देशभर पछिल्लो २४ घण्टामा भएका सवारी दुर्घटनामा परी १० जनाको मृत्यु भएको छ भने २६६ जना घाइते भएका छन्।

कात्तिक २० गतेको दुर्घटनासम्बन्धी विवरणअनुसार सबैभन्दा बढी मानवीय क्षति कोशी प्रदेशमा भएको छ। कोशी प्रदेशमा २ जनाको मृत्यु भएको छ भने ४२ जना घाइते भएका छन्।

त्यस्तै, बागमती प्रदेशमा २ जनाको मृत्यु र ३८ जना घाइते भएका छन्। मधेश प्रदेशमा ३ जनाको मृत्यु हुँदा ३५ जना घाइते भएका छन्।

गण्डकी प्रदेशमा २ जनाको मृत्यु र १५ जना घाइते भएका छन्। लुम्बिनी प्रदेशमा १ जनाको मृत्यु भएको छ भने ६६ जना घाइते भएको विवरणमा उल्लेख छ।

यसैगरी कर्णाली प्रदेशमा २१ जना र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा १२ जना घाइते भएका छन्। यी दुवै प्रदेशमा मृत्यु हुनेको संख्या शून्य रहेको छ। काठमाडौं उपत्यकामा मृत्यु नभए पनि २० जना घाइते भएका छन्।

खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले महोत्तरीका १७ वटा होटल, रेस्टुरेन्ट तथा मिठाई पसलमा आकस्मिक निरीक्षण तथा अनुगमन गरेको छ।

विभागले मोबाइल खाद्य प्रयोगशाला भ्यान परिचालन गरी जनकपुरस्थित कार्यालय र डिभिजन कार्यालय जलेश्वरको संयुक्त टोलीमार्फत जलेश्वर, रामगोपालपुर र बर्दिबास नगरपालिका क्षेत्रमा अनुगमन गरेको हो।

खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१ बमोजिम गरिएको अनुगमनका क्रममा अधिकांश पसलहरूले खाद्य वस्तु खुला रूपमा बिक्री वितरण गरेको र लेबलिङ नगरेको पाइएको छ।

अनुगमन टोलीले बर्दिबास-१ स्थित ‘श्री राम स्वीट एण्ड चाट हाउस’ मा खाद्य पदार्थ तार्न प्रयोग गरिएको तेलको गुणस्तर मापन (टीपिएम) ३७.५ पुगेको भेटेपछि कैफियत देखिएको २ लिटर तेल तत्काल नष्ट गरेको छ।

त्यस्तै, औरही-१ स्थित कृष्ण स्वीट्स एण्ड चाट हाउसको भान्सा कोठाबाट प्रतिबन्धित औद्योगिक कच्चा पदार्थ (हाइड्रो) बरामद गरी जफत गरिएको छ। उक्त पसललाई पटक-पटक तताएर तेल प्रयोग नगर्न र पूर्ण लेबल विवरणसहित मात्रै बिक्री गर्न निर्देशन दिइएको छ।

जलेश्वर-२ स्थित श्री शिव मिष्ठान्न भण्डारले मसीयुक्त पत्रिकामा राखेर बिक्री गरिरहेको करिब १ केजी समोसासमेत अनुगमन टोलीले जफत गरेको छ।

अनुगमन गरिएका पसलहरूमध्ये अधिकांशमा पेडा, बर्फी तथा खुवाको स्टार्च टेस्ट र दूधको न्युट्रलाइजर टेस्ट गर्दा नतिजा सन्तोषजनक देखिएको छ।

बर्दिबास चोकस्थित एभरेस्ट डेरी एण्ड स्वीट्स हाउसले भने उचित तापक्रममा सोकेसमा राखी लेबलसहित मिठाई बिक्री गरेको र सरसफाइ पनि राम्रो पाइएको विभागले जनाएको छ।

टोलीले जलेश्वरका श्याम मिष्ठान्न भण्डार, श्री मिष्ठान्न भण्डार, श्री राजकुमार मिठाई पसल, भोलेबाबा गाईपालन तथा डेरी उद्योग, रघुपति मिष्ठान्न भण्डार तथा रामगोपालपुरका राहुल मिष्ठान्न भण्डार र नविन मिष्ठान्न कर्नरमा पनि अनुगमन गरेको छ।

त्यसैगरी बर्दिबासका होटल हेको, लक्ष्मी स्वीट्स, सुमित गुप्ता मिठाई पसल, न्यु फिफा डेरी एण्ड स्वीट कर्नर, हेलो बर्दिबास किचेन सर्भिस र औतार वैष्णव होटलमा अनुगमन गरी खाद्य स्वच्छता कायम गर्न निर्देशन दिइएको छ।

विभागले खुला रूपमा राखिएका खाद्य वस्तुलाई अनिवार्य रूपमा सोकेसमा वा छोपेर राख्न, पूर्ण लेबल विवरण खुलाएर मात्र बिक्री गर्न र खाद्य स्वच्छताका मापदण्ड पूर्ण पालना गर्न सबै व्यवसायीलाई निर्देशन दिएको छ।

सिन्धुलीको हरिहरपुरगढी गाउँपालिका–३ गुर्जीस्थित मदन भण्डारी लोकमार्गमा अटो दुर्घटना हुँदा चालकसहित सात जना घाइते भएका छन्। घाइतेमध्ये पाँच जनाको अवस्था गम्भीर रहेको छ।

आज दिउँसो १ः३० बजे झनझनेबाट मकवानपुरको झुरझुरेतर्फ जाँदै गरेको लुप्र ०१-००१ स ८१४० नम्बरको अटो अनियन्त्रित भई सडकबाट करिब १५ देखि २० मिटर तल खेतमा खसेको थियो।

दुर्घटनामा अटो चालक मकवानपुरको बागमती गाउँपालिका-१ निवासी ४० वर्षीय गंगा घिसिङ मध्यम घाइते भएका छन्।

त्यस्तै, नामथर र ठेगाना नखुलेकी अन्दाजी ३२-३३ वर्षीया गर्भवती महिला, १९ वर्षीया कान्छीमाया पहरी, उनकी तीन वर्षीया छोरी समिक्षा पहरी, नौ वर्षीय प्रवास पहरी, सात वर्षीया स्वस्तिका पहरी र सिन्धुलीको हरिहरपुरगढी गाउँपालिका-१ ककरे निवासी ६० वर्षीया पातलीमाया भोलन गम्भीर घाइते भएका छन्।

गम्भीर घाइते नौ वर्षीय प्रवास पहरीको निधार र अनुहारमा चोट लागेको छ भने उनी बोल्न नसक्ने अवस्थामा रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

भोटेकोशी बाढीका क्रममा विपद् पूर्वतयारीमा कमजोरी हुँदा ज्येष्ठ नागरिक तथा अपांगता भएका व्यक्तिलगायत जोखिममा रहेका धेरैको जीवनरक्षा गर्न नसकिएको सरोकारवालाले बताएका छन्।

ललितपुरमा आयोजित विपद्पछिको राष्ट्रिय संवाद कार्यक्रम ‘राइजिङ फ्रम द रोअर’ मा बोल्दै अपांगता अधिकारकर्मी रमेश पोखरेलले सरकारले अपांगता भएका व्यक्तिलाई विपद् पूर्वतयारीको प्रक्रियामा स्थानीय तहसम्म प्रभावकारी रूपमा जोड्न नसक्दा ठूलो मानवीय क्षति भएको बताए।

राष्ट्रिय अपांग महासंघ नेपालका अनुसार उक्त विपद्मा परी अपांगता भएका १३ जनाको मृत्यु भएको छ भने १८ जना हालसम्म बेपत्ता छन्। युनिसेफका अनुसार चार जिल्लामा एक हजार ८५४ जना अपांगता भएका व्यक्ति प्रभावित भएका छन्।

पोखरेलले विपद् पूर्वतयारीका क्रममा अपांगता भएका व्यक्तिको जीवनरक्षाका लागि स्थानीय तहसम्म आवश्यक संयन्त्र नहुनु र तथ्यांक व्यवस्थापनमा सरकार कमजोर हुनुका कारण विपद्पछि राहत तथा सहयोग वितरणमा समेत समस्या देखिएको बताए।

‘अपांगता भएका व्यक्तिले सामान्य सूचना ग्रहण गर्न पनि कठिनाइ हुन्छ,’ उनले भने, ‘यसकै कारण विपद्मा उनीहरूले बढी क्षति व्यहोर्नुपरेको देखियो।’

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख डा. धर्मराज उप्रेतीले भने विपद् व्यवस्थापनमा स्थानीय तहको भूमिका निर्णायक हुने बताए। उनले वडा तहसम्मै सक्रिय र सक्षम विपद् व्यवस्थापन समिति निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।

उनले विपद्का बेला पहिलो प्राथमिकता खोज तथा उद्धार र जीवनरक्षा हुनुपर्ने उल्लेख गर्दै भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा सडक सम्पर्क विच्छेद भएपछि हेलिकोप्टरमार्फत राहत तथा उद्धारका काम सञ्चालन गर्नुपरेको बताए।

उक्त विपद्का क्रममा १३ हजार ५०० भन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको तथा राहत सामग्री ढुवानी र शव संकलनजस्ता चुनौतीपूर्ण काम गर्नुपरेको उनको भनाइ थियो।

महिला, बालबालिका, लैंगिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयकी उपसचिव निरा अधिकारीले विपद् पूर्वतयारीका क्रममा केही समस्या देखिए पनि त्यसलाई सुधार गर्दै लगिएको बताइन्।

‘पूर्वतयारीका क्रममा सूचना सम्प्रेषण संयन्त्रलगायत विषयमा समस्या देखिएको हो,’ उनले भनिन्, ‘तर राहतका क्रममा हामीले ज्येष्ठ नागरिक, महिला, बालबालिका तथा अपांगता भएका व्यक्तिको आवश्यकतालाई पहिचान गरेर काम गरिरहेका छौँ।’

प्रभावित क्षेत्रमा दीर्घकालीन रोगका बिरामीका लागि आवश्यक औषधि र नियमित मनोसामाजिक परामर्श पर्याप्त नरहेको नुवाकोटका रामहरि न्यौपानेले बताए।

तर स्वास्थ्य, खाद्य तथा स्वच्छता मन्त्रालयले स्थानीय सरकारसँगको सहकार्यमा दीर्घकालीन रोगका औषधि उपलब्ध गराउनुका साथै मनोसामाजिक परामर्शसमेत सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ।

मन्त्रालयअन्तर्गतको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाकी सहप्रमुख निष्ठा श्रेष्ठले दीर्घकालीन रोगका औषधि र मनोसामाजिक परामर्शलाई प्राथमिकतामा राखिएको बताइन्।

‘हामीले आफ्नो तर्फबाट आवश्यक औषधि पठाउने काम गरिरहेका छौँ,’ उनले भनिन्, ‘मनोसामाजिक परामर्श पहिलेभन्दा घटेको भन्ने कुरा सत्य होइन।’

सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघका अध्यक्ष अर्जुन गिरीले विपद्बाट प्रभावित विशेष समुदाय र वर्गका मुद्दालाई मूलधारका सञ्चारमाध्यमले पर्याप्त प्राथमिकता दिन नसकेको बताए। यस्ता मुद्दालाई उजागर गर्न सामुदायिक रेडियोहरूले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको उनको भनाइ थियो।

‘स्थानीयका स्थानीय मुद्दामा सामुदायिक रेडियोहरूले निरन्तर काम गरिरहेका छन्,’ उनले भने।

नुवाकोटको विदुर नगरपालिकाकी उपप्रमुख प्रभा बोगटीले स्थानीय सरकारले पछाडि परेका र बढी जोखिममा रहेका समुदायलाई विशेष प्राथमिकताका साथ काम गरिरहेको बताइन्।

‘महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा अपांगता भएका व्यक्ति हाम्रो प्राथमिकतामा छन्,’ उनले भनिन्, ‘तर तीनै तहका सरकारबीच समन्वयको अभाव छ। यसमा सुधार आवश्यक छ।’

कार्यक्रमका आयोजक सामुदायिक सञ्चार अभियानले विपद्पछिको पुनर्स्थापनाका क्रममा देखिएका चुनौती, समस्या र पारदर्शितासँग जोडिएका विषयमा निरन्तर पैरवी गर्ने जनाएको छ।

विश्वव्यापी रूपमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) तथा उच्च प्रविधिको तीव्र विकास भइरहँदा नेपाललाई प्रविधिको उपभोगकर्ताबाट नवप्रवर्तन र डिजिटल सेवा निर्यातकर्ता मुलुकका रूपमा रूपान्तरण गर्नुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले जोड दिएका छन् ।

सेन्टर फर साइबर सेक्युरिटी रिसर्च एण्ड इनोभेसन (सीएसआरआई नेपाल) ले नयाँ बानेश्वरस्थित टेकस्पायर कलेजमा आयोजना गरेको ‘एआई एण्ड हाई–टेक करिअर्सः क्रियटिङ द नेक्स्ट जेनेरेसन अफ इम्प्लोयमेन्ट इन नेपाल’ शीर्षकको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा विज्ञहरूले प्रविधिको उपयोगमार्फत उच्च मूल्यका नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्न सकिने धारणा राखेका हुन् ।

‘अध्यापन सफ्टवेयर’ एकेडेमिक ईआरपी साझेदार रहेको उक्त कार्यक्रममा प्रविधिले श्रम बजारमा ल्याएको परिवर्तन र नेपालको सम्भावनाबारे छलफल गरिएको थियो । कार्यक्रममा सीएसआरआई नेपालका अध्यक्ष तथा वल्र्ड एआई एलायन्सका सल्लाहकार डा. शालिग्राम पराजुलीले नेपालले शारीरिक श्रम निर्यात गर्ने परम्परागत परिपाटीलाई बदलेर मानव बौद्धिकता, प्रविधि र डिजिटल सेवा निर्यात गर्ने विकास मोडल अवलम्बन गर्नुपर्ने बताए ।

नेपाललाई एआई नवप्रवर्तन, साइबर सुरक्षा, बिजनेस प्रोसेस आउटसोर्सिङ (बीपीओ) तथा प्रविधि निर्यातको गन्तव्य बनाउनुपर्ने उल्लेख गर्दै उहाँले युवाहरूलाई रोजगारी खोज्नमा मात्रै सीमित नराखी प्रविधि उद्यमी बनाउनुपर्ने धारणा राखे । दिगो स्टार्टअप प्रणालीका लागि अनुसन्धान कोष, इन्क्युबेसन), मेन्टरशिप र अन्तर्राष्ट्रिय बजार पहुँच विस्तार गर्न सरकार, निजी क्षेत्र, विश्वविद्यालय र लगानीकर्ताबीच सहकार्य आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो ।

यसैगरी सीएसआरआई नेपालका संस्थापक अध्यक्ष तथा क्यान महासङ्घका कार्यवाहक अध्यक्ष चिरञ्जीवी अधिकारीले प्रविधिमा आएको रूपान्तरणसँग अनुकूल हुन नसक्नेहरूका लागि आगामी दिन थप चुनौतीपूर्ण हुने बताए ।

श्रमको सट्टा बौद्धिक र प्राविधिक क्षमता निर्यात गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले बजारको माग अनुसार समयमै नयाँ सीप सिक्नुपर्ने र प्रविधिको प्रयोग गर्दा मानवीय चेतना एवं विवेकलाई सधैँ सजग राख्नुपर्ने उल्लेख गरे ।

छलफलका क्रममा एआईको विकाससँगै बजारमा प्राविधिक तथा गैर–प्राविधिक भूमिकाहरूको माग बढ्दै गएको विषयमा समीक्षा गरिएको थियो । मसिन लर्निङ इन्जिनियर, प्रम्प्ट इन्जिनियर, डेटा साइन्टिस्ट, रोबोटिक्स इन्जिनियर जस्ता प्राविधिक विज्ञहरूसँगै डेटाको गोपनीयता र नैतिक प्रयोग सुनिश्चित गर्न एआई अडिटर, नीति निर्माता र साइबर सुरक्षा विज्ञहरूको खाँचो औँल्याइएको थियो ।

साथै कार्यक्रममा स्वास्थ्य निदान, ऊर्जा इन्जिनियरिङ सर्वेक्षण, बजार अनुसन्धान जस्ता क्षेत्रहरूमा मानव र एआईको सहकार्यबाट नयाँ रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना भइरहेको तथ्याङ्क प्रस्तुत गरियो ।

विश्वविद्यालय, पूर्वाधार र नीतिगत व्यवस्थाबारे बोल्दै काठमाडौँ विश्वविद्यालयका प्राध्यापक तथा सीएसआरआई नेपालका वरिष्ठ उपाध्यक्ष गजेन्द्र शर्माले देशका १७ वटा विश्वविद्यालयहरू एआई युगमा प्रवेश गरे पनि हालसम्म स्पष्ट एआई नीति बन्न नसकेको बताए । उनले राष्ट्रिय एआई नीति २०२५ का सुशासन, मानव पुँजी, अनुसन्धान, आर्थिक एकीकरण, सार्वजनिक–निजी साझेदारी र नागरिक अधिकार गरी छ वटा स्तम्भहरू कार्यान्वयन गर्दै सातै प्रदेशमा एआई एक्सिलेन्स सेन्टर स्थापना गर्नुपर्ने माग राखे ।

सोही अवसरमा सीएसआरआई नेपालका उपाध्यक्ष एवम् नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका निर्देशक विजय कुमार रोयले उच्च प्रविधियुक्त जनशक्ति निर्माणका लागि दूरसञ्चार पूर्वाधार र सञ्जालको पहुँचको भूमिकाबारे प्रस्ट पारे ।

वित्तीय क्षेत्रका विज्ञहरू बन्दना शर्मा र सङ्गम न्यौपानेले बैंकिङ प्रणालीमा डिजिटल भुक्तानी, साइबर सुरक्षा र एआई–आधारित सुरक्षा प्रणालीले सिर्जना गरेका नयाँ अवसरहरूबारे चर्चा गरे भने वल्र्ड एआई एलायन्सका अध्यक्ष उज्ज्वल रोयले सीएसआरआई नेपालजस्ता अनुसन्धानमूलक संस्थाहरूलाई राज्यले प्रविधि क्षेत्रको थिङ्क–ट्याङ्कका रूपमा उपयोग गर्नुपर्ने सुझाव दिए ।

कार्यक्रमले एआईले कार्यक्षमता बढाए पनि अन्तिम निर्णय गर्ने अधिकार र मानवीय विवेक प्रविधिलाई सुम्पिन नहुने तथा नीतिगत स्पष्टता र डिजिटल सीप अभिवृद्धि नै आजको मुख्य आवश्यकता रहेको निष्कर्ष निकालेको छ ।

सेन्टर फर साइबर सेक्युरिटी रिसर्च एण्ड इनोभेसन (सीएसआरआई नेपाल) नेपालको साइबर सुरक्षा, एआई तथा सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा नीतिगत अनुसन्धान, प्राविधिक जोखिम विश्लेषण, जनचेतना र दक्ष जनशक्ति विकासका लागि क्रियाशील गैर–नाफामूलक प्राज्ञिक संस्था हो । सीएसआरआईले सरकारी निकाय, निजी क्षेत्र र विश्वविद्यालयहरूसँगको सहकार्यमा राष्ट्रको डिजिटल सुरक्षा सुदृढीकरणमा काम गरिरहेको छ । यस संस्थाले हालै बैंक, वित्तीय संस्था तथा बीमा क्षेत्रलाई लक्षित गर्दै ‘ग्लोबल एआई रिसर्च ग्रान्ट २०२६’ समेत घोषणा गरेको छ ।

यस अनुसन्धान अनुदानको मुख्य उद्देश्य वित्तीय क्षेत्रमा एआईको तीव्र विस्तारसँगै बढ्दो साइबर जोखिम, डिजिटल ठगी र डेटा गोपनीयताका जटिल चुनौतीहरू नियन्त्रण गर्न स्वदेशमै भरपर्दो प्राविधिक समाधान तथा नीतिगत ढाँचा विकास गर्नु, बाह्य प्रविधिमाथिको निर्भरता न्यूनीकरण गर्नु र प्राज्ञिक अनुसन्धानकर्ताहरूलाई उद्योगका वास्तविक समस्या समाधानमा प्रत्यक्ष जोड्नु रहेको छ ।

मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका-१७ अङ्गारेस्वरस्थित धरान-चतारा सडक खण्डमा पिकअप गाडी र मोटरसाइकल एकआपसमा ठोक्किँदा एक जनाको मृत्यु भएको छ। दुर्घटनामा स्थानीय २७ वर्षीय मोटरसाइकल चालक सुदीप पाण्डेको मृत्यु भएको हो।

हेटौंडाबाट सिन्धुलीतर्फ तरकारी लिएर जाँदै गरेको बा.प्र. ०१-०२८ च १७४७ नम्बरको बोलेरो पिकअप र विपरीत दिशाबाट आउँदै गरेको प्रदेश ३-०३-००१ प ६४५९ नम्बरको मोटरसाइकल बुधबार राति करिब पौने ९ बजे सडकको बीच भागमा एकापसमा ठोक्किएका थिए।

दुर्घटनामा गम्भीर घाइते भएका पाण्डेको टाउको र शरीरका विभिन्न भागमा चोट लागेको थियो।

घटनालगत्तै अस्थायी प्रहरी पोस्ट हटियाबाट खटिएको ट्राफिकसहितको प्रहरी टोलीले उनलाई तत्काल उद्धार गरी उपचारका लागि ‘सिएमसी चुरेहिल अस्पताल’ हेटौंडा पुर्‍याएको थियो। चिकित्सकले राति सवा ९ बजे उनलाई मृत घोषणा गरेका थिए।

मृतकको शव परीक्षणका लागि सोही अस्पतालमा राखिएको छ। प्रहरीले पिकअप र चालक सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका-३ बस्ने ४८ वर्षीय रमेश तामाङलाई नियन्त्रणमा लिएर आवश्यक अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

यमपञ्चक अर्थात् तिहारको पहिलो दिन आज काठमाडौंको नारायणहिटी दरबार अगाडि सयौं कागलाई एकै ठाउँमा भेला पारेर २३ औं ‘काग सम्मेलन’ सम्पन्न गरिएको छ।

राष्ट्रिय सङ्गीतकर्मी सङ्घले काग तिहारका अवसरमा यो अनोठौं सम्मेलन आयोजना गरेको हो।

सम्मेलनमा कलाकार रमेश दुलालले कागको हुबहु आवाज निकालेर आकाश र वरपरका रुखमा रहेका सयौं कागलाई कार्यक्रमस्थलमा उतारेका थिए।

उनले कागको बोली निकाल्न थालेपछि छिनभरमै दरबारमार्ग क्षेत्र कागले भरिएको थियो। कलाकार दुलालले १७३ जीवजनावर तथा चराचुरुङ्गीको आवाज निकाल्न सक्ने दाबी गरिएको छ।

कागको संरक्षण, पर्यावरणीय सन्तुलन कायम राख्न यसको भूमिका तथा नेपाली मौलिक संस्कृतिमा यसको महत्त्वबारे जनचेतना जगाउने उद्देश्यले सम्मेलन गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

नेपाली समाजमा कागलाई सन्देशवाहक र यमराजको दूतका रूपमा लिने धार्मिक परम्परा छ। काग तिहारका दिन यसलाई पूजा गरी खानेकुरा दिएमा अशुभ समाचार सुन्नु नपर्ने तथा परिवारमा सुख, शान्ति र समृद्धि छाउने जनविश्वास रहिआएको छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार कागले मानिसको सन्देश यमराजसमक्ष पुर्‍याउने विश्वास गरिन्छ। सोही परम्पराअनुसार आज बिहानै घरको छत, आँगन वा खुला ठाउँमा दुना-टपरीमा विभिन्न परिकार राखेर कागलाई बोलाउँदै खुवाइएको छ।

प्रहरीले कपिलवस्तुको बाणगंगा नगरपालिका-६ बनकसियास्थित जनप्रिय बालुवा प्रशोधन उद्योगमा शुक्रबार मध्यराति छापा मारेको छ।

सो अवसरमा प्रहरीले दुई लाख २० हजार ६९० रुपैयाँ नगदसहित ११ जना जुवाडेलाई पक्राउ गरेको हो। लामो समयदेखि त्यहाँ जुवा सञ्चालन भइरहेको गोप्य सूचनाका आधारमा लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी र इलाका प्रहरी कार्यालय पिपराको संयुक्त टोलीले जुवाको खालमा छापा हानेको थियो।

सो नगदसहित ६ बुक तास र १५ वटा मोबाइलसमेत बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ।

पक्राउ पर्नेमा बाणगंगा नगरपालिका-६ बनकसियाका ४० वर्षीय ज्ञानु चौधरी, बाणगंगा-२ पिपराका ३६ वर्षीय शंकर अर्याल, कपिलवस्तु नगरपालिका-९ कुस्माका ४१ वर्षीय अमृत पौडेल, बाणगंगा-५ कोपवाका ३३ वर्षीय जीवन विश्वकर्मा, बाणगंगा-६ भक्लापुरका ३१ वर्षीय चेतप्रसाद अर्याल, बाणगंगा-८ बोडगाउँका २२ वर्षीय अमित आचार्य रहेका छन्।

त्यस्तै, बाणगंगा-८ धोडेटोलका ३१ वर्षीय गणेश विक, बाणगंगा-११ हथौसाका २८ वर्षीय ईरफान अली, कपिलवस्तु नगरपालिका-९ कुस्माका ३१ वर्षीय मोहन सुनार, बाणगंगा-८ बोडगाउँका ३६ वर्षीय हिमाल पौडेल र बाणगंगा-६ भक्लापुरका २८ वर्षीय राजेश घर्ती रहेका छन्।

घटनाको अनुसन्धान भइरहेको प्रहरी उपरीक्षक मनोहर भट्टले जानकारी दिए।

ताप्लेजुङका स्थानीय तहले विपद्बाट विस्थापित परिवारलाई एकीकृत वस्तिमार्फत स्थायी पुनर्वासका लागि प्रक्रिया अघि बढाएका छन् ।

मैवाखोला गाउँपालिकाले विस्थापित ६५ घर परिवारको पारिवारिक विवरण मागेको छ । पालिकाका निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मीमाया गोम्देनका अनुसार विस्थापित ६५ परिवारले आफ्नो परिवारका सबै सदस्यको विवरण कात्तिक २० गतेका मितिले १५ दिन भित्र पालिकामा पेस गरिसक्नुपर्ने हुन्छ ।

पालिकाले विस्थापित परिवारका एकासगोल परिवारका सदस्यको नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपिसहित अन्य आवश्यक कागजात माग गरेको हो । पालिकाका निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत गोम्देनका अनुसार एकासगोल परिवारका सदस्य भन्नाले एकाघर सगोलको पति पत्नी, बाबु आमा, छोरा छोरी, धर्मपुत्र, धर्मपुत्री, अविवाहित छोरी, दाजु भाइ, अविवाहित दिदी बहिनी र विवाहित महिलाको हकमा सासू ससुरा समेतलाई बुझिने छ ।

पालिकाले विपद् विस्थापित परिवारको स्थायी पुर्नवास प्रयोजनार्थ घर र जग्गाको व्यवस्थापनका लागि विस्थापित भई अस्थायी आवास गृहमा रहेका परिवारसँग पारिवारिक विवरण मागेको हो । २०८० साल असार २ गते भएको पहिरोका कारण विस्थापित ६५ घर परिवारलाई पालिकाले वडा नं ३ स्थित मदन भण्डारी रंगशालामा अस्थायी एकीकृत आवास गृहमार्फत व्यवस्थापन गरिरहेको छ ।

पालिकाले विपद् प्रभावित निजी आवास प्रबलीकरण, पुनर्निर्माण तथा पुनर्स्थापना अनुदान कार्यविधि २०८३ (दोस्रो संशोधन) को दफा (१२) को उपदफा ४ (ख) बमोजिम लाभग्राहीलाई स्थायी आवास निर्माणका लागि घडेरी उपलब्ध गराउने प्रक्रिया सुरु गरेको हो । स्थानीय विपद् व्यवस्थापन समितिको कात्तिक २० गतेको निर्णय अनुसार अब विपद्बाट विस्थापित परिवारलाई एकीकृत स्थायी आवास गृहमार्फत स्थायी पुनर्वासको प्रक्रिया सुरु भएको मैवाखोला गाउँपालिका अध्यक्ष विजयप्रकाश वनेमले जानकारी दिए ।

उता,फक्ताङलुङ गाउँपालिकाले चालु वर्ष भित्रै विपद् प्रभावित बासिन्दालाई एकीकृत बस्तीमार्फत स्थायी पुनर्वासमा स्थानान्तरण गरिसक्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ । पालिका अध्यक्ष राजन लिम्बू (मुक्ति) ले विपद्का कारण उच्च जोखिममा रहेका घर परिवारको पहिचान गरी उनीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा स्थायी आवास केन्द्र निर्माण गरी स्थानान्तरण जानकारी दिए । पालिकाले वडा नं २ खेजेनिमस्थित चावाखु टोलमा एकीकृत बस्ती निर्माण गरेको छ ।

आर्थिक वर्ष २०८२।८३ को बजेटबाट उक्त एकीकृत बस्ती निर्माण गरिएको र बाँकी रहेका जोखिम क्षेत्रका घरपरिवारलाई समेत सुरक्षित स्थानको खोजी गरी चालु आर्थिक वर्ष २०८३।८४ भित्रै एकीकृत बस्ती निर्माण पछि स्थानान्तरण गरिसक्ने पालिका अध्यक्ष लिम्बूले जानकारी दिए ।

यही कात्तिक २४ र २५ गते काठमाडौं उपत्यकाको फोहर व्यवस्थापन कार्य प्रभावित हुने भएको छ।

काठमाडौं महानगरपालिका वातारण व्यवस्थापन विभागका प्रमुख सरिता राईका अनुसार २४ र २५ गते तिहार पर्वको अवसरमा उपत्यकाको अन्तिम फोहर व्यवस्थापनस्थल बन्चरेडाँडामा कार्यरत कर्मचारीको समेत बिदा हुने भएकाले फोहर व्यवस्थापन कार्य प्रभावित हुने भएको हो।

कात्तिक २६ गतेदेखि नियमित रूपमा फोहर व्यवस्थापनको काम हुने भन्दै उक्त स्थान बन्द रहने अवधिमा सडक तथा सार्वजनिकस्थलमा जथाभावी फोहर नफाली व्यवस्थापन गर्न पनि प्रमुख राईले सम्पूर्ण नगरवासीलाई आग्रह गरेकी छन्।

पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले मंगलबार गरेको सरुवामा सात ठुला सडक आयोजनामा तोकिएको दरबन्दीअनुसार डिभिजन इन्जिनियर (उपसचिव) लाई नपठाई इन्जिनियर (शाखा अधिकृत) लाई निमित्त र कामु प्रमुखको जिम्मेवारी दिइएको छ।

मन्त्रालयले नेपाल इन्जिनियरिङ सेवा हाइवे उपसमूह राजपत्रांकित द्वितीय र तृतीय श्रेणीका ७९ कर्मचारीको सरुवा गरेको थियो। मन्त्रालयका एक उच्च कर्मचारीका अनुसार उक्त सरुवा हेर्दा उपसचिवहरूमा फिल्डमा गई डिभिजन प्रमुख या आयोजना प्रमुखको जिम्मेवारी लिनेभन्दा पनि मन्त्रालय, विभाग तथा विभिन्न निर्देशनालयमा गई सकेसम्म कम जिम्मेवारी लिने प्रवृत्ति देखियो। ‘यसबाट सात/सात ठाउँमा शाखा अधिकृतहरूलाई निमित्त या कामु आयोजना प्रमुखको जिम्मेवारी दिनुपर्‍यो। यता मन्त्रालय, विभाग र निर्देशनालयमा उपसचिवहरू खचाखच भएका छन्,’ ती कर्मचारीले भने।

सडक विभागका महानिर्देशक डा. विजय जैसीले निमित्त र कामुको जिम्मेवारी दिइएका आयोजना प्रमुखहरू एक/दुई महिनामै उपसचिवमा बढुवा हुन लागेको बताउँदै बढुवाका मुखमा रहेका कर्मचारीलाई मात्र जिम्मेवारी दिइएको बताए।

देवेन्द्र भट्टराईलाई पुल सेक्टर सुर्खेतबाट सरुवा गरी कर्णाली कोरिडोरअन्तर्गत हिल्सा–सिमीकोट खण्डको जिम्मेवारी दिइएको छ। वसन्तकुमार गाईलाई तमोर कोरिडोर सुभाङ खोला दोभान ओलाङचुङगोला सडक योजनाबाट सेती राजमार्ग दक्षिण खण्ड (लोङे थामलेक सडक आयोजना) मा, नेत्र देवकोटालाई महाकाली पुलबाट सडक डिभिजन साँफेबगरमा सरुवा गरिएको छ।

राजकुमार यादवलाई सडक विभागबाट धनगढी, खुटिया, हसनपुर, गडसेरा, दीपायल सडक योजना, भुवनेश्वरप्रसाद यादवलाई सहिदमार्ग सडक योजनाबाट तमोर कोरिडोर, सुभाङखोला दोभान, ओलाङचुङगोला सडक योजना र अच्युत विलास पन्तलाई पन्थ हिटी कटहर, हर्मी सालिमटार सडक योजनाबाट सगरमाथा राजमार्ग गाईघाट दिक्तेल सडक योजनमा सरुवा गरिएको छ।

शान्तराम पाण्डेलाई सडक डिभिजन दाङबाट सेती राजमार्ग उत्तरखण्ड थानलेक चैनपुर सडक योजनामा सरुवा गरिएको छ। यी सातै निमित्त र कामु आयोजना प्रमुखहरू शाखा अधिकृत हुन्।

सडक विभागका अनुसार यी योजनाहरू ठुल्ठुला रकम छुट्याइएका योजना हुन्। यीमध्ये केही योजनामा त अर्बभन्दा बढी बजेट छुट्टयाइएको छ। ठुल्ठुला आयोजनाहरूमा आयोजना प्रमुखहरू दरबन्दीअनुसार नखटाई निमित्तले चलाउँदा कार्यसम्पादनमै असर पर्ने विज्ञहरू बताउँछन्। ‘कुनैकुनै ठाउँमा उपसचिवले नै हस्ताक्षर गर्नुपर्ने भनी नियममै व्यवस्था गरिएको हुन्छ। त्यस्तो ठाउँमा निमित्त आयोजना प्रमुख अथवा शाखा अधिकृतले हस्ताक्षर गर्न मिल्दैन,’ विभागका एक उच्च कर्मचारी भन्छन्, ‘त्यस् तो अवस्थामा समस्या आउन सक्छ। केही ठाउँमा सार्वजनिक खरिद नियमावली कार्यान्वयन गर्न समस्या आउन सक्छ। विशेष गरी निमित्तले चलाएका आयोजनामा समग्र आयोजना हेर्ने दृष्टिकोणमै फरक पर्छ। सहसचिवले निमित्त सचिव चलाएजस्तै हो।’

मन्त्रालयका अर्का एक उच्च कर्मचारीका अनुसार खासगरी दुर्गम ठाउँमा आयोजनाहरू निमित्तका भरमा चलाउनुपर्ने बाध्यता छ। ‘उपसचिवसरहका वरिष्ठ इन्जिनियरहरू दुर्गममा जान मान्दैनन्। गए पनि फर्किन्छन्। खाली ठाउँमा निमित्त पठाउनुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने।

सिनियर इन्जिनियरहरू काठमाडौंलगायत सुगम ठाउँका आयोजनामा बस्ने प्रवृत्तिले दुर्गमका आयोजना निमित्तका भरमा चलेको उनको भनाइ छ। पूर्वाधार विकास मन्त्रालयको हाइवे उपसमूहमा उपसचिव सरहका कर्मचारीहरूको कुल दरबन्दी १३८ जनाको छ। तीमध्ये पूर्वाधार विकास मन्त्रालयमा मात्र ११ जना उपसचिवको दरबन्दी छ।

हाल मन्त्रालयमा एक सिटमा पनि उपसचिवको दरबन्दी रिक्त छैन, सबै भरिएको छ। यसैगरी विभाग र निर्देशनालयहरूमा दरबन्दी रिक्त छैन, जबकि काठमाडौं बाहिर भने ठाउँठाउँमा दरबन्दी रिक्त छ।

सडक विभाग मातहतका योजना तथा डिभिजन कार्यालयहरूमा यसअघि नै तीन योजना तथा डिभिजन प्रमुखहरू निमित्तिका भरमा चलेका छन्। अब अरू सात वटा योजना तथा डिभिजनमा कामु तथा निमित्त थपिएका छन्।

मकवानपुरको हेटौंडामा पिकअप गाडी र मोटरसाइकल एकआपसमा ठोक्किँदा मोटरसाइकल चालकको मृत्यु भएको छ।

बिहीबार राति करिब ८ः४५ बजे हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१७ अंगारेश्वरस्थित धरान–चतारा सडकखण्डमा दुर्घटना भएको हो। हेटौंडाबाट सिन्धुलीतर्फ तरकारी लिएर जाँदै गरेको बा.प्र. ०१–०२८ च १७४७ नम्बरको पिकअप बोलेरो र विपरीत दिशाबाट आउँदै गरेको प्रदेश ३–०३–००१ प ६४५९ नम्बरको मोटरसाइकल सडकको बीच भागमा एकआपसमा ठोक्किएका थिए।

दुर्घटनामा मोटरसाइकल चालक हेटौंडा–१७ हटिया निवासी २७ वर्षीय सुदीप पाण्डे गम्भीर घाइते भएका थिए। प्रहरी टोलीले तत्काल उद्धार गरी उपचारका लागि हेटौंडास्थित सीएमसी चुरेहिल अस्पताल पुर्‍याएको थियो।

अस्पतालमा उपचारका क्रममा राति ९ः३५ बजे चिकित्सकले उनलाई मृत घोषणा गरेका थिए। उनको शव पोस्टमार्टमका लागि हेटौंडा अस्पताल ल्याइएको छ।

प्रहरीले पिकअप गाडी र चालक सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका–३ निवासी ४८ वर्षीय रमेश तामाङलाई नियन्त्रणमा लिएको छ। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

हाल नेपालमा पश्चिमी वायूको आंशिक प्रभाव रहेकाले गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली भू-भागमा आंशिक बादल लागेको छ भने बाँकी भू-भागमा मौसम सामान्यतया सफा रहेने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

गएराति कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली र पहाडी भू-भाग, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली क्षेत्रमा आंशिक बादल लाग्नुका साथै बाँकी पहाडी र तराईका भू-भागमा मौसम सफा रहेको जनाइएको छ।

आज दिउँसो देशका हिमाली र पहाडी क्षेत्रमा आंशिक बादल लाग्ने र बाँकी स्थानमा मौसम सामान्यतया सफा रहनेछ। कोशी, बागमती, गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली भू-भागका साथै कोशी, बागमती, गण्डकी प्रदेशका पहाडी क्षेत्रका एक-दुई स्थानमा हल्का वर्षा/हिमपातको सम्भावना रहेको विभागले मौसम पूर्वानुमान बुलेटिनमा जनाएको छ।

आज राति कोशी र गण्डकी प्रदेशका हिमाली र पहाडीका साथै बाँकी हिमाली भू-भागमा आंशिक बादल लाग्ने तथा बाँकी क्षेत्रमा मौसम सफा रहने जनाइएको छ। साथै कोशी प्रदेशका हिमाली भू-भागका एक-दुई स्थानमा हल्का वर्षा/हिमपातको सम्भावना छ।

तराई भू-भाग, उपत्यका तथा खोँचहरूमा बिहानपख केही स्थानमा हुस्सु/कुहिरो लाग्ने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशअन्तर्गतका कैलाली, कञ्चनपुर जिल्लाका सहर, राजमार्ग र पालिकामा वर्षौंदेखि छाडा चौपाया समस्या बनेका छन्। स्थानीय तह निर्वाचनमा छाडाचौपाया समस्या समाधान गर्ने प्रतिबद्धता पनि दलहरूले पटकपटक व्यक्त गर्दै आएका छन्।

स्थानीय तहका लागि छाडा चौपाया व्यवस्थापन टाउको दुखाइको विषय बने पनि कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिकामा भने यो समस्याको कुशल व्यवस्थापन गरी आम्दानी लिन थालिएको छ।

धनगढी उपमहानगरपालिकामा रहेका छाडा चौपायालाई चार ठाउँमा खोलिएका गौशालामा राखेर पालनपोषण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। गौशालामा राखिएका गाईको दुध, दुधबाट दही, घिउ र मोही बनाएर बिक्री गरिन्छ।

गोबरलाई पनि आम्दानीको स्रोत बनाइएको छ। समस्याका रूपमा रहेका छाडा चौपायालाई व्यवस्थापन गरी आम्दानीको स्रोत बनाउने र सहर सफा राख्ने धनगढी उपमहानगरपालिका अन्य स्थानीय तहका लागि पनि अनुकरणीय बन्न सक्छ।

धनगढी उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर ३ स्थित विशालनगर, वडा नम्बर ७ स्थित देवहरिया, वडा नम्बर १६ स्थित बेहडाबाबा र वडा नम्बर १८ स्थित फूलबारी ई गाउँमा गरी चारवटा गौशाला बनाइएका छन्। सडकमा छाडा छोडिएका गाईबस्तुलाई ती गौशालामा राखेर हेरचाह गरिन्छ।

धनगढी उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख कन्दकलाकुमारी रानाका अनुसार चार वटा गौशालामा एक हजार दुई सय गाईबस्तु छन्। नगरका बासिन्दासँग मिलेर छाडा चौपायालाई व्यवस्थापन गरी आम्दानीको स्रोत बनाइएको उनले बताइन्।

चुनावका बेला नगरका बासिन्दाले सडक बनाउनुभन्दा छाडा चौपाय व्यवस्थापन गर्न माग राखेकाले त्यसको सम्बोधन गर्न गौशाला खोलेर स्याहारसुसार गर्ने व्यवस्था मिलाइएको उनले बताइन्। ‘चुनावबाट हाम्रो टिम आउनेबित्तिकै नगरका बासिन्दासँगको समन्ययमा हामीले छाडा चौपाया व्यवस्थापन गरेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘जनतासँगको समन्वयमा अघि बढाइएको यो मोडल उत्पादनमूलक पनि छ।’

धनगढी उपमहानगरपालिकामा चारै वटा नाकाबाट गाईवस्तु भित्रिने गरेकाले व्यवस्थापनमा समस्या भने भएको उनले बताइन्। ‘चारै नाकाबाट अझै गाईवस्तु आउने गरेका छन्। ‘अरू पालिकाले पनि छाडा चौपायाको व्यवस्थापन गर्न जरुरी छ’, उनले भनिन्। चार वटा गौशालामध्ये तीन वटा धनगढी उपमहानगरपालिका र एउटा धार्मिक संस्थाबाट सञ्चालित छन्।

दुध र गोबर बेचेर लाखौं आम्दानी

छाडा चौपायालाई गौशालामा राखेपछि सडक दुर्घटनामा कमी आएको छ भने गाईबस्तुले बाली खाइदिने समस्या टरेपछि किसान पनि खुशी छन्। गौशालामा राखिएका गाईको दुध र गोबर–मल बेचेर आम्दानी पनि गर्न थालिएको छ।

बेहडाबाबा र फूलबारी ई गाउँमा रहेका गौशालाबाट दुध, मोही, दही, घिउ गोबर बिक्री गर्न थालिएको धनगढी उपमहानगरपालिकाको पशु शाखा प्रमुख डा. समीरकुमार ठाकुरले बताए।

फूलबारी ई गाउँस्थित ‘हाम्रो गौशाला’ ले चौपायाको गोबर बेचेर वार्षिक अढाई लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्न थाले व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष यादव भण्डारीले बताए।

उक्त गौशालामा तीन सय ६० वटा गाई छन्। हाम्रो गौशालाले दैनिक करिब १३ लिटर दुध बिक्री गर्छ। दूध बेचेर वाार्षिक करिब चार लाख रुपैयाँबराबरको आम्दानी हुने गरेका अध्यक्ष भण्डारीले बताए।

उपमहानगरपालिकाले ५० वटा गाईबराबर एउटा हेरालु र हेरालुलाई मासिक १० हजार रुपैयाँका दरले (तलब) उपलब्ध गराएको छ। व्यवस्थापन समितिले त्यसमा पाँचपाँच हजार थपेर एकमुस्ट १५ हजार रुपैयाँ तलब दिन्छ। दुध, गोबर बिक्रीबाट हुने आम्दानीबाट गाईबस्तुको आहारा लगायत व्यवस्थापन खर्च जुटाइँदै आएको अध्यक्ष भण्डारीले बताए।

बेहडाबाबास्थित गौशालाले पनि दुध र गोबर बिक्री गरेर लाखौं रुपैयाँ आम्दानी गर्न थालेको उपमहानगरपालिकाको पशु शाखा प्रमुख ठाकुरले बताए। यी दुई गौशालामा गोवरबाट मल बनाउन आधुनिक विद्युतीय मेसिनसमेत राखिएको उनले बताए। ‘छाडा चौपाया व्यवस्थापनसँगै गोबर, मल, दुध बिक्री गरेर आम्दानी गर्न थालेका यी दुई नमुना गौशाला हुन्’, उनले भने। यी गाईमा आधुनि प्रविधिबाट गर्भाधारण गराएर उन्नत नश्ल निकाल्न सकिने उनी बताउँछन्।

स्थानीयबाट पनि सहयोग

धनगढी उपमहानगरपालिकाले गौशाला सञ्चालनका लागि बजेट विनियोजन गरेको छ। गाईबस्तुका लागि घाँस, पराल, भुसलगायत स्थानीयले पनि उपलब्ध गराएका छन्। स्थानीयले जन्मदिन तथा विभिन्न अवसरमा यस्तो सहयोग दिने गरेका छन्।

छाडा चौपाया गौशालामा राख्न थालेपछि किसानले पनि राहत महसुस गर्न थालेको स्थानीय शेरबहादुर चौधरीले बताए। छाडा चौपायाले बाली खाइदिँदा किसान दिक्क बनेका थिए। वनको निश्चित क्षेत्र गाईबस्तुको चरिचरनमा प्रयोग गरिएको छ। ‘हाम्रो गौशाला’ व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष भण्डारीले स्थानीय बासिन्दाले घाँस, पराल, भुसालगायत आहारामा सहयोग गर्दै आएको बताए। ‘स्थानीय बासिन्दाले आफ्नो जन्मदिनलगायतका अवसरमा पशुलाई आहारा दान गर्छन्। नपुग हामीले खरिद गर्दै आएका छौं’, उनले भने।

गौशाला सञ्चालनका लागि चालु आर्थिक वर्षमा ३४ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको धनगढी उपमहानगरपालिका पशु शाखा प्रमुख ठाकुरले बताए। धनगढी–७ देवहरियास्थित गौशालामा भने अशक्त चौपाया राख्ने गरिएको छ।

अन्य पालिकामा समस्या उस्तै

कैलाली र कञ्चनपुरका सबैजसो पालिकामा छाडा चौपायाको समस्या वर्षांैदेखि छ। सडकमा हुलका हुल छाडा चौपाया देखिन्छन्। छाडा चौपायाले खेतवारीमा गएर बाली खाइदिने र सडकमा दुर्घटना निम्त्याउने गरेका छन्।

धनगढी उपमहानगरपालिका बाहेकका राजमार्ग, सडक र सहरमा छ्यापछ्याप्ती छाडा चौपाया छन्। बुढो भएपछि वा दुध दिन छाडेपछि गाईबस्तु सडकमा छाडिदिने प्रवृत्ति कायमै छ। व्यवस्थित गौशाला बनाएर छाडा चौपाया व्यवस्थापन गरी आम्दानी गर्ने धनगढी मोडेल ढाँचा अनुकरणीय बन्न सक्छ।

सुर्खेतमा लागूऔषध खैरो हेरोइनसहित सशस्त्र प्रहरीका दुई बहालवाला कर्मचारी पक्राउ परेका छन्। प्रहरीले सशस्त्र प्रहरीसहित चार जना पक्राउ परेका हो।

लागूऔषध नियन्त्रण ब्युरो शाखा कार्यालय सुर्खेतबाट खटिएको प्रहरी टोलीले वीरेन्द्रनगर नगरपालिका–१३, करेखोलाबाट उनीहरूलाई पक्राउ गरेको हो।

प्रहरीका अनुसार पक्राउ पर्नेमा वीरेन्द्रनगर–१३ का २३ वर्षीय रूपेश घर्ती मगर र २७ वर्षीय कुमारबहादुर रास्कोटी तथा वीरेन्द्रनगर–१२ का ३२ वर्षीय बालाराम पौडेल र ३५ वर्षीय नवराज चालिसे रहेका छन्।

प्रहरीले सुरुमा रूपेश घर्ती मगरसहित दुई जनालाई ३.१९० ग्राम खैरो हेरोइनसहित पक्राउ गरेको थियो। थप अनुसन्धानका क्रममा लागूऔषध कारोबारमा संलग्न रहेको आरोपमा नवराज चालिसे र बालाराम पौडेललाई थप ८.८३० ग्राम खैरो हेरोइनसहित पक्राउ गरिएको ब्युरोले जनाएको छ। यससँगै उनीहरूबाट कुल १२.०२० ग्राम खैरो हेरोइन र चार थान मोबाइल बरामद गरिएको छ।

ब्युरोका अनुसार पक्राउ परेका नवराज चालिसेको साथबाट सशस्त्र प्रहरी सहायक हवल्दारको परिचयपत्र र रूपेश घर्ती मगरको साथबाट सशस्त्र प्रहरी परिचरको नियुक्तिपत्रसमेत फेला परेको छ।

पक्राउ परेका चारै जनालाई थप अनुसन्धान तथा आवश्यक कारबाहीका लागि जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतमा बुझाइएको प्रहरीले जनाएको छ।

सर्वसाधारणलाई सहज, सरल र सुलभ रूपमा सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले नेपाल टेलिकमले अब सेवाग्राहीको घरमै सिमकार्ड पुर्‍याउने सेवा सुरु गरेको छ।

टेलिकमले हुलाक सेवामार्फत पर्सा जिल्लाभरिका सेवाग्राहीको घरमै नेपाल टेलिकमको सिमकार्ड पुर्‍याउने गरी हुलाक सेवा विभाग र नेपाल टेलिकमबीच सम्झौता भएको छ।

सेवाग्राहीलाई सहज रूपमा घरदैलोमै सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले सिमकार्ड वितरण सुरु गरिएको जिल्ला हुलाक कार्यालयका हुलाक अधिकृत नमनाथ यादवले जानकारी दिए। उनका अनुसार नेपाल टेलिकमको अनलाइन फाराम भरेपछि सेवाग्राहीले हुलाक सेवामार्फत घरमै सिमकार्ड प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

यो सेवाको सुरुवातसँगै सिमकार्ड लिन टेलिकम कार्यालय वा अन्य वितरण केन्द्रसम्म पुग्नुपर्ने बाध्यता हटेको उनको भनाइ छ। अब नागरिकले घरमै बसेर सरकारी सेवा प्राप्त गर्न सक्नेछन्। सेवा सुरु भएसँगै हुलाक कार्यालयका कर्मचारीले वीरगञ्ज महानगरपालिका–१० रानीघाट निवासी किरणकुमारी चौहानको घरमै पुगेर पहिलोपटक सिमकार्ड उपलब्ध गराएका छन्।

हुलाक सेवा विभाग पर्साले अहिलेसम्म चिठीपत्र, पार्सल, द्रुत डाँक सेवा (ईएमएस), र हुलाक बचत बैंकसम्बन्धी सेवाहरू मात्रै गर्दै आएको थियो। त्यसैगरी हुलाक सेवा विभाग, यातायात व्यवस्था विभाग र सुरक्षण मुद्रण केन्द्रबीच भएको नयाँ सम्झौताअनुसार सवारी चालक अनुमतिपत्र (स्मार्ट लाइसेन्स) लगायत महत्त्वपूर्ण सरकारी कागजातहरू हुलाकमार्फत ढुवानी र वितरण गर्ने काम पनि हुँदै आएको छ।

विभागले हुलाक वस्तु तथा पार्सलहरू कहाँ पुगे भनेर अनलाइनबाटै हेर्न मिल्ने गरी ट्र्याकिङ प्रणालीलाई पनि थप व्यवस्थित बनाइएको जनाएको छ।

तिहार, दीपावली, नेपाल संवत् र छठ पर्वलाई लक्षित गर्दै नेपाल प्रहरीले देशभर सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेको छ। चाडपर्वका समयमा हुन सक्ने आपराधिक गतिविधि नियन्त्रण, नागरिकको जीउधनको सुरक्षा तथा सहज आवागमन सुनिश्चित गर्न आवश्यक मात्रामा प्रहरी परिचालन गरिएको छ।

प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालका अनुसार ‘चाडपर्व लक्षित विशेष सुरक्षा योजना, २०८३’ अन्तर्गत सम्भावित सुरक्षा चुनौतीको विश्लेषण गरी संवेदनशील क्षेत्रमा प्रहरी जनशक्ति परिचालन तथा निगरानी बढाइएको हो। बजार क्षेत्र, धार्मिकस्थल, सार्वजनिक यातायात केन्द्र, सीमा नाका र बढी भीडभाड हुने स्थानलाई विशेष प्राथमिकतामा राखिएको छ।

नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता अबिनारायण काफ्लेले चाडपर्वका समयमा चोरी, लुटपाट, जुवातास, लागुऔषध तथा मादक पदार्थको दुरुपयोग, झैझगडा, कालोबजारी, खाद्य पदार्थमा मिसावट र आगलागीलाई प्रमुख सुरक्षा चुनौतीका रूपमा पहिचान गरिएको बताए।

उनका अनुसार यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न नियमित गस्ती, आकस्मिक जाँच तथा सादा पोसाकमा प्रहरी परिचालन गरिएको छ। सुरक्षा निगरानीलाई प्रभावकारी बनाउन सीसीटीभी, शरीरमा जडित क्यामेरा, ड्रोन र तालिमप्राप्त कुकुर प्रयोग गरिनेछ। जोखिमयुक्त क्षेत्रमा निगरानी बढाउनुका साथै तत्काल प्रतिकार्यका लागि द्रुत परिचालन टोली र विपद् व्यवस्थापनका जनशक्तिलाई तयारी अवस्थामा राखिएको उनले जानकारी दिए।

चाडपर्वका समयमा यात्रुको चाप बढ्ने भएकाले प्रहरीले सडक सुरक्षा र सवारी दुर्घटना न्यूनीकरणलाई पनि प्राथमिकता दिएको छ। प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार देशभर ४०८ स्थानमा यात्रु सहायता कक्ष स्थापना गरी कम्तीमा एक हजार १६५ प्रहरी परिचालन गरिएको छ। त्यस्तै, अन्तरराष्ट्रिय सीमा नाकाका १०८ स्थानमा सहायता कक्ष स्थापना गरिएको छ।

लामो दूरीका सवारीसाधन सञ्चालन गर्नुअघि चालकको अनुमतिपत्र, मादक पदार्थ तथा लागुऔषध सेवनको अवस्था र सवारीसाधनको यान्त्रिक अवस्थासम्बन्धी कागजात जाँच गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। लामो दूरीका सवारीसाधनमा दुई जना चालक राख्नुपर्ने व्यवस्थाको कार्यान्वयनमा निगरानी बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।

सीमा नाकामा स्थापना गरिएका यात्रु सहायता कक्षमार्फत स्वदेश फर्किने नागरिकलाई सम्भावित ठगी, लुटपाट तथा अन्य दुर्व्यवहारबाट जोगाउन आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराइने प्रहरी प्रधान कार्यालयले जनाएको छ।

साइबर अपराधमा पक्राउ

सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग गरी महिलाको चरित्र हत्या गर्नुका साथै अश्लील तस्बिर तथा भिडियो सार्वजनिक गर्ने धम्की दिएको आरोपमा प्रहरीले दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ।

नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरोले विद्युतीय माध्यमबाट महिलालाई दुर्व्यवहार तथा चरित्र हत्या गरेको अभियोगमा इलाम र सिन्धुपाल्चोकका दुई जनालाई पक्राउ गरेको हो।

पक्राउ पर्नेमा इलामका विकल्प राई र सिन्धुपाल्चोकका सुजन पाण्डे छन्। ब्यूरोका प्रवक्ता दीपकराज अवस्थीका अनुसार राईले प्रेम सम्बन्धमा रहँदा खिचिएका तस्बिर तथा भिडियो सामाजिक सञ्जाल टेलिग्राममार्फत सार्वजनिक गरी महिलाको चरित्र हत्या गरेको आरोप छ।

त्यस्तै, पाण्डेले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत पीडित महिलाका अश्लील भिडियो तथा तस्बिर आफूसँग रहेको र सार्वजनिक गरिदिने धम्की दिएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

पीडितले दिएको निवेदनका आधारमा ब्यूरोले प्राविधिक अनुसन्धान तथा विश्लेषण गर्दा दुवै जना संलग्न रहेको खुलेपछि पक्राउ गरिएको प्रवक्ता अवस्थीले जानकारी दिए। प्रहरीले राईलाई काठमाडौंको ठमेलस्थित पर्यटन मार्गबाट र पाण्डेलाई तारकेश्वरबाट पक्राउ गरेको हो।

पक्राउ परेका राईलाई विद्युतीय (इलेक्ट्रोनिक) कारोबार ऐन, २०६३ अन्तर्गतको कसुरमा काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट पाँच दिन र पाण्डेलाई चार दिनको म्याद थप गरी थप अनुसन्धान भइरहेको ब्यूरोले जनाएको छ।

एकीकृत साइबर स्क्याम प्रतिकार्य केन्द्र सञ्चालनमा आएको छ।

शुक्रबार नेपाल प्रहरीका प्रहरी महानिरीक्षक डा. मनोजकुमार केसीको प्रमुख आतिथ्यमा केन्द्रले सेवा प्रारम्भ गरेको हो।

नेपाल सरकारको २०८३ असोज २३ गतेको मन्त्रीस्तरीय निर्णयअनुसार स्थापना भएको यस केन्द्रले साइबर ठगी नियन्त्रण तथा प्रतिकार्यलाई प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य राखेको छ।

केन्द्रमा नियामक निकाय, प्रहरी, बैंक, विद्युतीय भुक्तानी सेवा, दूरसञ्चार तथा इन्टरनेट सेवा प्रदायक संस्थाहरूले एउटै स्थानबाट एकीकृत रूपमा काम गर्नेछन्।

साइबर ठगीसम्बन्धी उजुरी तथा सूचना २४ सै घण्टा प्राप्त गर्न सम्पर्क अधिकृत तोक्नुका साथै १२४७ आकस्मिक फोन नम्बरको व्यवस्था गरिएको छ। केन्द्रले साइबर ठगीबाट हुने जोखिम न्यूनीकरण गर्दै डिजिटल वित्तीय प्रणालीलाई सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउने लक्ष्य लिएको छ।

काठमाडौंको बूढानीलकण्ठमा दुईदिने ‘कृषक सम्मेलन तथा कृषि पशु उत्पादन प्रदर्शनी मेला’ सुरु भएको छ । बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाको आयोजनामा स्थानीय कृषि तथा पशुजन्य उत्पादनको प्रवर्द्धन, बजारीकरण र उपभोगलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले आजदेखि दुईदिने कृषक सम्मेलन तथा कृषि तथा पशु उत्पादन प्रदर्शनी मेला सुरु भएको हो ।

मेलाको आज बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाका प्रमुख मिठाराम अधिकारीले उद्घाटन गरे । कार्यक्रममा उनले चाडपर्वलाई लक्षित गरी बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाभित्रका कृषकबाट उत्पादित वस्तुलाई प्रदर्शनी गर्नुका साथै कृषक सम्मेलन आयोजना गरिएको जानकारी दिए ।

नगरप्रमुख अधिकारीले नगरपालिकाभित्र उत्पादित स्थानीय तथा रैथाने कृषि र पशुजन्य उत्पादनको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले कृषक सम्मेलन तथा प्रदर्शनी आयोजना गरिएको बताए । मेलामा स्थानीय कृषक तथा उत्पादकले उत्पादन गरेका फूल, फलफूल, तरकारी, दुग्धजन्य पदार्थलगायत विभिन्न कृषि तथा पशुजन्य सामग्रीको प्रदर्शनी तथा बिक्री गरिएको छ ।

बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाकी उपप्रमुख अनिता लामाले बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाले लघु तथा साना कृषक उद्यमीको पक्षमा काम गरिरहेको बताइन । उनले कृषकलाई अनुदान प्रदान गर्नेदेखि स्वस्थ्य कृषक कार्यक्रमसमेत नगरपालिकाले अगाडि सारेको उल्लेख गरिन ।

उनले किसानबाट उत्पादित रैथाने खानाको प्रवर्द्धनमा नगरपालिकाको सहयोग रहने बताइन । मेलामार्फत स्थानीय उत्पादनको अवलोकन तथा खरिद गरी स्थानीय कृषक र उत्पादकलाई प्रोत्साहन गर्न नगरपालिकाले नगरवासी तथा सम्पूर्ण उपभोक्तालाई आग्रह गरेको छ । मेला शनिबारसम्म सञ्चालन हुनेछ ।

प्रहरी महानिरीक्षक मनोजकुमार केसीले नजिकिँदै गरेका चाडपर्वलाई लक्षित गरी विशेष सुरक्षा योजना लागू गर्न र प्रहरीलाई थप सक्रिय बनाउन निर्देशन दिएका छन्।

शुक्रबार नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयबाट भर्चुअल माध्यममा प्रहरी कर्मचारीलाई सम्बोधन गर्दै उनले दिपावली, नेपाल सम्वत् र छठलगायतका पर्वमा हुन सक्ने आपराधिक गतिविधि रोक्न विशेष सतर्कता अपनाउनुपर्ने बताएका हुन्।

उनले चाडपर्वका बेला हुन सक्ने चोरी, लुटपाटलगायतका घटना नियन्त्रण गर्न प्रभावकारी प्रहरी परिचालन गर्न निर्देशन दिए। साथै पटका तथा विस्फोटक पदार्थको कारोबार नियन्त्रण गर्न र सामाजिक सद्भाव बिगार्ने गतिविधिप्रति सचेत रहन आग्रह गरे।

केसीले स्थानीय तह र सरोकारवालासँग समन्वय गरी आवश्यक सुरक्षा योजना बनाउन पनि निर्देशन दिए। प्रदेश तथा जिल्ला प्रहरी प्रमुखलाई आफ्नो कार्यक्षेत्रको अनुगमन गरी कमजोरी समयमै सुधार गर्न उनले जोड दिए।

कार्यक्रममा प्रहरीका उच्च अधिकारीसहित सातै प्रदेशका प्रहरी कार्यालय, जिल्ला प्रहरी कार्यालय तथा मातहतका निकायका प्रमुख र प्रतिनिधिहरू भर्चुअल रूपमा सहभागी थिए।