश्यक कदम चालिएको बताए। उनका अनुसार सरकारले गठन गरेको छानबिन समितिले घटनाको सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्नेछ र त्यसकै आधारमा थप निर्णय गरिनेछ।

घटनाका क्रममा गोली लागेर एक नागरिकको मृत्यु भएको घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै साहले गोली चलाउनुपर्ने अवस्था थियो वा थिएन भन्ने विषयमा पनि छानबिन समितिले विस्तृत अध्ययन गर्ने बताए।

उनले भने, “गोली चलाउनुपर्ने परिस्थिति थियो वा थिएन भन्ने छानबिन समितिले अध्ययन गर्छ र त्यसको निष्कर्षका आधारमा सरकारले उचित निर्णय लिन्छ।”

सुनसरीको कप्तानगञ्जमा भएको झडप र सुरक्षाकर्मीको गोली लागेर युवाको मृत्यु भएको घटनालाई लिएर नेकपा एमालेका सचिव महेश बस्नेतले कडा प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनले सुनसरी घटनाको जिम्मेवारी लिँदै गृहमन्त्री सुधन गुरुङले तत्काल राजीनामा दिनुपर्ने माग गरेका छन्।

फेसबुकमार्फत आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै बस्नेतले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले पनि जनतासँग माफी माग्नुपर्ने बताएका छन्। उनले लेखेका छन्, ‘सुनसरी घटनाको जिम्मेवारी लिँदै गृहमन्त्रीले तत्काल राजीनामा दिनुपर्छ। बालेनले जनतासँग माफी माग्नुपर्छ।’

साथै, सामान्य विवादलाई साम्प्रदायिक र धार्मिक रूप दिएर निर्दोष युवामाथि गोली चलाउन आदेश दिने गृहमन्त्रीदेखि यस घटनामा संलग्न सबैमाथि निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्ने उनको भनाइ छ।

यो पनि पढ्नुहोस्

देवानगन्ज घटना: विराटनगरमा पनि प्रदर्शन

यो पनि पढ्नुहोस्

देवानगन्ज हिंसा : घटना हुँदा सुनसरीमा थिएनन् दुवै एसपी, डीआईजी पनि बिदामा

यो पनि पढ्नुहोस्

देवानगन्ज घटनामा कांग्रेसको माग : शान्तिसुरक्षा कायम गर्न सरकार असफल, गृहमन्त्रीले जवाफ दिनुपर्छ

यो पनि पढ्नुहोस्

देवानगन्ज घटनाप्रति मानव अधिकार आयोगको चासो : सुरक्षा व्यवस्था सुदृढ बनाउन सरकारलाई निर्देशन

यो पनि पढ्नुहोस्

देवानगञ्ज घटना : इनरुवामा पनि प्रदर्शन, प्रहरी बिट तोडफोड

एक जनाको ज्यानजानेगरी भएको देवानगन्ज घटनाको विरोधमा विराटनगरमा पनि प्रदर्शन भएको छ ।

सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३ कप्तानगञ्जमा आइतबार राति भएको घटनाको विरोधमा विराटनगरमा सोमबार बेलुका हिन्दु समाजले प्रदर्शन गरेको हो ।

हिन्दु समाजले र्‍यालीसहित बिरोध प्रदर्शन गरेको थियो । हिन्दु समाजविराटनगरको आह्वानमा विराटनगर बजारका पसलहरु बेलुका ५ बजेदेखि ७ बजे सम्म बन्द गरिएको थियो । प्रदर्शनमा सहभागीले पीडितलाई न्यायदिन, घाइतेको उपचार गर्न र दोषीहरूलाई कडा कारबाहीगर्न माग गरेका थिए ।

विश्वव्यापी मोबिलिटी तथा डेलिभरी प्लेटफर्म इनड्राइभले महिलालाई व्यावसायिक ड्राइभिङ क्षेत्रमा समान अवसर दिलाउने उद्देश्यसहित सञ्चालन गरेको ‘इनड्राइभ ड्राइभिङ नारी नेपाल’ कार्यक्रमको पहिलो चरण सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ।

काठमाडौंमा आयोजित प्रमाणपत्र वितरण समारोहमा तीन महिनाको प्रशिक्षण पूरा गरेका १० जना महिलालाई प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको हो। कार्यक्रममा सहभागी महिलालाई सुरक्षित र आत्मनिर्भर रूपमा दुईपाङ्ग्रे सवारीमार्फत व्यावसायिक सेवा दिन आवश्यक सीप, आत्मविश्वास तथा आवश्यक स्रोतसाधन उपलब्ध गराइएको कम्पनीले जनाएको छ।

अप्रिल २०२६ मा सुरु गरिएको यो कार्यक्रम विशेषगरी अवसरबाट वञ्चित समुदायका महिलालाई मोबिलिटी क्षेत्रमा आर्थिक अवसरसँग जोड्ने लक्ष्यका साथ सञ्चालन गरिएको हो। साथै, परम्परागत रूपमा पुरुषको वर्चस्व रहेको ड्राइभिङ पेसामा महिलाको प्रवेशमा रहेका सामाजिक तथा व्यवहारिक अवरोध हटाउने उद्देश्य पनि यसमा रहेको बताइएको छ।

सडक सुरक्षा र आत्मरक्षामा विशेष जोड

प्रशिक्षण अवधिभर सहभागीलाई व्यावहारिक राइडिङसँगै सडक सुरक्षासम्बन्धी प्रशिक्षण दिइएको थियो। औपचारिक सवारी चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) प्राप्त गर्ने प्रक्रियामा पनि उनीहरूलाई सहजीकरण गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।

प्रत्येक सहभागीलाई सुरक्षात्मक हेल्मेट, प्राथमिक उपचार तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी सामग्रीसहितको सुरक्षा किट पनि उपलब्ध गराइएको थियो।

त्यस्तै, फाइटब्याक नेपालसँगको सहकार्यमा आत्मरक्षा तालिम सञ्चालन गरी सम्भावित सुरक्षा चुनौती सामना गर्न सक्ने व्यवहारिक सीपसमेत विकास गरिएको थियो।

ट्राफिक प्रहरीको आग्रह

काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका डीएसपी सुनिलजंग शाहले सडक सुरक्षा सबैको साझा जिम्मेवारी भएको उल्लेख गर्दै ट्राफिक नियमको पूर्ण पालना गर्न र निरन्तर सिक्दै अनुभव बढाउन सहभागी महिलालाई आग्रह गरे। उनले सबै प्रशिक्षार्थीलाई सुरक्षित र सफल व्यावसायिक यात्राको शुभकामना पनि दिए।

प्रमाणपत्रसँगै स्कुटर, स्मार्टफोन र स्मार्टवाच

प्रमाणपत्र वितरण समारोहमा इनड्राइभका प्रतिनिधि, सरकारी निकायका सरोकारवाला, सञ्चारकर्मी तथा विशिष्ट अतिथिको सहभागिता थियो।

कार्यक्रममा इनड्राइभ नेपालकी ब्रान्ड एम्बेसडर स्वस्तिमा खड्काले १० जना सहभागीलाई प्रमाणपत्र, सुरक्षा किट तथा मायाको चिनो हस्तान्तरण गरिन्। कार्यक्रममा सहभागी महिलाहरूको प्रशिक्षण यात्रालाई समेटिएको भिडियो पनि प्रदर्शन गरिएको थियो।

समारोहका क्रममा एक जनालाई विद्युतीय स्कुटर, तीन जनालाई स्मार्टफोन र छ जनालाई स्मार्टवाच प्रदान गरिएको थियो। कम्पनीका अनुसार यी सामग्रीले उनीहरूको व्यावसायिक ड्राइभिङ यात्राको सुरुवातमा थप सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

‘महिलालाई अवसरको ढोका खोल्नु मुख्य उद्देश्य’

इनड्राइभ साउथ एसियाकी कम्युनिकेसन म्यानेजर शेरिन एर्विना कौरले राइड माग्ने यात्रुमध्ये महिलाको संख्या उल्लेख्य भए पनि महिला चालकको संख्या निकै कम रहेको बताइन्। उनका अनुसार समस्या महिलाले ड्राइभिङ गर्न चाहँदैनन् भन्ने नभई उनीहरूका लागि यो पेसामा प्रवेश गर्ने अवसर सीमित हुनु हो।

उनले नेपालमा सञ्चालन गरिएको पहिलो समूहले तालिम, लाइसेन्स र प्लेटफर्ममा पहुँचलाई एउटै यात्रामा जोड्दा सकारात्मक परिवर्तन सम्भव हुने देखाएको भन्दै आगामी दिनमा अन्य बजारमा पनि यस अनुभवलाई विस्तार गर्ने योजना रहेको जानकारी दिइन्।

इनड्राइभ नेपालकी कम्युनिकेसन्स म्यानेजर मञ्जिता गुरुङले सीप विकास मात्र पर्याप्त नभई सामाजिक सोच परिवर्तन पनि आवश्यक रहेको बताइन्। उनका अनुसार कार्यक्रमले महिलालाई लाइसेन्स प्राप्त गर्नेदेखि आत्मविश्वास विकास गर्ने, परिवारसँग संवाद बढाउने र आम्दानीको अवसर सिर्जना गर्नेसम्म सहयोग गर्ने गरी डिजाइन गरिएको छ।

त्यस्तै, इनड्राइभ नेपालकी सिनियर ड्राइभर अपरेसन्स स्पेसलिस्ट सुनिता जीमी राईले महिलामैत्री वातावरण निर्माणतर्फ यो कार्यक्रम महत्वपूर्ण कदम भएको बताउँदै धेरै महिलाले स्टेयरिङ समात्दा नेपाललाई थप समावेशी समाजतर्फ अघि बढाउन सहयोग पुग्ने धारणा व्यक्त गरिन्।

ब्रान्ड एम्बेसडर स्वस्तिमा खड्काले ‘इनड्राइभ ड्राइभिङ नारी नेपाल’ले समानता र सामाजिक न्यायलाई प्रवर्द्धन गर्ने इनड्राइभको प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतारेको उल्लेख गर्दै यस्तो पहलको हिस्सा बन्न पाउँदा आफू गर्व महसुस गरेको बताइन्।

फैसला लेख्दा अन्य व्यक्तिको तर्क जस्ताको तस्तै सार्ने गरेको पाइएपछि हङकङ उच्च अदालतका न्यायाधीश विल्सन चानलाई अवकाश लिन आदेश दिइएको छ।

प्रधानन्यायाधीश एन्ड्रयु चेउङ कुई-नुङले हङकङ उच्च अदालतका न्यायाधीश विल्सन चान का-शुनलाई फैसलामा तर्कहरू चोरी गरेकोमा हप्काउँदै चाँडै अवकाश लिन भनेका हुन्। उनले यस्ता घटनाहरूको शृङ्खलाले जनताको विश्वासलाई कमजोर बनाउने बताए।

साउथ चाइना मर्निङ पोस्टका अनुसार विल्सन चानको बारम्बारको न्यायिक चोरीले सम्बन्धित पक्षहरूको हितमा प्रतिकूल असर पारेको पाइएको छ। उनले पुनरावेदन न्यायिक स्रोतहरूमा अनावश्यक बोझ थपिदिनुका साथै आफ्नो कर्तव्य निर्वाह गर्ने क्षमतामा जनताको विश्वासलाई कमजोर बनाएका छन्।

‘त्यसैले मैले आज औपचारिक रूपमा श्री न्यायाधीश चानलाई न्यायिक पदबाट चाँडै अवकाश लिन अनुरोध गरेको छु,’ प्रधानन्यायाधीश चेउङले भने, ‘श्री न्यायमूर्ति चानले तदनुसार आफ्नो अवकाश आवेदन पेश गर्नुभएको छ, र मैले जुलाई ३१, २०२६ देखि लागू हुने गरी सार्वजनिक हितमा यसलाई अनुमोदन गरेको छु।’

यस महिनाको सुरुमा, पुनरावेदन अदालतले सन् २०२४ को मुद्दाको फैसलामा प्रतिरक्षा वकिलको तर्कको लगभग ९५ प्रतिशत नक्कल गरेको पत्ता लगाएपछि पुनरावेदनको आदेश दिएको थियो। यो घटनाले प्रधानन्यायाधीश चेउङ र उच्च अदालतका मुख्य न्यायाधीश जेरेमी पून शिउ-चोरलाई उनलाई गम्भीर रूपमा हप्काउन बाध्य बनायो।

सन् २०२३ मा पनि बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी विवादमा वादी पक्षको तर्क ९८ प्रतिशतभन्दा बढी शब्दशः सार्दF चानले यस्तै हप्काइको सामना गर्नु परेको थियो।

सानिमा बैंक लिमिटेड ले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को आषाढ मसान्तसम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै अधिकांश प्रमुख वित्तीय सूचकमा उल्लेखनीय सुधार हासिल गरेको जनाएको छ। बैंकले करपछिको नाफा, प्रतिशेयर आम्दानी, कर्जा विस्तार, निक्षेप संकलन तथा सम्पत्ति गुणस्तरलगायतका सूचकमा सशक्त प्रदर्शन गरेको छ।

सार्वजनिक वित्तीय विवरणअनुसार सानिमा बैंक को करपछिको नाफा (Profit After Tax) अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३८.०१ प्रतिशतले वृद्धि भई रु. ३ अर्ब ५५ करोड पुगेको छ। बैंकको प्रतिशेयर आम्दानी (EPS) पनि रु. १८.९४ बाट बढेर रु. २५.७५ पुगेको छ।

त्यसैगरी, इक्विटीमा प्रतिफल (Return on Equity – ROE) ११.७० प्रतिशतबाट बढेर १४.३९ प्रतिशत पुगेको छ। बैंकको वितरणयोग्य नाफा प्रतिशेयर पनि रु. १५.४८ बाट बढेर रु. २०.८५ पुगेको छ, जसले भविष्यमा लाभांश वितरण क्षमतामा सकारात्मक संकेत गरेको छ।

व्यवसाय विस्तारतर्फ सानिमा बैंक ले कुल कर्जा तथा सापटी ११.१९ प्रतिशतले वृद्धि गर्दै रु. २०३ अर्ब ९९ करोड पुर्‍याएको छ। त्यस्तै कुल निक्षेप १०.८४ प्रतिशतले बढेर रु. २४९ अर्ब ९३ करोड पुगेको छ, जसले बैंकप्रति ग्राहकको विश्वास निरन्तर बढिरहेको देखाउँछ।

पूँजी पर्याप्तताको हिसाबले पनि बैंकले सुदृढ अवस्था कायम राखेको छ। टियर–१ पूँजी पर्याप्तता अनुपात १०.१७ प्रतिशत तथा कुल पूँजी पर्याप्तता अनुपात १३.१० प्रतिशत रहेको छ, जुन नियामकीय मापदण्डअनुसार सन्तोषजनक मानिन्छ।

यसैबीच, बैंकले आफ्नो सम्पत्ति गुणस्तरमा पनि सुधार गरेको छ। कुल निष्क्रिय कर्जा (Gross NPA) अघिल्लो वर्षको ३.०१ प्रतिशतबाट घटेर २.८७ प्रतिशत मा झरेको छ, जसले कर्जा व्यवस्थापन थप प्रभावकारी बन्दै गएको संकेत गर्दछ।

समग्रमा, आषाढ २०८३ सम्मको वित्तीय विवरणले सानिमा बैंक लिमिटेड ले नाफा, व्यवसाय विस्तार, पूँजी पर्याप्तता तथा सम्पत्ति गुणस्तरमा सन्तुलित र सशक्त प्रदर्शन गर्दै बैंकिङ क्षेत्रमा आफ्नो वित्तीय आधारलाई अझ मजबुत बनाएको देखाएको छ।

संसद् भनेको कानुन बनाउने, सरकारलाई जवाफदेही बनाउने र नागरिकका आवाज संस्थागत रूपमा सम्बोधन गर्ने सर्वोच्च थलो हो। तर, जब त्यही संसद्का सदस्यहरू नागरिकसँगै सडकमा धर्ना बस्न बाध्य हुन्छन्, त्यसले लोकतान्त्रिक संयन्त्रको प्रभावकारितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउँछ।

दलित युवती दीपा नेपालीले कोठा भाडामा हुने जातीय विभेदको अन्त्यको माग गर्दै माइतीघरमा थालेको आन्दोलनमा सांसदहरू नै ऐक्यबद्ध हुन सडकमा उत्रिनु, सरकारको उदासीनताको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

‘सरकार, कोठा खाली छ ?’ भन्ने नारासहित दीपा नेपालीले गत वैशाख ६ गतेदेखि माइतीघर मण्डलामा निरन्तर धर्ना दिँदै आएकी छन्। उनको माग छ, ‘कोठा भाडामा दिँदा दलित समुदायलाई जात सोधेर कोठा नदिने, जात थाहा पाएपछि विभिन्न बहानामा निकाल्ने जस्ता विभेदकारी अभ्यास अन्त्य गर्न आवश्यक कानुनी व्यवस्था गरियोस्।’

शान्तिपूर्ण रूपमा आन्दोलन थालेको एक सय दिनभन्दा बढी बितिसक्दा पनि सरकारले वार्ताका लागि नबोलाएपछि उनले प्रतिनिधिसभा, राष्ट्रियसभा र प्रदेशसभाका सांसदहरूलाई धर्नामा सहभागी हुन अपिल गरेकी थिइन्। त्यसैअनुसार सोमबार दिउँसो ३ बजेदेखि ५ बजेसम्म माइतीघरमा सांसदहरूले धर्ना दिएर आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता जनाए। उनीहरूले आवश्यक परे आगामी चरणका आन्दोलनमा पनि साथ दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

धर्ना कार्यक्रममा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका सांसद गणेश बिकेले संसद्मा पटक–पटक यो विषय उठाउँदा पनि सरकारले बेवास्ता गरेको बताए। उनले दलित समुदायको मात्र नभई मानवअधिकार र सामाजिक न्यायसँग जोडिएको आन्दोलन भएकाले यसलाई गम्भीर रूपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने धारणा राखे। मन्त्री, संसदीय समितिका सभापति तथा प्रधानमन्त्रीसमक्ष समेत विषय राखिएको र पछिल्ला तीन दिनदेखि संयुक्त दलित राजनीतिक संघर्ष समिति पनि आन्दोलनमा सहभागी भएको जानकारी दिँदै उनले लिखित सम्झौता नभएसम्म धर्ना नरोकिने बताए।

राष्ट्रियसभा सदस्य सोम पोर्तेलले अन्य आन्दोलनमा सरकार वार्ताका लागि स्थलमै पुग्ने गरेको उल्लेख गर्दै, यस आन्दोलनको एक सय दिन पुग्दासमेत सरकारले कुनै चासो नदिएको टिप्पणी गरे। उनले दलित समुदायले अझै पनि समान नागरिकको व्यवहार नपाएको भन्दै यो अवस्था लोकतान्त्रिक राज्यका लागि लज्जास्पद भएको बताए।

नेकपा एमालेका केन्द्रीय सदस्य जितु गौतमले कोठा भाडामा हुने विभेदको विषयलाई साउन १४ गतेदेखि सुरु हुने प्रतिनिधिसभा बैठकमा उठाउने प्रतिबद्धता जनाए। उनले दलित आन्दोलनका मुद्दामा निरन्तर खबरदारी गर्ने बताए।

प्रतिनिधिसभा सदस्य पवित्रा विश्वकर्माले उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि सहर आएका दलित विद्यार्थीको पहिलो संघर्ष नै डेरा खोज्ने क्रममा हुने गरेको उल्लेख गरिन्। उनले विभेद अन्त्यका लागि सरकारलाई लिखित सुझाव दिइसकिएको भए पनि कुनै सुनुवाइ नभएको गुनासो गरिन्। जातीय विभेदका घटनामा पीडितले सहज रूपमा जानकारी गराउन सक्ने संयन्त्र बनाउन प्रस्ताव गरिएको तर त्यससमेत कार्यान्वयन नभएको उनको भनाइ थियो।

नेपाली कांग्रेसका नेता जीवन परियारले दीपा नेपालीको आन्दोलन सामाजिक न्यायको आन्दोलन भएकाले उचित सम्बोधन नभएसम्म आन्दोलन जारी रहने बताए। गैरदलित अभियन्ता सञ्जीव कार्कीले यो दलित समुदायको मात्र नभई सम्पूर्ण समाजको मुद्दा भएको भन्दै आफू नियमित रूपमा धर्नामा सहभागी हुँदै आएको बताए। लेखक अभय श्रेष्ठले पनि पटक–पटक आन्दोलनमा सहभागी हुँदै ऐक्यबद्धता जनाएको उल्लेख गरे। कार्यक्रममा काठमाडौं महानगरपालिकाका दलित महिला जनप्रतिनिधि, प्रदेशसभा सदस्य, नागरिक अधिकारकर्मी लगायतको उपस्थिति थियो।

धर्नामा सहभागी सांसदहरूले सरकारलाई समयमै समस्या समाधान गर्न आग्रह गर्दै बेवास्ता जारी रहे आन्दोलनले थप व्यापक रूप लिन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

गैरदलित सांसदको न्यून उपस्थिति

आन्दोलनकी अगुवा दीपा नेपालीले सबै सांसदलाई धर्नामा सहभागी हुन आग्रह गरे पनि गैरदलित सांसदहरूको उपस्थिति अत्यन्त न्यून रहेकोमा असन्तुष्टि व्यक्त गरिन्। उनका अनुसार पुराना दलका अधिकांश दलित सांसद उपस्थित भए पनि गैरदलित सांसद भने दैलेख क्षेत्र नम्बर–२ का एमाले सांसद लक्ष्मी पोखरेल मात्र सहभागी भए।

उनले यो आफ्नो व्यक्तिगत मुद्दा नभई मानवअधिकार र सामाजिक न्यायको प्रश्न भएकाले सबै सांसदले जिम्मेवारीपूर्वक साथ दिनुपर्ने बताइन्। जात सोधेर कोठा नदिने वा जात थाहा पाएपछि निकाल्ने प्रवृत्ति सामान्य घटना नभए पनि गैरदलित सांसदहरूले यसलाई पर्याप्त गम्भीरताका साथ नलिएको अनुभूति भएको उनको भनाइ थियो।

सांसद् किन धर्नामा उत्रनुपर्‍यो ?

संसद् सरकारलाई उत्तरदायी बनाउने संस्था हो। तर, संसद्भित्र आवाज उठाउँदा पनि सुनुवाइ नहुने अवस्था आएर सांसदहरू नागरिकसँगै सडकमा धर्ना बस्नुपर्ने परिस्थिति सिर्जना हुनु लोकतान्त्रिक प्रणालीकै कमजोरीको संकेत हो। अझ संविधानले छुवाछुत र जातीय विभेदलाई स्पष्ट रूपमा निषेध गरिसकेको अवस्थामा कोठा भाडामा हुने विभेद रोक्न राज्यले प्रभावकारी कानुनी तथा प्रशासनिक कदम चाल्न नसक्नु चिन्ताको विषय हो।

दीपा नेपालीको आन्दोलनले एउटा व्यक्तिको समस्या मात्र होइन, कानुन र व्यवहारबीचको ठूलो खाडल उजागर गरेको छ।

यदि संसद्मा उठेको आवाज पनि सरकारसम्म पुग्दैन भने कानुन बनाउने सांसदहरू नै सडकमा धर्ना बस्नुपर्ने बाध्यता किन आयो? लोकतन्त्रको वास्तविक परीक्षा यस्तै प्रश्नहरूको जवाफ व्यवहारमै दिन सक्ने क्षमताले तय गर्छ।

विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति एलन मस्कले आगामी दशकमा मानव समाजमा ठूलो फेरबदल आउने दाबी गरेका छन्।

मस्कले २०२६ को जुलाईमा द इकोनोमिस्टकी सम्पादक ज्यान्नी मिन्टन बेडोससँगको एक अन्तर्वार्ताको क्रममा, २०३६ सम्ममा पैसाको कुनै अर्थ नहुने भविष्यवाणी गरेका हुन्। उनको यो दाबी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र रोबोटिक्सको क्षेत्रमा भइरहेको द्रुत विकासमा आधारित छ।

मस्कका अनुसार आगामी १० वर्षमा एआई र उन्नत रोबोटहरूले कुनै पनि मानिसले उपभोग गर्न सक्नेभन्दा धेरै सामान र सेवाहरू उत्पादन गर्नेछन्। यसले गर्दा संसारमा ‘अविश्वसनीय प्रशस्तता’ आउनेछ।

‘तपाईंलाई सामान र सेवाहरूको लागि पैसा चाहिन्छ, हैन ? तपाईं स्पष्ट रूपमा खाना, आवास, यातायात, मनोरञ्जनको लागि पैसा चाहनुहुन्छ,’ मस्कले प्रश्न गर्दै भने, ‘यदि ती चिजहरू यति प्रचुर मात्रामा उपलब्ध भए कि रोबोट र एआईले तपाईंलाई कुनै पनि मानिसले उपभोग गर्न सक्नेभन्दा बढी सामान र सेवाहरू प्रदान गरिरहेका छन् भने, त्यस अवस्थामा तपाईंलाई पैसा किन चाहिन्छ ?’

उनले मुद्रास्फीतिलाई पन्छाउँदै उत्पादनले मुद्रा आपूर्तिलाई उछिन्ने तर्क गरेका छन्। सामानहरू अत्यधिक मात्रामा उपलब्ध भएपछि सरकारले नागरिकलाई सीधै चेक जारी गर्न सक्ने सुझाव पनि उनले दिएका छन्। मस्कले यसअघि पनि पिटर डायमन्डिससँगको कुराकानीमा आधारभूत आम्दानीलाई प्रतिस्थापन गर्दै ‘विश्वव्यापी उच्च आम्दानी’ आउने र काम वैकल्पिक बन्दै जाने कुरा उल्लेख गरिसकेका थिए।

मस्कले यससँग जोडिएको गम्भीर जोखिमबारे पनि औंल्याएका छन्। उनका अनुसार आगामी ५ वर्षभित्रै एआईले सामूहिक मानव बुद्धिमत्तालाई उछिन्नेछ। ‘मानिस हुनुबाहेक, एआईले मानिसभन्दा राम्रो गर्न नसक्ने कुरा वास्तवमै केही हुनेछैन,’ मस्कले भने।

तर, २०३६ सम्ममा मानिसहरूले आफ्नो उच्च बुद्धिमत्ताका कारण रोबोटहरूको नियन्त्रण गुमाउन सक्ने उनको चेतावनी छ। यदि एआई र मानिसबिच बुद्धिमत्तामा ठूलो भिन्नता आयो भने मानिसहरूले स्थिति नियन्त्रणमा राख्न सक्ने कल्पना गर्न गाह्रो हुने उनको तर्क छ। यद्यपि, उनी एआईको यो अविश्वसनीय गतिलाई रोक्ने कुनै उपाय नदेखिने र रोक्ने बटन भए पनि त्यसलाई थिच्न नहुने बताउँछन्।

ओपनएआईका सह-संस्थापक साम अल्टम्यान र गुगलका एआई प्रमुख डेमिस हासाबिसले पनि मानवता पहिले नै ‘एकलता’ को युगमा प्रवेश गरिसकेको र एआई प्रणालीहरू मानिसभन्दा बढी बुद्धिमान बन्दै गएको टिप्पणी गरिसकेका छन्।

मस्कले यसअघि नै ऊर्जालाई ‘साँचो मुद्रा’ घोषणा गरिसकेका थिए। उनले हालै सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका थिए, ‘ऊर्जा नै वास्तविक मुद्रा हो।’

उनका अनुसार सरकारले पैसा जतिबेला पनि छाप्न सक्छ, तर ऊर्जालाई त्यसरी आफैंले बनाउन वा नक्कली गर्न सकिंदैन। एआईतर्फको विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धाका कारण पछिल्लो समय सुन, चाँदी र बिटकोइनको मूल्यमा पनि वृद्धि भएको छ।

मस्कको यो भविष्यवाणीप्रति सबै अर्थशास्त्री र विज्ञहरू सहमत छैनन्। अमेरिकन इन्स्टिच्युट फर इकोनोमिक रिसर्चका अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार रोबोटले भौतिक वस्तुहरू सस्तो बनाए पनि अभाव पूर्ण रूपमा समाप्त हुँदैन, केवल यसको रूप परिवर्तन हुन्छ।

विशिष्ट स्थानमा रहेको घर, उच्च शिक्षाका सिटहरू वा विशिष्ट व्यक्तिको ध्यान सधैं दुर्लभ नै रहने हुनाले तिनको पहुँचका लागि कुनै न कुनै प्रकारको मूल्य प्रणाली वा मुद्रा आवश्यक भइरहन्छ।

त्यस्तै, टायलर कोवेन र नोआह स्मिथजस्ता अर्थशास्त्रीहरूले पनि ऊर्जाको उपलब्धता, जग्गा तथा श्रम विस्थापन जस्ता वास्तविक अवरोधहरू कायम रहने बताएका छन्। मस्क स्वयम्ले पनि यो संक्रमणकालीन अवधि केही असहज हुने र यसले रोजगार हराउँदा नयाँ सामाजिक तनाव सिर्जना गर्न सक्ने कुरा स्वीकार गरेका छन्। एजेन्सीको सहयोगमा

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३, कप्तानगञ्जमा भएको घटनाप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै निष्पक्ष, स्वतन्त्र र विश्वासयोग्य छानबिन गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्। उनले घटनाको सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्न र घाइते तथा मृतकका परिवारलाई तत्काल आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन पनि आग्रह गरेका छन्।

सोमबार जारी विज्ञप्तिमा थापाले घटनामा ज्यान गुमाएका नागरिकप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै शोकसन्तप्त परिवारजनप्रति समवेदना व्यक्त गरेका छन्। साथै, घाइते भएका नागरिक तथा सुरक्षाकर्मीहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेका छन्।

थापाले नागरिकको ज्यान जाने गरी गोली चलाउनुपर्ने अवस्था किन आयो भन्ने प्रश्न उठाउँदै सामाजिक सद्भावमा असर पर्न सक्ने संवेदनशील परिस्थितिमा राज्य अझ संयमित, सतर्क र जिम्मेवार हुनुपर्ने बताएका छन्। उनले समयमै परिस्थितिको आकलन गरी पर्याप्त समन्वय, सुरक्षा तयारी र सतर्कता अपनाउन नसक्दा नागरिकको ज्यान जाने अवस्था सिर्जना हुनु दुःखद भएको उल्लेख गरेका छन्।

उनले प्रभावित क्षेत्रमा शान्ति, सुरक्षा र जनविश्वास कायम हुने गरी परिस्थितिको संवेदनशील ढंगले व्यवस्थापन गर्न सरकारलाई आग्रह गरेका छन्। साथै, अफवाह र उत्तेजनामा नलाग्न तथा सामाजिक सद्भाव कायम राख्न स्थानीयवासी, सामुदायिक संस्था, नागरिक समाज र राजनीतिक दललगायत सबै पक्षलाई संयमता अपनाउन अपिल गरेका छन्।

अमेरिकाको राजधानी वाशिङ्टन डीसी क्षेत्रमा लामखुट्टेको संख्या नियन्त्रण गर्न ६ लाख वोल्बाचिया–संक्रमित भाले लामखुट्टे छाड्ने अभियान सुरु गरिएको छ।

मेरील्याण्डको सिल्भर स्प्रिंगस्थित बी सेफ मोस्किटो कन्ट्रोल कम्पनीले गर्मी यामभर यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको हो।

कम्पनीका मालिक टोड मोन्टगोमेरीका अनुसार सन् २०२६ मा डीसी, मेरील्याण्ड र भर्जिनिया क्षेत्रमा करिब ६ लाख भाले लामखुट्टे छाड्ने लक्ष्य राखिएको छ। आगामी वर्ष यो संख्या अझ बढाइने योजना रहेको उनले बताए।

छाडिएका लामखुट्टे वोल्बाचिया नामक प्राकृतिक ब्याक्टेरियाबाट संक्रमित हुन्छन्। यी सबै भाले भएकाले मानिसलाई टोक्दैनन्। तर जब यिनीहरूले पोथी लामखुट्टेसँग सहवास गर्छन्, त्यसपछि पोथीले राख्ने अण्डा नफुट्ने भएकाले नयाँ लामखुट्टे जन्मिन सक्दैनन्। यसरी समयसँगै लामखुट्टेको संख्या स्वाभाविक रूपमा घट्ने विश्वास गरिएको छ।

यो अभियान विशेषगरी एशियाली टाइगर लामखुट्टेलाई लक्षित गरिएको हो। यो प्रजातिले डेंगु, जिका र पहेँलो ज्वरोजस्ता रोग सार्न सक्ने भएकाले स्वास्थ्यका दृष्टिले जोखिमपूर्ण मानिन्छ।

बी सेफले प्रयोग गरिरहेको वोल्बाचिया–संक्रमित भाले लामखुट्टे केन्टकीस्थित मस्क्यिूटो मेट कम्पनीबाट ल्याइन्छ। यो प्रविधिलाई अमेरिकामा जैविक कीटनाशकको रूपमा प्रयोग गर्न अनुमति प्राप्त भइसकेको छ।

यद्यपि अमेरिकामा यो अपेक्षाकृत नयाँ अभ्यास भए पनि दक्षिण अमेरिकासहित केही देशमा यसको सफल प्रयोग भइसकेको छ।

मोन्टगोमेरीका अनुसार दक्षिण अमेरिकाका केही क्षेत्रमा वोल्बाचिया प्रविधिको प्रयोगपछि डेंगुका घटनामा ९८ प्रतिशतभन्दा बढी कमी आएको देखिएको छ।

उनका अनुसार लामखुट्टेको संख्या नियन्त्रण गर्न भाले लामखुट्टे प्रयोग गर्ने विधि विभिन्न प्रजातिमा प्रभावकारी सावित हुँदै आएको छ।

यसअघि गुगलको मातृ कम्पनी अल्फाबेटले पनि आफ्नो डिबग कार्यक्रममार्फत क्यालिफोर्निया र फ्लोरिडामा ३ करोड २० लाख वोल्बाचिया–संक्रमित लामखुट्टे छाड्ने योजना सार्वजनिक गरेको थियो।

डीसी क्षेत्रमा भने हाल यस्तो सेवा उपलब्ध गराउने एकमात्र कम्पनी बी सेफ मोस्किटो कन्ट्रोल हो। कम्पनीले जुनको सुरुदेखि भाले लामखुट्टे छाड्न थालेको हो र अभियान सेप्टेम्बरसम्म जारी रहनेछ।

कम्पनीका अनुसार एक सिजनको सेवाको लागत करिब ४१,००० अमेरिकी डलर पर्छ र यस वर्षका लागि सेवा पूर्ण रूपमा बुक भइसकेको छ।

सुनसरीको देवानगन्जमा आइतबार राति भएको हिंसात्मक घटनापछि गृह मन्त्रालयले प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) सहित जिल्लाका सुरक्षा नेतृत्वमा व्यापक हेरफेर गरेको छ। तर घझडप हुँदा जिल्लाका दुवै सुरक्षा निकायका प्रमुख र प्रदेश प्रहरी प्रमुख कार्यस्थलमा अनुपस्थित रहेको खुलेको छ।

स्रोतका अनुसार घटनाका बेला जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) केशव थेवे बिदामा थिए। त्यसैगरी, सशस्त्र प्रहरी बल सुनसरीका एसपी श्यामकुमार कार्की केही दिनअघि नै प्रधान कार्यालय पुगेका थिए। कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) विनोद घिमिरे पनि बिदामा रहेको स्रोतले जनाएको छ। यस्तो अवस्थामा जिल्लाको सुरक्षा संयन्त्र नेतृत्वविहीनजस्तै बनेको भन्दै सुरक्षा व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठेको छ।

घटनापछि गृह मन्त्रालयले सुनसरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी बासुदेव घिमिरेलाई मन्त्रालयमा फिर्ता बोलाएको छ। उनको स्थानमा संखुवासभाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी इश्वरीप्रसाद अर्याललाई खटाइएको छ।

यस्तै, कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रमुख डीआईजी विनोद घिमिरेलाई प्रहरी प्रधान कार्यालय तानिएको छ भने प्रहरी प्रधान कार्यालयमा कार्यरत डीआईजी शेखर खनाललाई कोशी प्रदेशको जिम्मेवारी दिइएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका प्रमुख एसपी केशव थेवेलाई भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सरुवा गरिएको छ। उनको स्थानमा विमानस्थलमा कार्यरत एसपी पुष्पराज मल्ललाई पठाइएको छ।

सशस्त्र प्रहरी बलका एसपी श्यामकुमार कार्कीलाई पनि प्रधान कार्यालय फिर्ता बोलाएर उनको ठाउँमा एसपी लवकुमार सापकोटालाई पठाउने निर्णय गरिएको छ। साथै, सशस्त्र प्रहरी बल, कप्तानगञ्जका डीएसपी नन्दकिशोर महतोलाई फिर्ता बोलाई प्रधान कार्यालयमा कार्यरत डीएसपी मदननाथलाई खटाइएको छ।

आइतबार राति देवानगन्ज गाउँपालिका–३, कप्तानगञ्जमा दुई समूहबीच भएको झडपमा एक जनाको मृत्यु भएको थियो। घटनामा नौ जना सर्वसाधारण, नेपाल प्रहरीका १० जना र सशस्त्र प्रहरीका पाँच जना गरी २४ जना घाइते भएका छन्।

घटनाको छानबिनका लागि गृह मन्त्रालयले सहसचिव भूपेन्द्र थापाको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय समिति गठन गरिसकेको छ। समितिलाई एक साताभित्र प्रतिवेदन बुझाउने जिम्मेवारी दिइएको छ।

यसैबीच, थप अप्रिय घटना हुन नदिन जिल्ला प्रशासन कार्यालय सुनसरीले देवानगन्ज र हरिनगर गाउँपालिकाका केही क्षेत्रमा सोमबार बिहान ७ बजेदेखि अनिश्चितकालीन कफ्र्यु आदेश जारी गरेको छ।

भूमि व्यवस्था, सहकारी, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले विदेशी मुलुकको स्थायी आवासीय अनुमति लिएर लामो समयदेखि कार्यालयमा अनुपस्थित रहेका २ कर्मचारीसँग स्पष्टीकरण माग गरेको छ।

मन्त्रालयले एक सूचना जारी गर्दै बिदा समाप्त भएपछि आफ्नो पदाधिकार रहेको कार्यालयमा हाजिर नभई विदेशमै बसोबास गरिरहेकोले उनीहरूमाथि कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको हो। मन्त्रालयले उनिहरुलाई विगतमा सफाई पेश गर्न १५ दिनको म्याद दिएको थियो। उक्त अवधिभित्र उनिहरुले पेश गरेको सफाई सन्तोशजनक नदेखिएकोले दोस्रो पटकका लागि ३० दिनको म्याद दिई स्पष्टीकरण सोधिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

उनीहरुले विदेशी मुलुकको स्थायी आवासीय अनुमति लिएको पाइएको मन्त्रालयको सुचनामा उल्लेख छ । सूचना अनुसार २ जना कर्मचारी नापी अधिकृत हुन्।

निजामती कर्मचारीले पदमा बहाल रहँदै विदेशी मुलुकको आवासीय अनुमति लिन वा सोका लागि आवेदन समेत दिन नपाइने कानुनि व्यवस्था छ । स्वीकृत बिदा समाप्त भएपछि ३० दिन भित्र कार्यालयमा उपस्थित हुनुपर्नेमा अनुपस्थित रही निजामती सेवा ऐनविपरीतको कार्य गरेकोले उनीहरुलाई स्पष्टीकरणको सोधिएको हो ।

मन्त्रालयका अनुसार निजामती सेवा ऐन, २०४९ बमोजिम उनीहरूलाई भविष्यमा सरकारी सेवाका लागि समेत अयोग्य ठहरिने गरि कारबाही अघि बढाउनुपर्ने अवस्था देखिएकाले ३० दिनभित्र चित्तबुझ्दो आधार र प्रमाणसहित सफाइ पेश गर्न भनिएको छ ।

मन्त्रालयले कार्यालयमा अनुपस्थित भई विदेशमा बसोबास गरिरहेका तथा लामो समयदेखि सम्पर्कविहीन रहेका अन्य कर्मचारीहरूको अवस्थाबारे समेत अध्ययन तथा खोजी कार्यलाई तीव्रता दिएको जनाएको छ।

आईसिसी विश्वकप लिग २ अन्तर्गत जारी सिरिजमा नामिबियाले नेपाल सामु २१२ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ।

नेपालले टस जितेर पहिला फिल्डिङ रोजेपछि ब्याटिङ गरेको नामिबियाले निर्धारित ओभरमा ७ विकेट गुमाउँदै २११ रनको योगफल तयार पारेको हो।

नामिबियाका लागि जान फ्रालिन्कले सतक बनाए। लौरेन स्टिनकाम्पले ५९ रनको योगदान गरे। ३७ रन बनाउँदा २ विकेट गुमाएको स्थिति सम्हाल्दै जान र लौरेनले तेस्रो विकेटका लागि १३१ रनको साझेदारी गरे।

बलिङतर्फ करण केसीले ५ विकेट लिए। एकदिवसीय क्रिकेटमा करियरकै उत्कृष्ट बलिङ गर्नेक्रममा करणले आफ्नो स्पेलमा २ मेडनसहित २९ रन खर्चेर ५ विकेट लिए। सोमपाल कामीको नाममा एक विकेट रह्यो। अर्का एक रन आउट भए।

जारी सिरिजमा नेपालले आफ्नो पहिलो खेल नामिबियासँग ८ विकेट र दोस्रो खेल नेदरल्याँड्ससँग ६ विकेटले हारेको थियो।

समान ३० खेलबाट नेदरल्यान्ड्सको ३६ अंक छ । नेपाल र नामिबियाको समान २४ अंक छ। नेदरल्यान्ड्स तेस्रो, नेपाल पाँचौ र नामिबिया छैठौं स्थानमा छन्। नेदरल्यान्ड्सले यसअघिका दुवै खेलमा जित निकालेको छ भने नामिबियाले एक खेल जितेको छ।

अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले नेपाल अध्यागमन प्रणालीमा रहेको अभिलेख हेरफेर गरी गैरकानुनी रूपमा आवासीय भिसा जारी गरेको आरोपमा दुई जनाविरुद्ध मुद्दा दायर गरेको छ।

आयोगले अध्यागमन विभागका तत्कालीन कम्प्युटर अपरेटर (वरिष्ठ अध्यागमन सहायक) राजिव महतो र अमेरिकी नागरिक डिन जे रोबिन्सनविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको हो।

आयोगका अनुसार महतोले नेपाल अध्यागमन सूचना प्रणाली (नेपाली पोर्ट) को ट्राभलर सेन्ट्रलाइजेसन सुविधा दुरुपयोग गर्दै आवश्यक कानुनी प्रक्रिया, अधिकारप्राप्त अधिकारीको स्वीकृति तथा तोकिएको राजस्व नतिरी भिसासम्बन्धी अभिलेख परिवर्तन गरेका थिए।

अनुसन्धानबाट २०८० फागुन ९ (२१ फेब्रुअरी २०२४) मा लक्जेम्बर्गका नागरिक पल क्रिस्टिन पेरिका नाममा जारी भएको आवासीय भिसाको अभिलेख अमेरिकी नागरिक डिन जे रोबिन्सनका नाममा स्थानान्तरण गरिएको र सोही भिसा रोबिन्सनको राहदानीमा टाँसी नेपालमा बसोबास गरेको खुलेको अख्तियारले जनाएको छ।

अख्तियारका अनुसार उक्त कार्यबाट सरकारी अभिलेखमा अनधिकृत रूपमा हेरफेर भएको, कानुनबमोजिमको प्रक्रिया पालना नगरिएको तथा सरकारलाई राजस्वसमेत नोक्सानी पुगेको देखिएको छ।

आयोगले राजिव महतोविरुद्ध भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ९ र ११ तथा अमेरिकी नागरिक डिन जे रोबिन्सनविरुद्ध सोही ऐनको दफा २२ अनुसार मुद्दा दायर गर्दै कानुनबमोजिम कैद र जरिवानाको मागदाबी गरेको छ।

नारायणी अस्पतालमा चिकित्सकमाथि भएको आक्रमणमा गम्भीर घाइते भएका मेडिकल अफिसर डा.प्रमोद रामलाई थप उपचारका लागि काठमाडौंस्थित राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर ल्याइएको छ । स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री निशा मेहताले ट्रमा सेन्टर पुगेर उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी लिनुका साथै उपचारमा कुनै कमी हुन नदिन चिकित्सक र अस्पताल प्रशासनलाई निर्देशन दिएकी छन् ।

मन्त्रालयका अनुसार डा.रामलाई विशेषज्ञ उपचार उपलब्ध गराउन आवश्यक सम्पूर्ण व्यवस्थापन मिलाइएको छ । मन्त्री मेहताले उपचारमा संलग्न चिकित्सकसँग छलफल गर्दै आवश्यक सबै सहयोग गर्न मन्त्रालय प्रतिबद्ध रहेको बताइन् ।

यसैबीच,मन्त्रालयले नारायणी अस्पतालमा भएको तोडफोड तथा चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीमाथिको आक्रमणप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ । मन्त्रालयले उपचारका क्रममा हुने कुनै पनि अप्रिय घटनाको छानबिनका लागि प्रचलित कानुनी व्यवस्था विद्यमान रहेकाले कानून हातमा लिएर हिंसात्मक गतिविधि गर्नु कुनै पनि अवस्थामा स्वीकार्य नहुने स्पष्ट गरेको छ ।

मन्त्रालयले स्थानीय प्रशासनलाई घटनामा संलग्न दोषीको पहिचान गरी कानुनबमोजिम कारबाही अघि बढाउन आग्रह गरेको छ । साथै चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीलाई सेवा सुचारु राख्न अनुरोध गर्दै अस्पतालमा सुरक्षित र निर्भय वातावरण सुनिश्चित गर्न सम्बन्धित सबै पक्षसँग अपिल गरेको छ ।

मन्त्री मेहताले स्वास्थ्यकर्मीमाथिको हिंसा कुनै पनि समाजका लागि अस्वीकार्य भएको उल्लेख गर्दै स्वास्थ्य संस्थामा सुरक्षित कार्य वातावरण सुनिश्चित गर्नु सरकारको प्राथमिक जिम्मेवारी रहेको बताइन् । यस्ता घटना दोहोरिन नदिन आवश्यक कानुनी तथा प्रशासनिक कदम प्रभावकारी रूपमा अघि बढाइने उनको भनाइ छ ।

मध्य मनुसनको यो सिजनमा धेरैतिर हिलोमैलोको प्रभाव छ। बाढि, पहिरो र डुबानको त्रास पनि उत्तिकै छ। तर, यही मौसममा यतिबेला अन्नपूर्ण आधारशिविर (एबिसी) क्षेत्र ढकमक्क ढाकिएको छ। विभिन्न रंगीन फूलले आधारशिविर क्षेत्रलाई चिटिक्क पारेको सजाएको छ। हरियाली र रंगीन मैदान, सेतो हिमाल र निलो आकाश देखिँदा आधारशिविर क्षेत्र लोभलाग्दो बनेको छ।

यतिबेला वर्षायामको सिजन भएपनि आधारशिविर क्षेत्रसम्म केही पाहुना उक्लेका छन्। वर्षायाममा बेलाबेला खुलेको हिमालले एबिसीको दृष्य झनै लोभलाग्दो देखाउने गरेको छ। बादल लाग्यो भने बादलभित्रै लुक्ने यो क्षेत्र वर्षायामको यो समयमा भने बेलाबेला खुल्ने गरेको छ। हिउँदमा हिउँ परेर र वर्षामा हरियाली हुँदा बाह्रैमास त्यहाँको मौसम र प्राकृतिक दृष्यले ४१ सय ३० मिटर उचाइँको आधारशिविर मनमोहक बन्छ।

होटल व्यावसायी जगनराज गुरुङसँग अन्नपूर्ण आधारशिविर (एबिसी) मा पर्यटन व्यावसाय संचालनको लामो अनुभव छ। आधारशिविर क्षेत्रमै उनले साढे तीनदशक अवधि बिताए। आधारशिविरका हिउँद र वर्षायामका दृष्यसँग खेलेको साढे तीनदशक अनुभव गुरुङसँग छ। ‘यो बेला वर्षायामको मौसम हो। त, यहाँको मैदान हरियालीले ढपक्क ढाकेको छ। वर्षायाममा हरियाली फूलले यहाँ पाहुनालाई पनि आकर्षित गरेको छ। हिउँदताका हिउँले सेताम्य हुने यो क्षेत्र अहिले भने हरियाली र रंगीविरंगी फूलले सजिएको छ,’ उनले भने।

उनका अनुसार वर्षायामको यो सिजनमा पनि आधारशिविरसम्म अलिअलि भारतीय पाहुना उक्लेका छन्। केही चिनियाँ पाहुना पनि छन्। ‘वर्षायाम भएपनि व्यावसायमा ढोका नै लगाएर बस्नु परेको छैन। दिनमा १५ जनाको हाराहारीमा पाहुनाहरु माथि उक्लिने गरेका छन,’ आधारशिविरबाटै उनले भने, ‘खासमा यो बेला पाहुना आउने सिजन त होईन। तर, पछिल्ला वर्षा हिउँद वर्षा कहिल्यै रित्तो भएर बस्नुपरेको छैन।’

हरियो मैदान, सेतो हिमाल, निलो आकाशले आधारशिविर क्षेत्रलाई गज्जब रमाइलो देखाएको उनले बताए। ‘मौसम नखुलेमा बादलभित्र लुकेको अनुभव हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यो बेला त मनै अत्तालिन्छ। कताकता हराएको अनुभव हुन्छ।’ अहिले हरियालीले उक्त क्षेत्र ढाकेको छ। खोलानाला, झरनाको आवाज, पदमार्गमा फुलेका रंगीचंगी पूmल, ठाउँठाउँमा भेटिने भेँडाको बथानले उक्त क्षेत्रमा जाँदा पर्यटकले रोमाञ्चक मान्छन।

‘म आधारशिविरमा बसेको साढे तीनदशक भयो। तर, म कहिल्यै अघाउँदिन। किनकी त्यहाँको दृष्य नै त्यस्तै छ, जसले मलाई सकेसम्म बाह्रैमास आधारशिविर तान्छ,’ छोमरोङ पर्यटन व्यावस्थापन समितिका अध्यक्ष समेत रहेका उनले भने, ‘आइतबार निकै नै खुलेको मौसम सोमबार भने केही बादलियो। अनि आइतबारको दृष्य कता लुक्यो लुक्यो जस्तो बनेको छ।’

यो बेला हरियालीसँगै फूलेका रंगीचंगी फूलले त्यहाँको सुन्दरता थपेको उनले बताए। ‘मलाई त त्यहाँको दृष्यले लोभ्याउँछ भने विदेशी पाहुनालाई पनि तान्ने नै भयो। साह्रै रोमाञ्चक दृष्य देख्न पाइन्छ,’ उनले भने, ‘वर्षायाम भनेर हिडडुल गर्न केही हच्के पनि यात्रा सकसपूर्ण छैन। आउजाउ सहज छ। त्यसैले पनि पाहुना आएका छन्।’

एबिसी पदमार्गमा पर्ने माछापुच्छ्रे आधारशिविर (एमबिसी)मा व्यावसाय संचालन गरिरहेका दिलीप गुरुङ पनि यतिबेलाको दृष्य साह्रै नै लोभलाग्दो रहेको बताउँछन। ‘असोज मध्यसम्म साह्रै नै रमाइलो हुन्छ। हिउँदमा हिउँ परेपछिको दृष्य र वर्षायाममा फूलेको फूल र हरियालीले आधारशिविर ढाक्छ। यसले पाहुना लोभ्याउन सकेको छ,’ उनले भने, ‘हिउँदताका हिउँले धेरैदिनसम्म भूई पनि देख्न पाइदैन। तर, अहिले त पुरै हरियाली र रंगीविरंगी फूलले आधारशिविर क्षेत्र सजिएको छ।’

वर्षायामाको यस्तै दृष्यसँग रमाउनका लागि स्वदेशी र विदेशी पाहुना आधारशिविर उक्लिन्छन। उनीहरुका अनुसार अहिले पनि दिनमा १५ जनाको हाराहारीमा पाहुनाहरु आधारशिविर उक्लिरहेका छन। दिनहुँ पाहुना आउन थालेपछि सबैको व्यवासाय खुला रहेको उनले बताए। आकर्षक र लोभलाग्दो दृष्यले पनि पाहुना तानिरहेको उनले बताए।

अन्नपूर्ण आधारशिविरमा ६ वटा होटल छन, जहाँ सिजनको बेला ५ सयको हाराहारीमा पाहुनाको बसोबास व्यवस्थापन हुन्छ। माछापुच्छ्रे आधारशिविरका पाँचवटा होटलमा पनि पाहुनाको भीडभाड रहन्छ। हिउँदताका हिउँले ढाक्दा सेताम्य र अहिले हरियाली देखिँदा आधारशिविर क्षेत्र बाह््रैमास सुन्दर देखिने उनले सुनाए। ‘सिजन अनुसारको सुन्दरता पस्केको छ। आधारशिविर आफैमा मनमोहक ठाउँ हो। त्यसैमाथि यति सुन्दर दृष्य हेर्न पाउँदा जो कोही खुसी हुन्छन,’ उनले भने।

शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेलले शिक्षा क्षेत्रमा संरचनागत सुधार र गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ आवश्यक रहेको बताएका छन्।

जनकपुरधामस्थित रामस्वरुप रामसागर बहुमुखी क्याम्पसको सोमबार निरीक्षण तथा क्याम्पसका प्राध्यापकहरुसँगको छलफलमा उनले समयको मागसँगै क्याम्पसहरुले शिक्षा क्षेत्रको संचरनागत सुधारसँगै गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइमा जोड दिए।

पुरानो क्याम्पस भएकाले थुप्रै समस्या हुनु स्वभाविक भएको उल्लेख गर्दै मन्त्री पोखरेलले क्याम्पसले समयअनुसार पठनपाठनमा सुधार ल्याउँदै परीक्षाका क्रममा हुने अमर्यादित गतिबिधि रोक्न निर्देशन समेत दिए।

क्याम्पसको भौतिक संरचनाको सुधारका लागि तत्काल लेखेर पठाउन निर्देशन दिँदै उनले मन्त्रालयबाट हुने सहयोग तत्काल गर्ने प्रतिबद्धतासमेत व्यक्त गरे।

क्पाम्पसमा बिलिङ्ग प्रणालीलाई अनलाइन गर्न, क्पाम्पसभित्र सरसफाइमा सुधार ल्याउन र क्याम्पसभित्र रहेको पुस्तकालयमा देखिएको समस्या तत्काल समाधान गर्न समेत निर्देशन दिए।

क्याम्पस प्रमुख प्रा डा वसन्तकुमार कर्णले क्याम्पसको अवस्था, भइरहेको सुधारको प्रयास र योजनाबारे मन्त्री पोखरेललाई अवगत गराए।

सो क्रममा मन्त्री पोखरेलले क्याम्पसमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरुसँग समेत छलफल गरे। छलफलका क्रममा विद्यार्थीहरुले क्याम्पसमा खानेपानी, शौचालयको समस्या रहेको, सरसफाइमा सुधार नभएको र पुस्तकालयको अवस्था ठीक नरहेको गुनासो गरेका थिए।

यसअघि आजै मन्त्री पोखरेल जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका–४ स्थित सङ्कट मोचन देवशरण रामरती माविका विद्यार्थीहरुलार्य विभिन्न प्रकारको खेलकुद सामग्रीहरु वितरण गरेका थिए।

नीट प्रश्नपत्र चुहावट मुद्दामा पूर्वकेन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिएपछि ककरोच जनता पार्टी (सीजेपी) का अध्यक्ष तथा संस्थापक अभिजीत दिपके अहिले भारतसहित विश्वभरि चर्चाको केन्द्रमा छन्।

दिल्लीको जन्तरमन्तरमा भएको लामो र कडा विरोध प्रदर्शन सफल भएपछि आन्दोलनकारी युवाहरूमा मात्र होइन, अभिजीतको घरपरिवारमा पनि खुसियाली छाएको छ। यद्यपि, यो सफलता हासिल गर्नुअघि उनीहरूको परिवारले अत्यधिक मानसिक तनाव र भयको सामना गर्नुपरेको थियो।

आन्दोलन चरम उत्कर्षमा पुगेको बेला अभिजीतले आफ्ना बुबासँग फोनमा कुरा गर्दै भनेका थिए, ‘म अब देशको सन्तान हुँ, केवल तपाईंको मात्र होइन। त्यसैले मलाई बारम्बार फोन गर्न बन्द गर्नुहोस्।’ अभिजीतका बुबा भगवानराव दिपकले भारतीय मिडियासँग कुरा गर्दै उक्त प्रसंग सुनाएका हुन्।

महाराष्ट्र औद्योगिक विकास निगमका सेवानिवृत्त इन्जिनियर भगवानरावले आफ्नो छोरालाई राजनीतिको बारेमा सुरुमा धेरै थाहा नभएको पनि सुनाए। तर अब दिपके राष्ट्रको सेवामा होमिएको बताए। उनले भने, ‘मेरो छोराले मेरो इच्छा विपरीत यो आन्दोलन सुरु गरेको थियो। म सामाजिक कार्यमा उसको सक्रिय संलग्नताप्रति धेरै चिन्तित थिएँ। मलाई राजनीति मन पर्दैन, तर मेरो छोराले गर्ने निर्णयलाई म सधैं समर्थन गर्नेछु।’

विरोध प्रदर्शनका महिनाहरू अभिजीतका आमाबाबु र परिवारका लागि निकै कष्टकर बनेका थिए। छोराको सुरक्षालाई लिएर परिवारले हरेक बिहान नराम्रो खबर पाउने गरेको थियो, जसले त्रसित बनाउने गर्दथ्यो। तत्कालीन शिक्षामन्त्री प्रधानको राजीनामा आएपछि राहतको सास फेरेकी अभिजीतकी आमाले पत्रकारहरूसँग भनिन्, ‘मेरो आँखामा खुसीको आँसु छ। मेरो छोराको कडा परिश्रम फलदायी भएको छ। म उसमा गर्व गर्छु।’

छोराको संघर्षलाई सम्झँदै उनले थप भनिन्, ‘हामी सबै निरन्तर भइरहेको विरोध र बढ्दो द्वन्द्वको बारेमा चिन्तित थियौं। हामी धेरै रात निदाउन सकेनौं। धेरै पटक म डराएकी थिएँ किनभने उसलाई कुटपिट गरिएको थियो, थप्पड हानिएको थियो र कसैले मसी पनि फ्याँकेको थियो। म रातको तीन वा चार बजेसम्म जाग्राम रहन्थें। जुन ७ देखि, म घरको कुनै पनि काममा ध्यान केन्द्रित गर्न सकिनँ।’

परिवारका सदस्यहरू हरेक बिहान फोन उठाउनसमेत डराउने गर्थे। छोराको ज्यान खतरामा रहेको महसुस भएपछि उनीहरूले बीड जिल्ला कलेक्टरमार्फत राष्ट्रपतिलाई ज्ञापनपत्र पठाइ अभिजीतका लागि विशेष सुरक्षाको अनुरोधसमेत गरेका थिए।

एक महिनाभन्दा बढी समयसम्म चलेको धर्ना र आन्दोलनले सफलता पाएसँगै अभिजीतको व्यक्तिगत जीवन पनि चर्चामा आएको छ। उनकी आमाले आन्दोलनको सफलतापछि अभिजीतको विवाहका लागि आउने अनगिन्ती प्रस्तावका फोनहरू आउन थालेको भन्दै खुसी साटिन्। उनले भनिन्, ‘उसको विवाहको लागि धेरै फोन आइरहेका छन्। पहिले पनि प्रस्तावहरू आउँथे, तर अहिले संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यद्यपि, विवाहको निर्णय तब हुनेछ जब हुनुपर्छ। पहिले, उसलाई यी सबैबाट केही राहत मिलोस्।’

परिवारले कस्तो बुहारी चाहन्छ भन्ने प्रश्नमा उनले भनिन्, ‘पहिले म साधारण बुहारी चाहन्थेँ। तर अब, अभिजीत जुन पदमा पुगेका छन्, त्यसलाई ध्यानमा राख्दै, आफ्नो जीवनसाथी छनौट गर्ने निर्णय पूर्णतया उसको आफ्नै हुनेछ। हामी केवल उसको निर्णयलाई समर्थन गर्नेछौं। आजका बच्चाहरूको सोच फरक छ।’

केन्द्रीय शिक्षामन्त्रीको राजीनामापछि जन्तरमन्तरमा भीडलाई सम्बोधन गर्दै अभिजीतले यो राजीनामा लोकतन्त्रको बलको प्रमाण भएको बताएका थिए। उनले युवाहरूलाई सम्बोधन गर्दै भनेका थिए, ‘उनीहरू भन्थे कि यस सरकारमा राजीनामा हुँदैन। हामी भन्छौं कि संसार झुक्छ, झुकाउन कोही चाहिन्छ।’

सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तको टिप्पणीबाट प्रेरित भएर राजनीतिमा होमिएका अभिजीतले आगामी दिनमा गर्ने राजनीतिक निर्णयमा पनि सम्पूर्ण परिवार उनको साथमा दृढतापूर्वक उभिने स्पष्ट पारेको छ।

बाँकेको सीमा क्षेत्रबाट हुने बोइलर कुखुराको अवैध ओसारपसार नियन्त्रण हुन थालेपछि बन्द भएका मासु पसल पुनः सञ्चालन हुन थालेका छन्।

सरकारले सीमा क्षेत्रमा सुरक्षा तथा निगरानी बढाएपछि बोइलर कुखुराको अवैध ओसारपसार नियन्त्रण भएसँगै यसअघि बन्द भएका यहाँका मासु पसल सञ्चालन हुन थालेका हुन्।

यसैबीच, सीमा क्षेत्रमा हुने अवैध बोइलर कुखुराको तस्करीका कारण बन्द भएको अत्याधुनिक भेरी मिट सप एण्ड कोल्ड स्टोरले पुनः सञ्चालनको तयारी गरिरहेको छ।

करिब रु पाँच करोडभन्दा बढी लगानीमा स्थापना गरिएको सो मिट सप डल्फिन ग्रुपले २०७९ सालमा नेपालगञ्जमा स्थापना गरेको थियो।

पछिल्लो समय सीमावर्ती नाकाबाट अवैध रूपमा आयात हुने मासुजन्य पदार्थ नियन्त्रणका प्रयास प्रभावकारी बन्दै गएपछि उद्योगी र कृषकमा नयाँ आशा पलाएको व्यवसायीले बताएका छन्।

डल्फिन ग्रुपका कार्यकारी निर्देशक तीर्थ थापाले उद्योग पुनः सञ्चालनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको जानकारी दिँदै सरकारले सीमा क्षेत्रमा हुने अवैध व्यापार नियन्त्रणतर्फ देखाएको सक्रियताले स्वदेशी उद्योग र कृषकलाई सकारात्मक सन्देश प्रवाह गरेको बताए।

उनले भने, ‘हामीले नयाँ जोश र उत्साहका साथ बन्द भएको उद्योग पुनः सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेका छौँ। सञ्चालनको तयारी भइरहेकाले शीघ्र उपभोक्ताको भान्सासम्म गुणस्तरीय, सुरक्षित र स्वच्छ मासु पुर्‍याउने छौँ।’

थापाका अनुसार अवैध बोइलर कुखुराको आयात पूर्ण रूपमा नरोकिए पनि विगतको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। यसले स्वदेशी उत्पादनलाई बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सहज वातावरण बन्ने अपेक्षा गरिएको उनले बताए।

उक्त कोल्ड स्टोर सञ्चालनमा रहँदा आधुनिक प्रशोधन प्रणाली, ‘कोल्ड चेन’ तथा स्वच्छ उत्पादन प्रक्रियाका कारण छोटो समयमै उपभोक्ताको विश्वास जित्न सफल भएको थियो।

सीमाबाट सस्तो मूल्यमा अवैध रूपमा भित्रिने बोइलर कुखुराले बजारमा प्रभुत्व जमाएपछि स्वदेशी उत्पादन प्रतिस्पर्धामा टिक्न नसक्दा उद्योग बन्द भएको थियो।

उद्योग बन्द भएसँगै यहाँ प्रत्यक्ष रूपमा कार्यरत १०० जना श्रमिकले रोजगारी गुमाएका थिए भने बोइलर कुखुरापालक किसानले आफ्नो उत्पादनको नियमित बजार गुमाउनुपरेको थियो।

यसका साथै स्थानीय पोल्ट्री व्यवसाय, दाना उद्योग, ढुवानी तथा अन्य सहायक व्यवसायसमेत प्रभावित भएका उनको भनाइ छ।

डल्फिन ग्रुपका अनुसार कोल्ड स्टोर उद्योगमा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसारका अत्याधुनिक उपकरण जडान गरिने छ।

‘हाम्रो उद्देश्य केवल मासु बिक्री गर्नु होइन। उपभोक्तालाई सुरक्षित, स्वस्थ र गुणस्तरीय खाद्य पदार्थ उपलब्ध गराउनु हो। आधुनिक प्रविधिको प्रयोगमार्फत उत्कृष्ट सेवा दिने हाम्रो प्रतिबद्धता छ,’ थापाले भने।

यसअघि उद्योग सञ्चालनमा रहँदा यहाँ प्रशोधन गरिएको मासु नेपालगञ्जसहित बाँके, बर्दिया, दाङ, सुर्खेतलगायत जिल्लामा लोकप्रिय बनेको थियो।

स्वच्छ प्याकेजिङ, गुणस्तर र स्वादका कारण धेरै उपभोक्ताले यसलाई पहिलो रोजाइ बनाउने गरेका थापाको विश्वास छ।

उद्योग पुनः सञ्चालनमा आएपछि बाँके, बर्दिया, दाङ, सुर्खेतलगायत जिल्लाका हजारौँ बोइलर कुखुरापालक किसानले प्रत्यक्ष लाभ पाउने अपेक्षा गरिएको उनले बताए।

गृह मन्त्रालयले गएराति सुनसरीमा भएको घटनालाई लिएर त्यहाँका प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) बासुदेव घिमिरेसहित सुरक्षा निकायका प्रमुखहरुलाई फिर्ता बोलाएको छ। घिमिरेलाई गृह मन्त्रालयमा फिर्ता बोलाएर उहाँको ठाउँमा संखुवासभाका सीडीओ इश्वरीप्रसाद अर्याललाई खटाइएको छ।

यस्तै, कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रमुख, प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) विनोद घिमिरेलाई प्रहरी प्रधान कार्यालय, काठमाडौं तानिएको छ भने प्रहरी प्रधान कार्यालयमा कार्यरत डीआईजी शेखर खनाललाई कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालय पठाउने निर्णय गरिएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक(एसपी) केशव थेवेलाई भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल खटाइएको छ। थेवेको स्थानमा उक्त विमानस्थलमा कार्यरत एसपी पुष्पराज मल्ललाई खटाउने निर्णय गरिएको छ।

यस्तै, सशस्त्र प्रहरी बल नेपालका एसपी श्यामकुमार कार्कीलाई फिर्ता बोलाएर प्रधान कार्यालयमा कार्यरत एसपी लवकुमार सापकोटालाई पठाउने निर्णय गरेको छ। साथै, सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल कप्तानगञ्जमा कार्यरत प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) नन्दकिशोर महतोलाई पनि फिर्ता बोलाइएको छ। उहाँको ठाउँमा सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल प्रधान कार्यालय, काठमाडौँमा कार्यरत डीएसपी मदन नाथलाई पठाइएको छ।

सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३ कप्तानगञ्जमा आइतबार राति दुई समूहबीच भएको झडपमा एक जनाको निधन भएको थियो। घटनामा परेर ९ जना सर्वसाधारण, १० जना नेपाल प्रहरी र ५ जना सशस्त्र प्रहरी गरी २४ जना घाइते हुनुभएको थियो।

घटनाको विषयमा छानबिन गर्न गृह मन्त्रालयका सहसचिव भुपेन्द्र थापाको संयोजकत्वमा ५ सदस्यीय समिति गठन भइसकेको छ। समितिले एक साताभित्रमा प्रतिवेदन बुझाउने छ।

घटनापछि थप समस्या उत्पन्न हुन नदिन जिल्ला प्रशासन कार्यालय सुनसरीले देवानगञ्ज र हरिनगर गाउँपालिकाका केही क्षेत्रमा आज बिहान ७ बजेदेखि अनिश्चितकालीन कफ्र्यु आदेश जारी गरेको छ।