नेपाली समाज संस्कारी छ र संस्कारको सम्मान र त्यसको पालनामा प्रतिबद्ध पनि छ। हाम्रा सामाजिक मूल्य र मान्यतालाई पनि हाम्रो संस्कारी परम्पराले नै बचाउँदै आएको छ। संस्कार भनेको सभ्यता पनि हो। शिक्षित हुँदैमा सभ्य भइन्न। बरु अशिक्षित मान्छे पनि असल संस्कारकै कारण सभ्य बन्न सक्छ। त्यसैले सामाजिकीकरण र सामाजिक विकास क्रममा संस्कारको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भूमिका रहँदै आएको पाइन्छ

आधुनिकताको प्रभाव र संस्कारमा स्खलन

पछिल्लो समय आधुनिक शिक्षा, पश्चिमी सभ्यता र आधुनिकताको प्रभावले संस्कारमा केही मात्रामा स्खलन आएको पाइन्छ। मान्छेले सामाजिक मूल्य र मान्यतालाई बिस्तारै भुल्दै र छोड्दै गएको महसुस हुन्छ। हाम्रो संस्कार र हाम्रो सामाजिक मूल्य र मान्यतामा आएको स्खलनको असर हाम्रो सामाजिक व्यवहार र आचरणमा पर्न थालेको छ। हामीले हाम्रो संस्कार र सामाजिक मूल्य र मान्यतालाई भुल्दै र छोड्दै जाँदा हामीमा अनुशासनको कमी देखिन थालेको छ र हामी केही हदसम्म असहिष्णु, निर्दयी र संवेदनहीन पनि बन्न थालेका छौं। हाम्रो असहिष्णुता, निर्दयता र संवेदहीनता हाम्रो दैनिक व्यवहार र आचरणमा प्रकट भइरहेका छन्।

ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मान गर्नु हाम्रो संस्कार हो। हाम्रो सामाजिक मूल्य र मान्यताले पनि हामीलाई ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मान गर्न र आदर गर्न सिकाएको छ। हाम्रो सामाजिक मूल्य र मान्यताले हामीलाई ज्येष्ठ नागरिकप्रतिको दायित्व निर्वाह गर्न पनि सिकाएको छ। तर पछिल्लो समय आधुनिक शिक्षा, पश्चिमी सभ्यता र आधुनिकताको प्रभावले हाम्रो संस्कार र हाम्रो सामाजिक मूल्य तथा मान्यतामाथि अदृश्य प्रहार हुँदै गर्दा हामी केही हदसम्म अनुशासनहीन, अमर्यादित र सामाजिक मूल्यमान्यताविहीन बन्न थालेका छौं। परिणामतः हामी असहिष्णु, निर्दयी र संवेदनहीन तथा ज्येष्ठ नागरिकप्रतिको सामाजिक उत्तरदायित्वबाट विमुख हुन थालेका छौं। यसको असर ज्येष्ठ नागरिकको दैनिकी र उनीहरूको जीवनयापनमा पर्न थालेको छ। उनीहरूको मर्यादित जीवनयापन गर्ने नैसर्गिक हक कुण्ठित हुन थालेको छ। यति मात्रै होइन, ज्येष्ठ नागरिकहरूको जीवन नै असुरक्षित र अमर्यादित हुन थालेको छ। यो निकै चिन्ताको विषय हो।

ज्येष्ठ नागरिकमाथि बढ्दो दुर्व्यवहार र हिंसा

हालै काठमाडौं सहरका सार्वजनिक स्थलहरूमा आदरणीय ज्येष्ठ नागरिकमाथि भएका दुव्र्यवहार र कुटपटिका घटनाले हामी कति अमर्यादित, अराजक, अनुशासनहीन, असहिष्णु र संवेदनहीन बन्दै गएका छौं भन्ने यथार्थलाई पुष्टि गरेको छ। वसन्तपुर दरबार क्षेत्रमा एक युवाले वृद्ध व्यक्तिमाथि गरेको अमर्यादित व्यवहार र कुटपिट अनि एउटा खुला सडकमा वृद्धले सामान्य अपशब्द प्रयोग गरेकै निहुँमा ती वृद्धमाथि भएको अभद्र व्यवहार र निर्घात कुटपिटले हाम्रो संस्कार र सभ्यतामाथि नै प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ। यी दुई घटनाले सहरी सभ्यता र संवेदनामाथि पनि प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ।

सहनशीलता अथवा सहिष्णुता र संवेदना भन्ने मानवीय गुणलाई नै चटक्क बिर्सेर शारीरिक रूपमा अत्यन्तै कमजोर वृद्धमाथि हिंसात्मक आक्रमणमा उत्रनु मान्छे उग्र, अराजक, असहिष्णु र संवेदनहीन हुँदै गएको प्रमाण हो। यति मात्रै होइन, आफ्नो सामाजिक दायित्वबाट पूर्ण रूपमा विमुख भएको प्रमाण पनि हो। सभ्यता भन्ने मानवीय उच्च गुणलाई नै धज्जी उडाएर मान्छेले गर्ने यस्तो व्यवहारले मानवीय संवेदना मात्रै होइन, मान्छेको मनबाट मानवता नै हराएको महसुस हुन्छ। मानवीय अस्तित्वका लागि यस्तो आचरण र व्यवहार एउटा चुनौतीका रूपमा खडा भएको महसुस हुन्छ।

परिवार र समाजभित्र लुकेको पीडा

सडकमा मात्रै होइन, स्वयं आफ्नै घरभित्र पनि ज्येष्ठ नागरिकहरू दुव्र्यवहार र हिंसाको सिकार भएका धेरै घटनाहरू सार्वजनिक भएका छन् भने अरू धेरै यस्ता घटनाहरू घर र समाजभित्रै लुकेर बसेका छन् अथवा लुकाइएका छन्। आफ्नै छोराबुहारीबाट दुव्र्यवहारमा परेका, शारीरिक तथा मानसिक हिंसामा परेका र सामाजिक तथा आर्थिक उपेक्षामा परेका ज्येष्ठ नागरिकहरूका अनेकौं दर्दनाक कथाहरू अलिखित रूपमा परिवार र समाजको चौघेराभित्र सीमित भएर रहेका छन्। परिवारको सामाजिक प्रतिष्ठामा आँच आउने भयले कतिपय पीडित स्वयंले यस्ता दुव्र्यवहार, हिंसा र उपेक्षाका घटनाहरूलाई घरपरिवारभित्रै सीमित राखेका छन् भने कुनैकुनै घटनाहरू मद्दामामिलासम्म पुगेर सार्वजनिक पनि भएका छन्। ज्येष्ठ नागरिकमाथि हुने जुनसुकै प्रकारका दुव्र्यवहार, हिंसा र उपेक्षा सामाजिक अपराध नै हो र त्यो दण्डनीय छ।

अन्तरपुस्तागत सम्बन्ध र ज्येष्ठ नागरिकको महत्त्व

अन्तरपुस्तागत सम्बन्धको महत्त्वलाई बुझ्न नसक्दा ज्येष्ठ नागरिकहरू दुव्र्यवहार, हिंसा र उपेक्षाका सिकार हुने गरेका छन्। मानव समाजको विकास निरन्तर पुस्तान्तरणको प्रक्रियाबाट अघि बढेको हुन्छ भन्ने यथार्थलाई मनन गर्ने र त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने सोच र मानसिकताको अभावले गर्दा अन्तरपुस्तागत दुरी बढ्दै गएको छ। शिक्षित अथवा अशिक्षित जेजस्तो भए पनि र आधुनिक पुस्ताले सभ्यताको मापदण्डभन्दा बाहिर राखेर हेरे पनि अन्ततः ज्येष्ठ नागरिकहरू घर, परिवार र समाजका आदर्श नै हुन्। समाज विकासको क्रममा ज्येष्ठ नागरिकहरू अनुभव, ज्ञान, सिप, सङ्घर्ष र सफलताका जीवन्त इतिहासका रूपमा रहेका हुन्छन्। ज्येष्ठ नागरिकहरू उमेरले मात्रै पाका होइनन्, ती हाम्रो समाजका मार्गदर्शक, संस्कार र सभ्यताका संवाहक र सामाजिक मूल्य र मान्यताका संरक्षक र संवर्धक पनि हुन्। ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान गर्नु मानवताको आधारभूत मूल्य हो। त्यसैले ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान गर्नुपर्छ। सम्मानले उनीहरूको आत्मसम्मानको संवर्धन हुन्छ, जीवनप्रति सकारात्मक भावना जागृत हुन्छ र मनोवैज्ञानिक रूपमा निराशा र कुण्ठाको निवारण हुन्छ।

ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान र कदर

ज्येष्ठ नागरक ऐन २०६३ को दफा ३ मा ‘ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मान गर्नु सबैको कर्तव्य हुनेछ’ भनिएको छ। यसैगरी नेपालको संविधान २०७२ को धारा ४१ मा ज्येष्ठ नागरिकलाई राज्यबाट विशेष संरक्षण तथा सामाजिक सुरक्षाको हकको व्यवस्था गरिएको छ। सम्मान र सामाजिक सुरक्षाले ज्येष्ठ नागरिकको जीवनयापन सुरक्षित र मर्यादित बन्छ।

ज्येष्ठ नागरिकको सम्मानको आर्थिक र सामाजिक महत्त्व पनि छ। ज्येष्ठ नागरिकको सामाजिक र आर्थिक योगदान अमूल्य छ। आधुनिक पुस्ताको मूल्याङ्कनमा ज्येष्ठ नागरिकहरू शिक्षित र सभ्य नदेखिए पनि ती असल संस्कार र सामाजिक मूल्य र मान्यताका धरोहर हुन्। ज्येष्ठ नागरिकको आर्थिक र सामाजिक योगदानको सूक्ष्म मूल्याङ्कन गर्ने हो भने तीप्रति घर, परिवार, समाज र राज्यको पनि गहन आर्थिक र सामाजिक दायित्वबोध हुन्छ। घर, परिवार, समाज र राज्यले यो दायित्वबोध गर्नुपर्छ। सबै क्षेत्रबाट यस्तो दायित्वबोध गर्ने हो भने ज्येष्ठ नागरिकको जीवनयापन सहज, सुरक्षित र मर्यादित बनाउन मद्दत पुग्छ।

ज्येष्ठ नागरिकको सम्मानले घर, परिवार, समाज र राज्य आफैं सम्मानित हुन्छ र संस्कारयुक्त, सुसभ्य र सन्तुलित समाज निर्माणमा पनि मद्दत पुग्छ। आर्थिक रूपमा ज्येष्ठ नागरिकको योगदानलाई अवमूल्यन नगरी त्यसलाई प्रेरणाको रूपमा स्वीकार गर्दै सकारात्मक दृष्टिकोणले मूल्याङ्कन गर्ने हो भने घरको आर्थिक जग मजबुत बनाउन यथेष्ट मद्दत पुग्छ। त्यसैले ज्येष्ठ नागरिकको सम्मानलाई सामाजिक औपचारिकतामा मात्रै सीमित नराखी एउटा सभ्य, संस्कारयुक्त, सामाजिक मूल्य र मान्यतायुक्त एवं आर्थिक दृष्टिकोणले पनि सुदृढ समाज निर्माणको आधारको रूपमा ग्रहण गर्नु वाञ्छनीय हुन्छ।

ज्येष्ठ नागरिकले आफ्नो जीवनको ऊर्जाशील समयमा घर, परिवार, समाज र देशका लागि गरेको योगदान अमूल्य छ र सधैं अमूल्य नै रहन्छ। जीवनको उत्तरार्ध अथवा अवकाशपछिको जीवनमा पनि तिनका ज्ञान, अनुभव, सिप, सङ्घर्ष र सफलताका कथालाई प्रेरणाको रूपमा ग्रहण गर्ने हो भने युवापुस्ताले आफ्नो क्षमता र दक्षतामा अझ निखार ल्याउन सक्छन्, अझै परिमार्जित र परिष्कृत गर्न सक्छन्। जुन रूपमा युवाको शिक्षा, ज्ञान, सिप, क्षमता र दक्षतामा परिमार्जन र परिष्कार हुन्छ, सोहीअनुरूप उनीहरूको उत्पादनशीलता र उत्पादकत्वमा वृद्धि हुन्छ, जुन व्यक्तिगत र राष्ट्रिय समृद्धिका लागि सहयोगी बन्छ।

हामी र हाम्रो समाजले ज्येष्ठ नागरिकलाई निष्क्रिय र अनुत्पादक माने पनि यथार्थमा तिनीहरू निष्क्रिय र अनुत्पादक होइनन्। शारीरिक रूपमा केही हदसम्म निष्क्रिय रहे पनि तिनका सोच र विचार सक्रिय नै हुन्छन् र ती क्रियाशील नै हुन्छन्। ज्येष्ठ नागरिकको क्रियाशीलतालाई समाज र देश निर्माणमा उपयोग गर्ने सोच र नीति अवलम्बन गर्ने हो भने त्यो क्रियाशीलताबाट समाज र देश उल्लेख्य रूपमा लाभान्वित हुनसक्छ। ज्येष्ठ नागरिकको अमूल्य ज्ञान, अनुभव र सिपको उचित उपयोगबाट राष्ट्रिय उत्पादकत्व र आर्थिक उत्पादनशीलता वृद्धि गर्न सकिन्छ र नीतिगत तहमा हुने निर्णय प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ।

समाज र राज्यको भूमिका

ज्येष्ठ नागरिकको अमूल्य ज्ञान, अनुभव, सिप, सङ्घर्ष र सफलताका कथाबाट आर्थिक र सामाजिक लाभ हासिल गर्नका लागि राज्यले उचित नीति अवलम्बन गर्नु जरुरी छ। ज्येष्ठ नागरिकलाई अनुत्पादक र आर्थिक बोझको रूपमा हेर्ने नकारात्मक दृष्टिकोण र नकारात्मक भाष्यमा परिवर्तन ल्याउनु जरुरी छ। ज्येष्ठ नागरिकलाई दयादृष्टिको होइन सम्मानको खाँचो छ। अनि ज्येष्ठ नागरिकलाई गरिने सम्मानको आर्थिक र सामाजिक महत्त्व कति छ भनेर सोच्ने र बुझ्ने क्षमताको विकास गर्नु जरुरी छ।

ज्येष्ठ नागरिकहरू समाजका अमूल्य धरोहर हुन्। उनीहरूको सम्मानले परिवारमा आर्थिक स्थायित्व, सामाजिक सद्भाव, सांस्कृतिक निरन्तरता र मानवीय तथा सामाजिक मूल्य र मान्यताहरूको संरक्षण र संवद्र्धनमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले हरेक व्यक्ति, समाज तथा राज्यले ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मान गर्ने संस्कारलाई निरन्तरता दिनु आवश्यक छ। संस्कार, सभ्यता र नैतिकताको संरक्षण र संवर्धन गर्दै सभ्य र समृद्ध समाज निर्माण गर्नका लागि ज्येष्ठ नागरिकप्रति सम्मानको भावना विकास गराउन विद्यालय तहदेखि नै ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी पाठ्यक्रम समावेश गर्न राज्यको पहल जरुरी छ।

ज्येष्ठ नागरिक बोझ होइनन्, घर, परिवार, समाज र राष्ट्रका वैभव हुन्। त्यो वैभवले गौरवान्वित हुन सिकौं।

हेटौँडामा जारी त्रिदिवसीय ड्रागन फ्रुट महोत्सवमा १८ लाखभन्दा बढीको कारोबार भएको छ।

स्थानीयस्तरमा उत्पादित ड्रागन फ्रुटको प्रवर्द्धन, बजार व्यवस्थापन तथा यसको स्वास्थ्य लाभबारे उपभोक्तालाई जानकारी गराउने उद्देश्यका साथ बागमती प्रदेश कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय, हेटौँडा उपमहानगरपालिका र प्रादेशिक कृषि थोक बजारद्वारा संयुक्त रूपमा महोत्सव आयोजना गरिएको हो।

महोत्सव सुरु भएको दुई दिनमा १८ लाखभन्दा बढीको कारोबार हो। शनिबारसम्म सञ्चालन हुने महोत्सवको पहिलो दिन तीन हजार ५०० किलो र दोस्रो दिन चार हजार ५०० किलो ड्रागन फ्रुट बिक्रीबाट उक्त रकम बराबरको करोबार भएको हेटौँडा उपमहानगरपालिका कृषि विकास शाखा प्रमुख प्रदीप रेग्मीले जानकारी दिए।

उनका अनुसार महोत्सवमा हेटौँडा, मकवानपुरगढीलगायत स्थानबाट किसानले बगैँचाबाट सङ्कलन गरेका ताजा तथा प्राङ्गारिक ड्रागन फ्रुटको प्रदर्शनी र बिक्री गरिरहेका छन्।

महोत्सवका अवसरमा ड्रागन फ्रुटको नयाँ खेती गर्न इच्छुक किसानका लागि माटोको तयारी, बिरुवा रोपन, स्याहारसम्भार तथा रोग व्यवस्थापनसम्बन्धी निःशुल्क प्राविधिक परामर्श सेवासमेत प्रदान गरिएको छ।

हेटौँडा र आसपासको हावापानी ड्रागन फ्रुटखेतीका लागि उपयुक्त देखिएको भन्दै सहभागी किसानले महोत्सवले उत्पादक र उपभोक्ताबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क स्थापित गराएको बताएका छन्।

महोत्सवले स्थानीय कृषि उत्पादनको बजारीकरणसँगै कृषि पर्यटन प्रवर्द्धन र स्थानीय अर्थतन्त्र सुदृढीकरणमा समेत सकारात्मक योगदान पुर्याउने विश्वास लिइएको छ।

पुराना दलहरूले सरकारविरुद्ध मोर्चाबन्दीको तयारी थालेका छन्।

रास्वपा नेतृत्वको सरकारले विभिन्न आरोपमा पुराना दलका नेता–कार्यकर्ता तथा व्यवसायीहरू पक्राउ गर्न थालेपछि नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) र मधेसवादी दलहरूको संयुक्त मोर्चा बनाउने तयारी थालेका हुन्।

नेकपाका संयोजक पुष्पकमल दाहालले सरकारविरुद्ध पुराना दलहरूले संयुक्त मोर्चा बनाउने तयारी थालेको खुलासा गरेका हुन्। नेकपा कोसी प्रदेशको विराटनगरमा शुक्रबार आयोजित बैठक तथा कार्यकर्ता प्रशिक्षण कार्यक्रममा उनले यस्तो खुलासा गरेका हुन्।

सरकारविरुद्धको आन्दोलनका लागि मोर्चाबन्दी गर्न कांग्रेस, एमाले, मधेसवादी दलहरूका नेताहरूसँग आफूले कुराकानी गरिरहेको दाहालले बताए।

‘सरकारविरुद्ध लड्न सबै दलका नेता संयुक्त मोर्चाबन्दीका लागि सकारात्मक हुनुहुन्छ,’ उनले भने।

यसै विषयमा विराटनगरस्थित कांग्रेस नेता डा. शेखर कोइरालासँग पनि छलफल गरिएको उनले बताए। ‘आजै (शुक्रबार नै) नेपाली कांग्रेसका नेता डा. शेखर कोइरालासँग विराटनगरस्थित उहाँकै निवासमा पुगेर सरकारविरुद्ध संयुक्त मोर्चाबन्दी गर्ने विषयमा छलफल भएको छ।’

विराटनगरमा पार्टीको कार्यक्रमका लागि आएका संयोजक दाहाल र सहसंयोजक माधवकुमार नेपालले शुक्रबार कांग्रेसका नेता कोइरालासँग भेटवार्ता गरेका थिए।

उनीहरूबिच करिब ४५ मिनेट कुराकानी भएको थियो। भ्रष्टाचार र सम्पत्ति शुद्धीकरणको मुद्दामा सरकारले धमाधम नेता र व्यवसायीहरू पक्राउ गर्न थालेपछि दलका नेताहरू सशङ्कित बनेका छन्।

हालै मात्र एमाले उपाध्यक्ष विष्णु पौडेललाई सरकारले पक्राउ गरेको थियो। यस्तै नेकपानिकट व्यवसायी अजय सुमार्गीको राहदानी पनि रोक्का गरिएको छ।

यसै विषयमा कुराकानी गर्न नेकपाका संयोजक दाहाल र सहसंयोजक नेपाल कोइराला निवास पुगेको कोइरालानिकट स्रोतले जानकारी दिएको छ।

व्यवसायी सुमार्गी दाहालनिकट हुन्। उनलाई सरकारले छानबिनको दायरामा ल्याउन खोजेपछि दाहालको बेचैनी बढेको हुन सक्ने स्रोतको भनाइ छ। जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलगायत नेताहरूसँग पनि नियमित छलफल भइरहेको दाहालले बताए।

‘एमालेसँग चुनावी सहकार्य’

दाहालले प्रदेश र स्थानीय तहको निर्वाचनमा एमालेसँग सहकार्य हुने बताए। उनले अन्य साना कम्युनिस्ट पार्टीहरूसँग पार्टी एकता गर्ने र एमालेसँग संसद्, सडक, प्रदेश र स्थानीय तहको निर्वाचनमा सहकार्य गर्ने बताए।

दाहालले नेकपाको एकताको महाधिवेशनबाट क्रमभंगता हुने दाबी गरे। आफूहरूलाई सधैं नेतृत्वमा टाँसिएको आरोप लागिरहेको बताउँदै उनले अब त्यस्तो नहुने बताए।

पार्टीमा सशक्त नयाँ नेतृत्व स्थापित गरेर युवा पुस्तालाई पार्टी जिम्मा लगाउने गरी पार्टी नेतृत्वले रणनीति तयार पारिरहेको उनका भनाइ थियो। ‘नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व हस्तान्तरण गरी नयाँ पार्टी बनाउने रणनीति नेतृत्वले तयार पारिरहेको छ,’ उनले भने।

दाहालले कार्यकर्तालाई ढाडस दिँदै भने, ‘फेरि पनि देशको नेतृत्व गर्ने हामीले नै हो, तपाईंहरू निश्चिन्त हुनुहोस्।’ आगामी महाधिवेशनमा दाहालको अन्तिम क्रमभंगता कस्तो हुन्छ भन्ने हेर्न पनि कार्यकर्तालाई आग्रह गरे।

‘राष्ट्रपतिलाई पद छाड्न दबाब’

रास्वपाले राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई पद छाड्न जबर्जस्ती दबाब दिइरहेको संयोजक दाहालको दाबी छ। राष्ट्रपति पौडेल केही दिन पनि टिक्न नसक्ने अवस्था रहेको दाहालले बताए। ‘रास्वपाले राष्ट्रपतिलाई पद छाड्न अस्वाभाविक दबाब दिइरहेको छ,’ उनले भने, ‘मलाई प्राप्त जानकारी अनुसार केही दिन पनि टिक्न सक्ने अवस्था छैन।’

रास्वपा लोकतान्त्रिक र गणतान्त्रिक शक्तिहरूलाई कमजोर बनाएर नवउदारवादी निरंकुश शासनव्यवस्थातर्फ केन्द्रित रहेको आरोप पनि लगाए।

संयोजक दाहालले दुई तिहाइनजिकको बहुमत ल्याएर सरकार बनाएको केही महिनामै जनतालाई आफ्नो असलियत देखाइदिएकोमा धन्यवाद पनि दिए। ‘सरकार गठन भएको केही महिनामै जनतालाई आफ्नो असलियत देखाइदिएकोमा रास्वपालाई धन्यवाद छ,’ उनले भने, ‘रास्वपाको सरकारले सुकुम्बासी, मधेसी, आदिवासी जनजाति, गरिब, सीमान्तकृत जनतालाई आफ्नो असलियत देखाइदिएको छ।’

जनताले बल्ल रास्वपाको असलियत देख्न र भोग्न पनि पाएको बताए। रास्वपाको सरकारले ल्याएको बजेटले गरिब र मध्यमवर्ग नभई सीमित धनाढ्य र मध्ययमवर्गका पनि माथिल्लो तहका जनतालाई मात्रै लाभ पुगेको उनको भनाइ छ।

यस वर्षको मनसुनजन्य विपद्‌मा देशभर २ लाख २६ हजार नागरिक प्रभावित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले यस वर्ष वर्षायाममा ५१ हजार घरधुरी विपद्बाट प्रभावित हुन सक्ने जनाएको छ।

गत असार ५ गते नेपालको पूर्वी क्षेत्रबाट मनसुन प्रवेश गरिसकेको भए पनि अझै सक्रिय हुन सकेको छैन। अब सक्रिय हुन सक्ने मौसमविद्हरूको अनुमान छ। मौसम सक्रिय भएको बेला सम्भावित जोखिमको व्यवस्थापन तथा न्यूनीकरण गर्न प्राधिकरणले विभिन्न तयारी गरेको छ।

प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतले यस वर्ष मनसुनजन्य विपद्बाट ५१ हजार घरधुरी तथा २ लाख २६ हजार नागरिक प्रभावित हुन सक्ने अनुमान गरिएको बताइन्।

प्राधिकरणले मनसुनबाट उत्पन्न हुन सक्ने विपद् तथा जोखिमलाई न्यूनीकरण गर्न मनसुन प्रतिकार्य कमाण्ड पोस्ट गठन गरेको छ।

गत बुधबार उक्त कमाण्डको पहिलो बैठक बसेको थियो। बैठकले ‘मनसुन पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना, २०८३’ को प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न तथा उक्त कार्ययोजनाअनुरूप मासिक रूपमा प्राधिकरणमा प्रतिवेदन पेस गर्न सम्बन्धित सबै निकायलाई निर्देशन दिने निर्णय गरेको छ।

प्रवक्ता महतका अनुसार प्राधिकरणले यसअघि नै मनसुन पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना, २०८३ तयार गरिसकेको छ।

प्राधिकरणको बैठकले अवरुद्ध भएका राजमार्ग तथा सडक तत्काल सञ्चालन गर्न आवश्यक पर्ने हेभी इक्युपमेन्ट चालकसहित चौबिसै घण्टा तयारी अवस्थामा राख्न सडक विभाग, सातवटै प्रदेश र ७५३ वटै स्थानीय सरकारलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरेको छ।

साथै, खोज, उद्धार तथा राहतमा प्रयोग हुने न्यूनतम सामग्री तयारी अवस्थामा राख्न र सडक अवरुद्ध भई सवारी साधन सञ्चालन हुन नसक्ने परिस्थितिमा कम्तीमा १५ दिनसम्म खाद्यान्न अभाव नहुने व्यवस्था मिलाउन स्थानीय सरकारलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरिएको छ।

यसैगरी, समयमै अन्तरदेशीय विपद्सम्बन्धी पूर्वसूचना प्राप्त गर्न कूटनीतिक पहलका लागि परराष्ट्र मन्त्रालयलाई अनुरोध गर्ने लगायतका निर्णय पनि बैठकले गरेको हो।

प्रवक्ता महतका अनुसार सम्भावित जोखिम रहेका क्षेत्र, खोलानाला, नदी तथा पानीको बहाव उच्च हुन सक्ने राष्ट्रिय राजमार्ग र स्थानीय सडक सञ्जालमा विपद्को गम्भीरताअनुसार आवश्यकता परे सवारी साधन सञ्चालनमा रोक लगाउन ७७ वटै जिल्ला सुरक्षा समितिलाई निर्देशन दिन गृह मन्त्रालयलाई अनुरोध गरिएको छ।

प्राधिकरणका अनुसार जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसम तथा बाढी पूर्वानुमान महाशाखालाई मनसुन अवधिभर सातै दिन चौबिसै घण्टा सञ्चालन हुने व्यवस्था मिलाउन अनुरोध गर्ने निर्णय पनि गरिएको छ।

भारत सरकारको प्रतिबद्धताअनुसार आउन बाँकी रहेका बेलिब्रिजका लागि आवश्यक पहल गर्न परराष्ट्र मन्त्रालय लगायत सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्न पनि निर्णय गरिएको छ।

प्रवक्ता महतका अनुसार विपद्को समयमा खोज तथा उद्धार सामग्रीको अभाव हुन नदिन निजी क्षेत्र, संघसंस्था, नागरिक समाज लगायतसँग सहकार्य गरी ड्रोन एसोसिएसन, नेपाल एसोसिएसन अफ र्याफ्टिङ एजेन्सिज् लगायतलाई प्राधिकरणले अनुरोध गरेको छ।

तीन सय स्थानमा अध्ययन

प्राधिकरणले यस वर्ष वर्षायाममा सम्भावित जोखिम रहेका विभिन्न ३०० स्थानमा भौगोलिक अध्ययन गरेको प्रवक्ता महतले बताइन्।

उनका अनुसार स्थानीय तहको अनुरोधअनुसार प्राधिकरणका प्राविधिक कर्मचारीहरू खटिएर सम्भावित जोखिमबारे भौगोलिक अध्ययन गरिएको हो।

अध्ययनको प्रतिवेदन तयार भइरहेको र केही दिनभित्रै सार्वजनिक गरिने पनि उनले जानकारी दिइन्।

सप्तरीको बलानबिहुल गाउँपालिका–३ टिकुलियाबाट प्रहरीले दुई राउन्ड गोलीसहित दुई जना युवालाई पक्राउ गरेको छ।

पक्राउ पर्नेमा सप्तरीको बलानबिहुल गाउँपालिका–३ का ३२ वर्षीय सुभाषकुमार पासमान र सोही स्थानका २२ वर्षीय धर्मेन्द्र सिंह रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब उपरीक्षक हेमराज घिमिरेले जानकारी दिए।

प्रहरी चौकी बेल्हीबाट खटिएको प्रहरी टोलीले बलान बिहुल गाउँपालिका–३ स्थित टिकुलिया–बेल्ही सडकखण्डमा बाँसको (टहरा) मचानमा बसेको अवस्थामा शङ्कास्पद उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको प्रहरी प्रवक्ता घिमिरेले बताए।

उनका अनुसार शरीर खानतलासीका क्रममा सुभाषकुमार पासमानको साथबाट ‘आठ एमएम’ लेखिएको दुई राउन्ड गोली बरामद भएको जानकारी दिए।

प्रहरीले दुवै जनालाई नियन्त्रणमा लिई खरखजानासम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

झापामा नवजात शिशुको हत्या तथा आफ्नै छोरीमाथि हाडनाता करणी गरेको आरोप लागेका एक फरार व्यक्तिलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाको टोलीले विशेष सूचना र प्राविधिक अनुसन्धानका आधारमा ती आरोपितलाई इलामको सूर्योदय नगरपालिका-१० फिक्कल बजारस्थित एक होटलबाट नियन्त्रणमा लिएको हो ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाका सूचना अधिकारी एवं प्रहरी नायब उपरीक्षक रञ्जन अवाका अनुसार गत वैशाख २ गते शिवसताक्षी नगरपालिकास्थित झिलझिले क्षेत्रमा खाली जग्गामा नवजात शिशुको शव गाडिएको अवस्थामा फेला परेपछि घटनाको अनुसन्धान सुरु गरिएको थियो ।

अनुसन्धानका क्रममा पीडित युवतीले आफ्नै बाबुबाट पटक-पटक जबर्जस्ती करणी भएको, त्यसबाट गर्भ रहन गई शिशुको जन्म भएको र बाबुकै सल्लाहमा नवजात शिशुको शव गाडिएको बयान दिएपछि प्रहरीले नवजात शिशु हत्या तथा हाडनाता करणीसम्बन्धी मुद्दा दर्ता गरी आरोपितको खोजी थालेको थियो ।

प्रहरीका अनुसार आरोपित व्यक्ति रोल्पामा कामका लागि जाने भन्दै घरबाट निस्किएका थिए । आफूलाई खोजी भइरहेको थाहा पाएपछि उनी विभिन्न स्थानमा लुक्दै बसेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ । प्रहरीले असार ३ गते नै आरोपितलाई आफ्नै छोरीसँग होटलमा बसिरहेको अवस्थामा नियन्त्रणमा लिएको जनाएको छ । उनलाई झापा ल्याएर थप अनुसन्धान तथा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।

पीडित युवतीलाई भने हाल काकडभिट्टास्थित‘आफन्त नेपाल’को संरक्षणमा राखिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक अवाले जानकारी दिए । रासस

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नवनिर्वाचित सभापति रवि लामिछानेले आफ्नो पार्टीको राजनीतिक उपस्थितिले देशका कुनै पनि शक्ति, नागरिक समाज वा सञ्चार जगत् भयभित र त्रसित हुनुपर्ने अवस्था नरहेको बताएका छन्।

प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनको समापन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले रास्वपा प्रतिशोधको राजनीतिभन्दा माथि उठेर परिपक्व संस्कारका साथ अघि बढ्ने बताए।

शपथ ग्रहणपछि सम्बोधन गर्दै सभापति लामिछानेले भने, ‘हाम्रा राजनीतिक क्रियाकलाप, अभिव्यक्ति र उपस्थितिले देशका प्रबुद्ध वर्ग, नागरिक समाज, सञ्चार जगत्, अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय वा राजनीतिक वृत्त कोही पनि त्रसित हुनु पर्दैन। हामीमाथि आउने प्रश्नहरूबाट भाग्ने होइन, तिनको रचनात्मक सामना गर्दै जनतालाई आश्वस्त पार्ने काम हाम्रो हो।’

उनले लोकतन्त्रका आधारभूत सिद्धान्त र राज्यका शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्तप्रति पार्टी पूर्ण दृढ रहेको सुनाए। मतको बलमा हिजोका शासकहरूले जस्तो गलत अभ्यास गरे देश दुर्घटनामा जाने चेतावनी दिँदै उनले भने, ‘हिजोका दलहरूले जसरी प्रतिशोध साँचे, रास्वपाले त्यसको पुनरावृत्ति गर्नु हुँदैन। प्रजातान्त्रिक संस्थाहरूलाई भत्कन नदिई तिनको सम्मान गर्नुपर्छ।’

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले सफलतापूर्वक सम्पन्न प्रथम ऐतिहासिक महाधिवेशनले आफ्नो पार्टीलाई औपचारिक रूपमा बलियो राजनीतिक शक्तिका रूपमा वैधानिकता प्रदान गरेको बताएका छन्।

चितवनमा आयोजित महाधिवेशनको समापन तथा शपथ ग्रहण समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस ऐतिहासिक मोडले रास्वपालाई संस्थागत गरेको उल्लेख गरे।

सभापति लामिछानेले निर्वाचन र लोकतान्त्रिक प्रक्रियामार्फत नयाँ नेतृत्व चयन भएसँगै पार्टीको वैधानिकता थप सुदृढ भएको बताए।

‘यो महाधिवेशनले रास्वपालाई एउटा आन्दोलन र लहरबाट माथि उठाएर राजनीतिक दलका रूपमा स्थापित र वैधानिक बनाएको छ,’ उनले भने, ‘अब हाम्रो सांगठनिक हैसियत थप परिपक्व र जिम्मेवार बनेको छ।’

उनले नयाँ दल भएका कारण महाधिवेशन आयोजना र संगठन सञ्चालनका क्रममा विभिन्न कमजोरी तथा त्रुटिहरू हुनु स्वाभाविक रहेको स्वीकार गरे।

ती कमजोरीप्रति संवेदनशीलता देखाउँदै उनले महाधिवेशन प्रतिनिधि, स्वयंसेवक र नेता–कार्यकर्ताहरूसँग क्षमायाचना समेत गरे।

रास्वपामा आबद्ध भएका नेता तथा कार्यकर्ताहरू फरक–फरक सामाजिक र व्यावसायिक पृष्ठभूमिबाट आएको चर्चा गर्दै लामिछानेले आगामी यात्रा अझ चुनौतीपूर्ण हुने औँल्याए।

‘हामी फरक पृष्ठभूमिबाट राजनीतिमा आएका हौँ,’ उनले भने, ‘त्यसैले हामीले विभिन्न युगका र सबै प्रकारका चुनौतीहरूको सामना गर्न तयार हुनुपर्छ।’

उनले महाधिवेशनलाई भव्य रूपमा सम्पन्न गर्न योगदान पुर्‍याउने सम्पूर्ण प्रतिनिधि, स्वयंसेवक र सहयोगीहरूलाई हार्दिक धन्यवाद दिए।

महाधिवेशनबाट प्राप्त सांगठनिक अनुभवलाई आत्मसात् गर्दै रास्वपालाई आगामी दिनमा थप परिपक्व, व्यवस्थित र जनउत्तरदायी राजनीतिक शक्तिका रूपमा अघि बढाउने प्रतिबद्धता समेत सभापति लामिछानेले व्यक्त गरे।

विश्वकप फुटबलमा समूह चरणका खेलहरु अन्तिम चरणमा पुग्दा शनिबार राति तीन समूहका ६ खेलहरु हुनेछन्।

समूह आईको खेलमा फ्रान्स र नर्वेबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ। यसअघि नै नकआउट चरणमा स्थान बनाइसकेका फ्रान्स र नर्वे समूह विजेता बन्ने योजनामा हुनेछन्। समान ६ अंक भएका दुईबीचको खेल नेपाली समयअनुसार राति १२ः४५ बजे सुरु हुनेछ। गोल अन्तरमा फ्रान्स शीर्ष र नर्वे दोस्रो स्थानमा छन्।

समूह आई कै अर्को खेलमा सेनेगल र इराकबीच पनि खेल हुनेछ । राति पौने एक बजे नै सुरु हुने खेलमा दुवै टोली जित निकाल्दै उत्कृष्ट तेस्रोभित्र पर्दै अन्तिम ३२ मा प्रवेशको योजनामा हुनेछन्। दुवै अंकविहीन छन्।

समूह एच मा स्पेन र उरुग्वे तथा साउदी अरेबिया र केप भर्डेबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ। दुवै खेल शनिबार बिहान ५ः४५ बजे सुरु हुनेछ। यो समूहमा सबै चारै टिमको नकआउट पुग्ने सम्भावना समान छ।

स्पेनसँग पराजित भए उरुग्वे लिग चरणमै रोकिनेछ । जितले स्पेन समूह विजेता बन्दै अन्तिम ३२ मा पुग्नेछ। हारले भने उरुग्वेको ५ अंक हुनेछ र अघिल्लो चरणमा प्रवेश गर्नेछ । अर्को खेलमा केप भर्डे विजयी भए विश्वकपको पहिलो सहभागितामा नै अघिल्लो चरणमा स्थान पक्का गर्नेछ। उरुग्वे र केप भर्डेको हारले भने साउदी अरेबियाको भाग्य चम्कनेछ। उरुग्वे र केप भर्डेको जितले भने स्पेनले उत्कृष्ट तेस्रो भित्र पर्न कुर्नु पर्नेछ। स्पेनको ४, उरुग्वे र केप भर्डेको समान २ तथा साउदीको एक अंक छ।

समूह जीको खेलमा बेल्जियम र न्युजिल्यान्ड तथा इजिप्ट र इरानबीच खेल हुनेछ। दुवै खेल शनिबार बिहान ८ः४५ बजे सुरु हुनेछ। यो समूहमा पनि सबै चारै टिमको अघिल्लो चरण प्रवेशको सम्भावना कायमै छ।

इजिप्टको ४, इरान र बेल्जियमको समान २ तथा न्युजिल्यान्डको एक अंक छ। इजिप्टले इरानलाई हराए समूह विजेता बन्नेछ भने बेल्जियम र न्युजिल्यान्डबीचको खेलको विजेताले उपविजेता बन्दै अघिल्लो चरणमा स्थान बनाउनेछ। इरान र बेल्जियम विजयी भए इजिप्टले उत्कृष्ट तेस्रो हुने सम्भावना कुर्नु पर्नेछ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले लागुऔषध दुरुपयोग तथा अवैध ओसारपसारविरुद्ध सूक्ष्म रूपमा ध्यान दिएर काम गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

कांग्रेसको केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको आयोजनामा लागुऔषध दुरुपयोग तथा अवैध ओसारपसारविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय दिवसका अवसरमा आज आयोजित कार्यक्रममा उनले लागुऔषध दुरुपयोग तथा अवैध ओसारपसारविरुद्धको विषय राजनीतिक दलहरूले छलफल गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।

‘नीति निर्माणमा सहभागी हुनेहरूले लागुऔषधको समस्याका बारेमा विभिन्न कोणबाट थाहा पाउनुपर्छ, हामीले सदनमा बसेर सुधारका लागि काम गर्नुपर्छ, यो अत्यन्तै ठूलो सरोकारको विषय हो’, सभापति थापाले भने । उनले सरकारमा नहुँदा पनि लागुऔषध दुरुपयोग र अवैध ओसारपसारविरुद्ध काम गर्नका लागि क्रियाशील हुनुपर्नेमा जोड दिए ।

सशस्त्र प्रहरी बलका पूर्वप्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक रविराज थापा, सशस्त्र भूमिगत समूहका पूर्वसदस्य भाजु राउत कुर्मी, रिकभरिङ नेपालका सदस्य यमकला राई र अभियन्ता विवेक कर्णले लागुऔषध रोकथामका लागि सरकार, समुदाय र व्यक्ति मिलेर लाग्नुपर्नेमा जोड दिए ।

कार्यक्रममा पूर्वलागुऔषध प्रयोगकर्ता राजकुमार तामाङले लागुऔषध प्रयोगका कारण आफ्नो जीवनमा परेको नकारात्मक प्रभाव, लागुऔषध प्रयोगकर्ता हुँदा नशा र कुलतको क्षणिक आनन्दमा फसेर गुमाएको समय, परिवारमा परेको नकारात्मक प्रभाव तथा समाजमा परेको समस्याबारे आफ्नो दुःखदायी र पीडादायी अनुभव प्रस्तुत गरेका थिए ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नवनिर्वाचित सभापति रवि लामिछानेले पार्टीभित्र कुनै पनि प्रकारको गुटबन्दी सह्य नहुने चेतावनी दिएका छन्।

प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनको शपथ ग्रहण समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले पार्टीमा गुटबन्दी गर्नेहरूलाई कारबाही गर्ने बताए।

सम्बोधनका क्रममा आन्तरिक एकतामा जोड दिँदै सभापति लामिछानेले भने, ‘यो पार्टीमा गुटबन्दीका लागि कुनै ठाउँ छैन। यदि कसैले पार्टीभित्र गुटको बिउ रोपेको रहेछ भने म त्यसलाई जरैदेखि उखेलेर फाल्छु।’

उनले रास्वपा परम्परागत दलहरूभन्दा फरक चरित्रको पार्टी भएकाले यहाँ अस्वस्थ समूहबन्दी अस्वीकार्य हुने बताए।

लामिछानेले ऐतिहासिक प्रथम महाधिवेशनले रास्वपालाई औपचारिक रूपमा बलियो राजनीतिक दलका रूपमा वैधानिकता प्रदान गरेको उनको भनाइ थियो। नयाँ दल भएका कारण संगठन सञ्चालन र महाधिवेशनका क्रममा केही कमजोरी र प्राविधिक त्रुटिहरू हुनु स्वाभाविक रहेको उल्लेख गर्दै उनले त्यसका लागि महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा नेता–कार्यकर्ताहरूसँग क्षमायाचना गरे।

फरक–फरक पृष्ठभूमि र विचार बोकेका मानिसहरू एउटै उद्देश्यका लागि रास्वपामा गोलबद्ध भएको भन्दै उनले आगामी दिनमा अझ धेरै चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्ने बताए।

‘हामी फरक पृष्ठभूमिबाट राजनीतिमा आएका हौँ,’ लामिछानेले कार्यकर्ताहरूलाई निर्देशन दिँदै भने, ‘त्यसैले हामीले विभिन्न युगका र सबै प्रकारका चुनौतीहरूको सामना गर्न तयार हुनुपर्छ।’

उनले महाधिवेशनलाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न अहोरात्र खटिने प्रतिनिधि, नेता, कार्यकर्ता, स्वयंसेवक तथा सहयोगी सबैप्रति आभार प्रकट गरे। महाधिवेशनबाट प्राप्त अनुभव र सिकाइलाई आत्मसात् गर्दै रास्वपालाई आगामी दिनमा थप परिपक्व, व्यवस्थित र जनउत्तरदायी राजनीतिक शक्तिका रूपमा अघि बढाउने प्रतिबद्धता समेत उनले व्यक्त गरे।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले महाधिवेशनको आन्तरिक निर्वाचन परिणामलाई जित र हारको साँघुरो घेराबाट नलिन आग्रह गरेका छन्।

पदाधिकारी र केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि प्रतिनिधिहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा सिङ्गो पार्टी विजयी भएको बताए।

सभापति लामिछानेले आन्तरिक प्रतिस्पर्धाले पार्टीलाई थप एकताबद्ध र बलियो बनाएको जिकिर गरे।

‘यो निर्वाचनमा कसैको हार भएको छैन, सिङ्गो रास्वपाले जितेको छ,’ लामिछानेले भने, ‘प्रजातान्त्रिक अभ्यासमा अंकगणित तलमाथि हुनु स्वाभाविक हो, तर यसले हाम्रा नेताहरूको योग्यता र प्रतिबद्धतालाई कम गर्दैन।’

उनले नवनिर्वाचित कार्यसमितिलाई बधाई दिँदै निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेका सबै नेताहरूको क्षमता र अनुभवलाई पार्टी निर्माणमा उचित स्थान दिइने प्रतिबद्धता जनाए।

‘अब हामी एउटै घण्टीमुनि गोलबद्ध भएर देश निर्माणको महाअभियानमा होमिनुपर्छ,’ उनले थपे, ‘जनताले हामीबाट ठूलो आशा राखेका छन्, त्यसैले रिस–राग र मनमुटाव त्यागेर सबै एक ढिक्का भई अगाडि बढ्नुको विकल्प छैन।’

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले विगत चार वर्षमा पार्टीले सोचेअनुरूप काम गर्न नसकेको स्वीकार गर्दै कमीकमजोरीहरूलाई सच्याएर अघि बढ्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

शुक्रबार पार्टीको पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनको समापन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले अब पार्टी थप परिपक्व बन्ने दाबी गरे। पार्टीको साङ्गठनिक यात्राको समीक्षा गर्दै सभापति लामिछानेले महाधिवेशनसम्म आइपुग्दा धेरै पाठ सिकेको बताए।

‘विगत चार वर्षमा हामीले भनेअनुसार धेरै काम गर्न सकेनौँ, हाम्रा कमीकमजोरीहरू यो महाधिवेशनको प्रक्रियासम्म देखियो,’ लामिछानेले भने, ‘यी सबै कमीकमजोरीहरूलाई हामीले सच्याउनुपर्छ। अब हामी अझ बढी परिपक्व हुन्छौँ।’

उनले आन्तरिक लोकतन्त्रलाई मजबुत बनाउन आफूले वडादेखि प्रदेश तहसम्मका सबै अधिवेशनहरूमा आफूलाई टाढा राख्ने प्रयास गरेको सुनाए।

यसका साथै लामिछानेले अत्यधिक गर्मीका बाबजुद पनि देशभरबाट उत्साहपूर्वक सहभागी भई धैर्यता देखाएका महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूलाई धन्यवाद दिए। महाधिवेशनको व्यवस्थापनमा केही कमजोरी भएको स्वीकार गर्दै उनले आगामी दिनमा यस्ता कार्यक्रमहरूलाई अझ बढी सुविधाजनक र व्यवस्थित बनाउनेतर्फ पार्टीले ध्यान दिने बताए।

उनले महाधिवेशनलाई भव्य रूपमा सम्पन्न गर्न अहोरात्र खटिने स्वयंसेवक, व्यवस्थापक र सहयोगी सबैलाई विशेष धन्यवाद दिँदै नयाँ कार्यसमितिले देश र जनताको हितमा बलियो ढंगले काम गर्ने विश्वास व्यक्त गरे।

गृह मन्त्रालयले गरेको देशभरका प्रशासन कार्यालयहरूको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनमा मनाङ पहिलो भएको छ । उसले १८ अङ्क प्राप्त गरेको छ ।

मन्त्रालयको नीति, योजना अनुगमन तथा मूल्याङ्कन महाशाखाका उपसचिव विश्वामित्र कुइँकेलले कुल १८.२५ पूर्णाङ्कमा मनाङले १८ अङ्क प्राप्त गरी प्रथम भएको जानकारी दिए । यसअघि पनि मनाङ पहिलो भएको उनले बताए ।

मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमासिक नतिजाअनुसार १७.८७ अङ्क प्राप्त गरी म्याग्दी जिल्ला दोस्रो भएको छ । समान १७.६२ अङ्कका साथ भक्तपुर र रसुवा जिल्ला तेस्रो हुन सफल भएका छन् ।

त्यसपछि क्रमशः मकवानपुर र स्याङ्जा पाँचौँ, नुवाकोट, पूर्वी रुकुम र रुपन्देही सातौँ स्थानमा रहेका छन् । कास्की, झापा, डोटी र नवलपरासी (पूर्व) १०औँ स्थानमा रहेका छन् । काठमाडौं २.५ अङ्क प्राप्त गरी ७६औँ र धनुषा १.६८ अङ्क प्राप्त गरी ७७औँ स्थानमा रहेको छ ।

उपसचिव कुइँकेलका अनुसार गृह मन्त्रालयले नागरिकको सेवा प्रवाह, प्रशासन कार्यालयको कार्यसम्पादन, उत्तरदायित्वलगायत सूचक र मापदण्डका आधारमा मूल्याङ्कन गरी नतिजा सार्वजनिक गरेको हो । यस्तै मुद्दा फर्छ्योटको अवस्था, विपद् व्यवस्थापनमा गरेको काम, विकास निर्माणका कामका सन्दर्भमा गरिएको कामलगायत विभिन्न मापदण्डका आधारमा मूल्याङ्कन हुने उनले जानकारी दिए ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले पार्टी सभापति पदको शपथ लिएका छन्।लामिछाने निर्विरोध निर्वाचित भएका थिए।

देशभर मनसुन सक्रिय भए पनि अपेक्षाअनुसार वर्षा हुन नसक्दा कुल वर्षा औसतभन्दा उल्लेख्य रूपमा कम रहेको छ । जल तथा मौसम विभागको तथ्याङ्कअनुसार जुन १ देखि २५ तारिखसम्म देशभर औसत १४९ मिलीमिटर वर्षा मापन भएको छ, जुन यस अवधिको औसत वर्षा (२१४ मिलीमिटर) को ६९.६ प्रतिशत हो ।

हरेक दिन दैनिक औसतको ९० प्रतिशतभन्दा कम वर्षा मापन भएको विभागको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ । विभागका अनुसार विशेषगरी महिनाको सुरुआती दिनहरूमा वर्षा अत्यन्त न्यून रह्यो भने पछिल्ला दिनहरूमा केही सुधार देखिए पनि सामान्य अवस्थासम्म पुग्न सकेको छैन ।

मौसमविद् डेभिड ढकालका अनुसार यस वर्ष मनसुन नेपालमा सरदर मितिभन्दा ढिला प्रवेश गर्नुका साथै प्रारम्भिक चरणमा कमजोर सक्रियतामा रहेकाले वर्षामा कमी देखिएको हो । कमजोर मनसुनका कारण कृषि रोपाइँ, जलस्रोत व्यवस्थापन तथा खानेपानी आपूर्तिमा समेत असर पर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।

देशभर मनसुन विस्तार हुनसकेको छैन । मौसमविद् ढकालले पाँच प्रदेशका केही भूभागमा मात्रै विस्तार भएको मनसुनी प्रणाली अझै कमजोर अवस्थामै रहेकाले देशका बाँकी क्षेत्रमा विस्तार हुन केही दिन लाग्न सक्ने बताए । विभागले यस मनसुन अवधिमा नेपालमा सरदरभन्दा कम वर्षा हुने र तापक्रम बढ्ने प्रक्षेपण गरेको छ ।

विभागका मौसमविद् सुदर्शन हुमागाईँका अनुसार आगामी मनसुन ऋतुमा देशका अधिकांश स्थानमा सरदरभन्दा कम वर्षाको हुने सम्भावना छ । विभागका अनुसार यस वर्ष कर्णाली प्रदेशका दक्षिणी भूभाग, लुम्बिनी प्रदेशका अधिकांश क्षेत्र, मधेस प्रदेशका पूर्वी भूभाग तथा कोशी प्रदेशका दक्षिणी क्षेत्रमा सरदरभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना ५५ देखि ६५ प्रतिशत रहेको छ । -रासस

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट निर्वाचित पदाधिकारी तथा केन्द्रीय सदस्यहरूको शपथग्रहण कार्यक्रम सुरु छ।

महाधिवेशनस्थलको हलमा राति ८ बजेबाट शपथग्रहण कार्यक्रम सुरु भएको हो। निर्वाचित नतिजाअनुसार सोबिता गौतम उपसभापति र विपिन कुमार आचार्य महामन्त्रीमा निर्वाचित भएका हुन्।

महिला उपसभापति पदका लागि भएको प्रतिस्पर्धामा गौतमले ७८९ मत प्राप्त गर्दै निकटतम प्रतिस्पर्धी डा. तोसिमा कार्कीलाई (५७२ मत) पछि पारेकी थिइन्।

महामन्त्री पदमा आचार्यले ६७३ मत ल्याएका थिए। सहमहामन्त्री खुलातर्फ असिम शाह (४७१ मत) र हरि ढकाल (४१० मत) निर्वाचित भएका छन् भने महिला सहमहामन्त्रीमा निशा डाँगीले ७३७ मत ल्याएर फराकिलो मतान्तरले जित हासिल गरेकी हुन्।

सरकारको एक सय दिने शासकीय सुधार कार्ययोजनाअन्तर्गत उद्योग मन्त्रालयलाई तोकिएका कार्यहरू समयअगावै सम्पन्न गरिएको दाबी गरिएको छ। उद्योगमन्त्री गौरिकुमारी यादवले आफ्नो मन्त्रालयअन्तर्गतका ३२ वटा कार्य सफलतापूर्वक सम्पन्न गरी त्यसको विस्तृत प्रतिवेदन प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई बुझाएकी छन्।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पुगेर मन्त्री यादवले सम्पन्न गरिएका कामहरूको विवरण समेटिएको फाइल प्रधानमन्त्री शाहलाई हस्तान्तरण गरिन्। सरकारले सार्वजनिक गरेको एक सय दिने कार्ययोजनाअनुसार अझै एक सातापछि मात्र एक सय दिन पूरा हुने भए पनि उद्योग मन्त्रालयले निर्धारित समयअघि नै आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरेको जनाएको छ।

सरकारको कार्ययोजनाअनुसार विभिन्न नीतिगत सुधार, औद्योगिक वातावरण सुधार, सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउने, लगानीमैत्री वातावरण सिर्जना गर्ने, उद्योग प्रशासनलाई चुस्त बनाउने तथा मन्त्रालयका प्राथमिकतामा रहेका विभिन्न कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। उद्योग मन्त्रालयले ती सबै कार्यहरू निर्धारित समयभन्दा अगावै सम्पन्न गरी त्यसको प्रतिवेदन प्रधानमन्त्रीसमक्ष पेस गरेको जनाएको छ।

मन्त्री यादवले सरकारप्रति जनविश्वास बढाउने, सुशासनलाई संस्थागत गर्ने तथा परिणाममुखी कार्यशैली स्थापित गर्ने उद्देश्यले मन्त्रालयले तीव्र गतिमा काम गरेको बताइन्। मन्त्रालयका कर्मचारी, सम्बन्धित निकाय तथा सरोकारवालाको समन्वयका कारण निर्धारित जिम्मेवारी समयमै पूरा गर्न सम्भव भएको उनको भनाइ छ।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहले पनि सरकारका सबै मन्त्रालयलाई घोषणा गरिएका कार्यक्रम समयमै सम्पन्न गर्न, सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी बनाउन तथा जनताले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने परिणाम दिन निरन्तर निर्देशन दिँदै आएका छन्। उद्योग मन्त्रालयले समयअघि नै कार्यसम्पादन प्रतिवेदन बुझाएको घटनालाई सरकारको कार्यान्वयन क्षमताको एउटा उदाहरणका रूपमा समेत हेरिएको छ।

सरकारको एक सय दिने कार्ययोजनाको औपचारिक अवधि आगामी असार २० गते पूरा हुने भए पनि उद्योग मन्त्रालयले एक साताअगावै आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरी प्रतिवेदन बुझाएको जनाएको छ। अब अन्य मन्त्रालयहरूले पनि आफ्नो कार्यप्रगति सार्वजनिक गर्ने क्रम अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

धनगढीमा १० वर्षीय एक बालक मृत अवस्थामा फेला परेका छन्। प्रहरीले प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा बालकको हत्या भएको आशंका गर्दै घटनाबारे थप अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीका अनुसार धनगढी उपमहानगरपालिका–१७ उत्तरखैरेनी मुक्त कमैया शिविरका १० वर्षीय तनुज चौधरी बुधबार साँझदेखि सम्पर्कविहीन भएका थिए। परिवार र स्थानीयले खोजी गरिरहेकै अवस्थामा शुक्रबार उनलाई नजिकैको जंगल क्षेत्रमा मृत अवस्थामा भेटिएको हो।

प्रहरीका अनुसार अत्यधिक गर्मीका कारण शव केही क्षतविक्षद अवस्थामा फेला परेको थियो। घटनास्थलको अवस्था हेर्दा बालक बेपत्ता भएकै दिन घटना भएको हुनसक्ने प्रारम्भिक अनुमान प्रहरीको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीका प्रहरी नायब उपरीक्षक योगेन्द्र तिमिल्सिनाले घटनाको प्रकृति र परिस्थितिका आधारमा अनुसन्धान तीव्र बनाइएको जानकारी दिएका छन्। घटनास्थल आसपास केही प्रमाण फेला परेकाले त्यसको समेत परीक्षण भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

बालकले प्रयोग गर्दै आएको साइकल पनि घटनास्थल नजिकै भेटिएको छ। हाल घटनासम्बन्धी विस्तृत अनुसन्धान जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

मृतक तनुज चौधरी धनगढीस्थित उर्मा बोर्डिङ स्कुलमा कक्षा २ मा अध्ययनरत थिए।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनअन्तर्गत पाँच पदाधिकारीका लागि भएको निर्वाचनको अन्तिम परिणाम सार्वजनिक भएको छ।

सोबिता गौतम उपसभापति र विपिन कुमार आचार्य महामन्त्रीमा निर्वाचित भएका छन्।

महिला उपसभापति पदका लागि भएको रोचक प्रतिस्पर्धामा सोबिता गौतमले जित हात पारेकी हुन्। उनले ७८९ मत प्राप्त गर्दा उनकी निकटतम प्रतिस्पर्धी डा. तोसिमा कार्कीले ५७२ मत पाइन्।

पार्टी स्थापनाकालदेखि नै सक्रिय रहेका दुई युवा नेतृबीचको यो प्रतिस्पर्धालाई महाधिवेशनमा विशेष चासोका साथ हेरिएको थियो।

यस्तै, पार्टीको सांगठनिक सुदृढीकरणका लागि महत्वपूर्ण मानिने महामन्त्री पदमा विपिन कुमार आचार्य विजयी भएका छन्। उनले कुल ६७३ मत प्राप्त गर्दै जित सुनिश्चित गरेका हुन्। अन्य आकांक्षीहरूले उम्मेदवारी फिर्ता लिएर आचार्यलाई समर्थन गरेपछि उनको जित सहज बनेको थियो।

सहमहामन्त्री खुलातर्फ असिम शाह र हरि ढकाल निर्वाचित भएका छन्। निर्वाचन समितिका अनुसार शाहले ४७१ मत प्राप्त गरे भने ढकालले ४१० मत पाएर कार्यसमितिमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरे।

महिला सहमहामन्त्री पदमा भने निशा डाँगी फराकिलो मतान्तरले विजयी भएकी छिन्। उनले ७३७ मत प्राप्त गर्दै जित हासिल गरेकी हुन्। निर्वाचित भएसँगै डाँगीले पार्टीको समावेशी संरचना र युवा सहभागितालाई थप बलियो बनाउने प्रतिबद्धता जनाएकी छिन्।