अवैध लागूऔषध सहित देशका विभिन्न स्थानबाट २२ जनालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ।

दाङ, तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-५ बाट अवैध लागूऔषध ब्राउनसुगर जस्तो देखिने पदार्थ ४ सय ७० मिलिग्राम सहित सोही उपमहानगरपालिका-९ दोघरे बस्ने २० वर्षीय धन बहादुर खत्रीलाई शनिबार बेलुकी प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

उक्त स्थानमा खटिएको प्रहरीले लु.प्र.०२-००२ प ४३८० नम्बरको स्कुटरमा सवार उनलाई उक्त पदार्थ सहित फेला पारी पक्राउ गरेको हो।

कैलाली, भजनी नगरपालिका-३ कुसुमघाटबाट अवैध लागूऔषध ब्राउनसुगर जस्तो देखिने पदार्थ ३ ग्राम ४ सय ९० मिलिग्राम सहित जानकी गाउँपालिका-७ बस्ने ३० वर्षीय रामकृष्ण थारूलाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

प्रहरी चौकी जनकपुर समेतबाट खटिएको प्रहरीले भारतबाट नेपालतर्फ साईकलमा आउँदै गरेका उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

यसैगरी कैलाली, जानकी गाउँपालिका-१ गुजरूवा चौराहबाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ ८ सय ४० मिलिग्राम सहित सोही गाउँपालिका-५ पथरैया बस्ने २६ वर्षीय असोक चौधरीलाई शनिबार बेलुकी प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

यसैगरी, कैलाली, धनगढी उपमहानगरपालिका-२ त्रिनगरबाट अवैध लागूऔषध ब्राउनसुगर जस्तो देखिने पदार्थ २ सय ६० मिलिग्राम सहित कञ्चनपुर शुक्लाफाँटा नगरपालिका-७ बस्ने २३ वर्षीय भुवन ऐरीलाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। प्रहरी चौकी त्रिनगरबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

कञ्चनपुर, भीमदत्त नगरपालिका-१३ बडैपुरबाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ १ सय ४० मिलिग्राम सहित सोही ठाउँ बस्ने २९ वर्षीय विक्की कुवँरलाई शनिबार बेलुकी प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय गड्डाचौकीबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

यसैगरी कञ्चनपुर, पुनर्वास नगरपालिका-४ घ गाउँबाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ २ ग्राम ८ सय ४० मिलिग्राम सहित २ जनालाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

पक्राउ पर्नेहरूमा कैलाली धनगढी उपमहानगरपालिका-१ पशुपतीटोल बस्ने ३८ वर्षीय मो. मोविन कुरैसी र ३२ वर्षीय सलिम कुरैसी रहेका छन्। अस्थायी प्रहरी पोष्ट आईबिआरडीबाट खटिएको प्रहरीले भारतबाट नेपालतर्फ आउँदै गरेका युपि ३१ एल ७८९२ नम्बरको मोटरसाइकलमा सवार उनीहरूलाई उक्त पदार्थ सहित फेला पारी पक्राउ गरेको हो।

रौतहट, चन्द्रपुर नगरपालिका-५ स्थित सगुन फार्मेसीबाट नियन्त्रित लागूऔषध ट्रामाडोल १ सय ४३ ट्याब्लेट सहित फार्मेसीका संचालक सोही नगरपालिका-६ बस्ने ४८ वर्षीय सुरेश चौधरीलाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। उक्त स्थानमा खटिएको प्रहरीले फार्मेसी तलासी गर्दा उक्त लागूऔषध फेला पारी उनलाई पक्राउ गरेको हो।

पर्सा, वीरगंज महानगरपालिका-१६ बाट नियन्त्रित लागूऔषध नाइट्राभेट ४२ ट्याब्लेट, स्पास्मो ११ ट्याब्लेट र नगद ४९ हजार रूपैयाँ सहित ३ जनालाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

पक्राउ पर्नेहरूमा सोही महानगरपालिका-२ छप्कैया बस्ने ३५ वर्षीय ओसिम ठकुराई, मकवानपुर हेटौँडा उपमहानगरपालिका-१० बस्ने ३७ वर्षीय राजु बानिया र बारा कलैया उपमहानगरपालिका-६ बस्ने ५२ वर्षीय अलिहदन मिया रहेका छन्।

लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरो शाखा कार्यालय वीरगंज समेतबाट खटिएको प्रहरीले उनीहरूलाई उक्त लागूऔषध सहित पक्राउ गरेको हो।

यसैगरी पर्सा, वीरगंज महानगरपालिका-१६ बाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ करिब ३ ग्राम ३७ मिलिग्राम सहित २ जनालाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

पक्राउ पर्नेहरूमा मकवानपुर हेटौंडा उपमहानगरपालिका-७ कमाने टोल बस्ने २९ वर्षीय अन्जन थापा र १९ वर्षीय रमेश बमजन रहेका छन्।

लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरो शाखा कार्यालय वीरगंज समेतबाट खटिएको प्रहरीले रक्सौलबाट वीरगंजतर्फ आउँदै गरेको बा.८६ प २१ नम्बरको मोटरसाइकलमा सवार उनीहरूलाई उक्त पदार्थ सहित फेला पारी पक्राउ गरेको हो।

झापा, भद्रपुर नगरपालिका-८ बाट अवैध लागूऔषध ब्राउनसुगर जस्तो देखिने पदार्थ ४ ग्राम ९ सय ६० मिलिग्राम सहित २ जनालाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेहरूमा सोही नगरपालिका-१० बस्ने ३३ वर्षीय पवन खड्का र सोही नगरपालिका-८ बस्ने ३२ वर्षीय रूमिलुङ राई रहेका छन्।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाबाट खटिएको प्रहरीले उनीहरूलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

यसैगरी झापा, कनकाई नगरपालिका-३ सुरूङगा बजारबाट अवैध लागूऔषध ब्राउनसुगर जस्तो देखिने पदार्थ ४ सय ७० मिलिग्राम सहित सोही ठाउँ बस्ने २१ वर्षीय कुर्वान अन्सारीलाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

इलाका प्रहरी कार्यालय सुरूङगाबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

यसैगरी झापा, मेचीनगर नगरपालिका-६ मेचीडाँडाबाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ १ ग्राम ३ सय २० मिलिग्राम सहित शिवसताक्षी नगरपालिका-९ बस्ने ३७ वर्षीय बिशाल लिम्बुलाई आइतबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरो शाखा कार्यालय काँकरभिट्टाबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

मोरङ, कानेपोखरी गाउँपालिका-६ नमुना टोलबाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ १ ग्राम ८ सय ३० मिलिग्राम सहित सोही ठाउँ बस्ने २१ वर्षीया सुस्मिता लिम्बुलाई शनिबार राति प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। प्रहरी चौकी रमाईलोबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

महोत्तरी, बर्दिबास नगरपालिका-१ बाट नियन्त्रित लागूऔषध स्पास्मो ९६ ट्याब्लेट र नाइट्राजेपाम १ सय ४३ ट्याब्लेट सहित धनुषा मिथिला नगरपालिका-३ लालभिती बस्ने २१ वर्षीय दिपक विकलाई शनिबार दिउँसो प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

इलाका प्रहरी कार्यालय बर्दिबासबाट खटिएको प्रहरीले बा.१४ प २१०९ नम्बरको मोटरसाइकलमा सवार उनलाई उक्त पदार्थ सहित फेला पारी पक्राउ गरेको हो।

सुनसरी, धरान उपमहानगरपालिका-१६ गणेशमान चोकबाट अवैध लागूऔषध गाँजा १ किलोग्राम सहित २ जनालाई आइतबार बिहान प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेहरूमा सोही उपमहानगरपालिका-११ बस्ने ३१ वर्षीय साइवक सारू मगर र सोही उपमहानगरपालिका-१६ बस्ने २२ वर्षीय पवन राई रहेका छन्।

अस्थायी प्रहरी बिट जोरसखुवाबाट खटिएको प्रहरीले उनीहरूलाई उक्त गाँजा सहित पक्राउ गरेको हो।

बर्दिया, बाँसगढी नगरपालिका-५ बाँसगढीबाट अवैध लागूऔषध खैरो हेरोइन जस्तो देखिने पदार्थ १ सय ७० मिलिग्राम सहित सोही नगरपालिका-५ रामपुर बस्ने १६ वर्षीय किशोरलाई आइतबार बिहान प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय मोतिपुरबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई उक्त पदार्थ सहित पक्राउ गरेको हो।

यस सम्बन्धमा प्रहरीले आवश्यक अनुसन्धान गरिरहेको छ।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) ले कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्र एकता र पुनर्गठनको आवश्यकता औँल्याएका छन् ।

स्वर्गीय नेता निर्मल लामाको २६औँ स्मृति सभामा उनले हजारौँ तथा लाखौँ कार्यकर्ताहरू कम्युनिष्टहरूबीच एकता होस् भन्ने पक्षमा रहेको उल्लेख गरे । उनले नेतृत्व तहबाट समय–समयमा एकताका प्रयास भए पनि ती प्रयासहरू दीर्घकालीन रूपमा सफल हुन नसकेको बताए ।

उनले भने, ‘हजारौं र लाखौं कार्याकर्ताहरु पनि कम्युनिष्टहरुको बीचमा एकता होस् भन्ने पक्षमा छन् । ती प्रयासहरु पनि लिडरसिपको प्रयासबाट बेलामौकामा हुने पनि गरेका छन् । तर त्यो एकतालाई सुदृढ र दिगो बनाउनका वैचारिक बहस वा छलफल र निष्कर्ष आवश्यक छ । संगठनात्मक सिद्धान्त, नीति, विधिको विकासको काम भएको छैन् । परिणामतः ती एकताका प्रयासहरु विभिन्न रुपमा भएपनि ती दिगो र सफल हुन सकेनन् ।’

उनले वैचारिक बहस, छलफल र निष्कर्षमा पुग्ने प्रक्रिया तथा संगठनात्मक सिद्धान्त, नीति र विधिको विकास पर्याप्त रूपमा हुन नसक्दा एकता प्रयासहरू दिगो बन्न नसकेको बताए ।

प्रचण्डले कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्रका विगतका विभाजन र एकताका श्रृंखलाबाटै वर्तमान अवस्था बनेको उल्लेख गर्दै एकताको आवश्यकता भने अझै कायम रहेको स्पष्ट पारे । उनले कम्युनिष्ट आन्दोलनको एकता आवश्यक छैन भन्ने निष्कर्ष निकाल्नु गलत हुने बताए ।

चितवन जिल्लाका विभिन्न स्थानमा गरिएको सवारी साधनको प्रदूषण परीक्षण तथा चेकजाँचका क्रममा मापदण्डभन्दा बढी धुवाँ उत्सर्जन गर्ने ५४ वटा सवारी साधनलाई कारबाही गरिएको छ।

वन तथा वातावरण मन्त्रालय अन्तर्गतको वातावरण विभाग तथा जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय चितवनबाट संयुक्त रूपमा खटिएको टोलीले वैशाख २४ र २५ गते सञ्चालन गरेको चेकजाँच अभियानमा १७३ वटा सवारी साधन परीक्षण गरेको थियो।

जाँचका क्रममा निर्धारित मापदण्डभन्दा बढी धुवाँ उत्सर्जन गर्ने ५४ वटा सवारी साधनलाई कारबाही गरिएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रमुख तथा प्रहरी निरीक्षक अनिल थापाले जानकारी दिए। उनका अनुसार यातायात व्यवस्था ऐन, २०४९ को दफा १६४ उपदफा (१) को खण्ड (च) अनुसार आवश्यक कारबाही गरिएको हो।

‘चितवनमा गुड्ने सवारीसाधनमा प्रदूषण बढी भएको अनुभव गरेपछि वन तथा वातावरण मन्त्रालय अन्तर्गतको वातावरण विभागमा रहेको प्रदूषण नाप्ने यन्त्र ल्याएर नमुना परीक्षण गरेका थियौँ,’ उनले भने ‘चेकजाँचका क्रममा ३२ प्रतिशत सवारी साधनले बढी धुवा उत्सर्जन गरेको पायौँ।’

परीक्षणका क्रममा आठ वटा विद्यालयका बसमा समेत प्रदूषण बढी रहेको पाइएको छ। समय अभावका कारण जिल्लाका २५ वटा विद्यालयको मात्र नमुना परीक्षण गरिएको थियो। जिल्लामा प्रदूषण नाप्ने यन्त्र नभएकाले वातावरण मन्त्रालयसँग समन्वय गरेर ल्याउनुपरेको थापाले बताए।

‘चितवनमा प्रदूषण नाप्ने यन्त्र छैन। यस पटक हामीले काठमाडौंबाट नमुनाको रूपमा परीक्षण गरेका हौँ,’ उनले भने ‘आगामी वर्ष यहाँका स्थानीय पालिकालाई खरिद गर्न भनेका छौँ।’ चितवन धेरै सवारी साधन गुड्ने जिल्ला मध्ये एक हो। त्यस कारण पनि सवारीसाधन प्रदूषण नाप्ने यन्त्र आवश्यक रहेको उनले बताए।

टोलीले सवारी साधनहरूको यान्त्रिक अवस्था दुरुस्त राख्न तथा सम्भावित सडक दुर्घटना न्यूनीकरण गर्न चालक तथा सवारी धनीलाई आह्वान समेत गरेको उनले बताए।

यसैबिच विद्यालयमा विद्यार्थी ओसारपसारका लागि प्रयोग हुने स्कुल बसहरूको सुरक्षा अवस्था तथा मापदण्ड पालना सुनिश्चित गर्न चितवनमा स्कुल बसहरूको यान्त्रिक परीक्षण तथा चालकहरूको स्वास्थ्य परीक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ।

जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, चितवनको आयोजना तथा यातायात व्यवस्था कार्यालय चितवन, निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाइजेशन नेपाल (प्याब्सन) भरतपुर, कलेज अफ मेडिकल साइन्सेस चितवन तथा चितवन अटोमेकानिकल व्यवसायी संघको सहकार्यमा अभियान सञ्चालन गरिएको हो।

कार्यक्रम अन्तर्गत भरतपुर बजार क्षेत्रका १४४ वटा स्कुल बसहरूको ‘स्कुल बस निर्देशिका, २०७४’ मा उल्लेखित मापदण्ड पालना भए÷नभएको विषयमा अनुगमन तथा यान्त्रिक परीक्षण गरिएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय चितवनले जनाएको छ। जाँचका क्रममा तोकिएका मापदण्ड पूरा नगर्ने सवारी साधनहरूलाई आवश्यक सुधार गरी मात्रै विद्यार्थी ओसारपसारमा प्रयोग गर्न सम्बन्धित पक्षलाई सुझाव दिइएको कार्यालय प्रमुख थापाले जानकारी दिए।

त्यसैगरी कार्यक्रममा करिब २५० जना सवारी चालक तथा परिचालकहरूको स्वास्थ्य परीक्षण समेत गरिएको उनले बताए। कार्यक्रमले विद्यालय बसहरूको सुरक्षित सञ्चालन तथा सडक सुरक्षा सचेतना अभिवृद्धिमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

ढल बगिरहेको बाग्मती नदीको टहरोमा

नदीसंगै उडेर आउँथ्यो बाग्मती ढलको गन्ध

जून नदी वर्षौदेखि ढल मिसिएर बगेको छ

मलाई त्यही गन्ध सुघ्रदै निदाउने बानी परेको छ ,

बानी परेपछि गन्ध सुगन्ध बन्दोरहेछ सरकार ।

बस्तीमै आइपुग्छन सडकवाट मोटरका हल्लाहरु,

हर रात यही नदी किनारमै कुर्लिन्छन स्यालहरु

वर्षौदेखि अभ्यस्त बनेकी थिएँ हल्लाहरुसंग

हरेक हिउँदमा टहरावाट छिर्ने शीतको थोपाहरु

मलाई विहानीपखको घडी बनेर ब्युँझाउन आउँथे

बानी परेपछि हल्लाहरु त संगीत बन्दा रहेछन ।

मेरो टहरा पारी जंगलमा निदाईरहेका

चरालाई मेरो बस्तीको कथा थाहा छ ।

कसम मलाई यो सुकुम्वासी वस्तीको काख

मेरी आमाको काख जस्तै प्रिय लाग्छ ।

जसरी चरालाई युएन पार्कभित्रको बनाएको गुँड

उति नै प्यारो लाग्छ ।।

जहाँ एक बथान बचेरीहरु हुर्काएका हुन

मैले पनि टहरामै दुइ सन्तान हुर्काएकी हुँ ।

पसिनाको बुँद–बुँद सिन्चेर

यो सहरमा हजारौ गाग्री पसिना बगाएर

मैले आफ्नै हातले टहरो बनाएकी हुँ ।

टहरो बनेको दिनदेखि मैले यो भूगोलमा

जमिनको मालिक बनेको अनुभूति गरेकी हुँ ।

हजुरले टहरो कुरुप देख्नुभयो

कति लथालिंग पो देख्नु भयो ।

सहरी सौन्दर्यको नाममा यो बस्तीमा

पटक–पटक डोजर चलाउनु भयो ।

टहरोको खाँतिर डोजरसँगै ज्यानको बाजी थापेर जुधेँ

कति पटक प्रहरीको लाठी खाएँ ।

तैपनि मलाई टहरो छोड्नै सकिन

लाठीको चोट भन्दा पीडादायी त

आफ्नो टहरो भत्किंदा हुँदोरहेछ ।।

आफ्नै पसिनाले बनेपछि टहरको मूल्य

हजुरको महल जस्तै महङ्गो लाग्दो रहेछ ।।

हजुर पनि पसिना बगाएर टहरो बनाउनुहोस

त्यही टहरोमा एक जुग निदाउनुहोस ।

त्यसपछि थाहा पाउनु हुन्छ

टहरोको मूल्य कति महंगो हुन्छ ?

मैले बाँचिरहेको सुकुम्वासी वस्ती खास थियो

हामी वीच कुनै बर्गको पर्खाल थिएन

हाम्रा साझा भोगाइहरु समानताका अनुभूति थिए

जून अनुभूति सहरका मान्छेहरु वीच कहिल्यै थिएन

सवेरै हुल बाँधेर मजदुरी गर्न निस्कनु

बालुवा र इट्टाको भारीमा पसिना बगाउनु

साँझ दाल–भात जुटाएर भोक मेट्दा

जिन्दगीको सवै रहर पुगे झै लाग्थ्यो ।

फेरी सवेरै अरुको मजुदुरीमै निस्कनु

घर फर्किनु र समसाँझै निदाउनु

हाम्रो बस्तीमा रीत बनेको थियो ।

रीत बिग्रियो भने नमिठो लाग्दो रहेछ ।

अँस्ति झरी–झरीमा सरकारको डोजर चलेपछि

मेरो जिन्दगी जस्तै उजाड बनेको छ

थापाथली नदी किनारको सुकुमवासी वस्ती

म जस्तै मौन चित्कारमा बगेको छ

बाग्मती नदीको मन्द सुस्केराहरु

कसम !

सकुम्वासी वस्तीको गन्ध सुगन्ध लागेपछि

मलाई यो पृथ्वी सुरक्षित लागेको हो ,

त्यसपछि त म सुकुम्वासी बनेकी हुँ ।

मलाई सुकुम्वासी टहराको जस्तो बलियो

यो भूगोलमा कुनै अर्को पे्रम लाग्दैन ।

सुकुम्वासी वस्ती डोजरले भत्काएपछि नै

मेरो मन भत्केको छ ।

मन भत्किएपछि दिएको चौरासी व्यन्जनले

मनको भोक कहिल्यै नमेटिने रहेछ ।

मन भत्केपछि अपार्टमेन्टको पलङमा पनि

आँखाहरु निदाउनै नसक्दा रहेछन ।

सरकार यो भूगोल हाम्रो पनि हो

शहरभन्दा पहिला हामी जन्मेका हौ

मान्छेभन्दा ठूलो शहर हुन्छ र सरकार ?

हामीलाई मार्न डोजर नपठाउनु है ।

दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क) मुलुकका उद्योग, व्यापार तथा सेवासम्बन्धी अवसरहरूलाई एकै थलोमा ल्याउने उद्देश्यसहित गत बिहीबारदेखि भृकुटीमण्डपमा ‘साउथ एसिया ट्रेड फेयर २०२६’ जारी छ।

सार्क राष्ट्रका उत्पादन तथा सेवाको प्रवद्र्धन, बजार सम्भाव्यता अध्ययन तथा क्रेता–बिक्रेताबीच सहकार्य विस्तार गर्न मेला आयोजना गरिएको हो।

भोलिसम्म जारी रहने सार्क मुलुकका उत्पादन कपडा तथा तयारी सामग्री, सौन्दर्य प्रशाधनका सामग्री, हस्तकला, सवारीसाधन तथा पार्टपुर्जा, फर्निचर, कृषि उत्पादन, सूचना प्रविधि तथा घरेलु उपकरणलगायत सामग्री छन्।

देशभित्र लामो समयदेखि सुस्त रहेको व्यापारिक वातावरण र लगानीगत अनिश्चितताबीच यो मेला निजी क्षेत्रका लागि पुनः सक्रिय बनाउने माध्यम भएको मेलाका संयोजक सुमन महर्जनले बताए।

मेलाको सहआयोजन नेपाल चेम्बर अफ कमर्स, नेपाल घरेलु तथा साना उद्योग महासङ्घ, ललितपुर चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डस्ट्री, भक्तपुर चेम्बर अफ कमर्स एन्ड इन्डस्ट्री, चेम्बर अफ इन्डस्ट्रिज मोरङ, ललितपुर चेम्बर अफ कमर्स, नेपाल–चीन कार्यकारी परिषद्, नेपाल कस्मेटिक व्यवसाय सङ्घ तथा विश्व उद्यम सहायता फाउन्डेसनले गरेका हुन्।

सार्कस्तरीय क्षेत्रीय व्यापार मेलाले व्यावसायिक गतिविधि पुनः चलायमान बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

सङ्घीय संसद्को बजेट अधिवेशन भोलि सोमबारदेखि प्रारम्भ हुँदैछ। भोलि नै सरकारको नीति कार्यक्रम पनि प्रस्तुत हुने भएको छ।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सङ्घीय संसद्का दुवै सदनको संयुक्त बैठकलाई भोलि सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम रहेको संसद् सचिवालयका प्रवक्ता एकराम गिरिले बताए।

नेपालको संविधानको धारा ९५ अनुसार राष्ट्रपतिले अपराह्न ४ः०० बजे सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने उनले जानकारी दिए।

उक्त धारामा प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन भएपछिको पहिलो अधिवेशन र प्रत्येक वर्षको पहिलो अधिवेशन प्रारम्भ भएपछि राष्ट्रपतिले दुवै सदनको संयुक्त बैठकलाई सम्बोधन गर्ने प्रावधान छ।

राष्ट्रपति पौडेलबाट नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत हुने संयुक्त बैठकमा अपराह्न ३ः४५ बजे अगावै उपस्थित हुन प्रतिनिधिसभा तथा राष्ट्रियसभाका सदस्यलाई संसद् सचिवालयले अनुरोध गरेको छ।

त्यसअघि अपराह्न २ः०० बजे प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रियसभाका बैठक हुनेछन्।

संसद् सचिवालयका अनुसार प्रतिनिधिसभाको बैठकमा राष्ट्रपतिबाट अधिवेशन आह्वानसम्बन्धी पत्रबारे जानकारी दिने, मन्त्रिपरिषद्को हेरफेरसम्बन्धी राष्ट्रपतिको कार्यालयबाट प्राप्त सूचनाबारे सदनलाई अवगत गराउने सम्भावित कार्यसूची छ।

त्यसैगरी, सभामुखको अनुपस्थितिमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने सदस्यहरुको मनोनयन, प्रतिनिधिसभा नियमावली, २०७९ को नियम २६० बमोजिम जारी भएको बाधा अड्काउ फुकाउ अनुमोदनका लागि पेस हुने, प्रतिनिधिसभा नियमावलीको मस्यौदा पेस हुनेलगायत कार्यसूचीे छ।

यसैगरी, सरकारबाट जारी भएका ‘सार्वजनिक खरिद (दोस्रो संशोधन) अध्यादेश, २०८३’, ‘सार्वजनिक पदाधिकारीको पदमुक्तिसम्बन्धी विशेष व्यवस्था अध्यादेश, २०८३’, ‘संवैधानिक परिषद् (काम, कर्तव्य, अधिकार र कार्यविधि) पहिलो संशोधन अध्यादेश, २०८३’ लगायत आठ अध्यादेश पेस गर्ने कार्यसूची रहेको संसद सचिवालयले जनाएको छ। राष्ट्रियसभाको बैठकमा पनि ती अध्यादेशहरु पेस हुनेछन्।

पछिल्ला केही सिजनका इंग्लिस प्रिमियर लिगका खेलहरु केलाउने हो भने आर्सनललाई अभागी टोलीभन्दा फरक नपर्ला। हरेक सिजन बुलन्द सुरुवात गर्न सक्ने आर्सनल लिगमा मध्ययात्रा तय गरेपछि भने विस्तारै खस्कँदै जाने गर्छ, र अन्ततः सिजनको उपाधि चुम्नबाट चुक्छ । कति पटक त शीर्ष पाँच भित्र पर्न नसक्दा उसले च्याम्पियन्स लिगसहितका प्रतियोगिताहरु नै गुमाउने गरेको छ। म्यानचेष्टर सिटी, लिभरपुल, म्याचेष्टर युनाइटेड र चेल्सी हरेक पटक उसको उपाधि यात्रामा बाधक बन्दै आएका छन्। उपाधिको मुखैमा पुगेर पनि दी गनर्स ट्रफी भने उचाल्न चुक्दै आएको छ।

सन् १९९२ देखि सञ्चालन भइरहेको प्रिमियर लिगको यति लामो यात्रामा आर्सनलले मात्र तीन पटक उपाधि जितेको छ। फ्रेन्च म्यानेजर आर्स्ने विंगलको नेतृत्वमा आर्सनलले पहिलो पटक सन् १९९७/०९८ को सिजन उपाधि उचालेको थियो। यसअघि उसले सन् २००१/०२ र सन् २००३/०४ को सिजन उपाधि जित्यो । तर सो पछिका कुनै पनि संस्करणमा उसले उपाधिमाथि कब्जा गर्न सकेको छैन। के यो सिजन द गनर्सले उपाधिको भोक भेटाउछ?

प्रिमियर लिगमा यो सिजन आर्सनल सहितका क्लबहरुले ३५ खेल खेलिसकेका छन्। अब तीन खेल बाँकी छ। यो अवस्थामा आर्सनल शीर्ष स्थानमा कायम छ। तेस्रो स्थानको म्यानचेस्टर युनाइटेड, चौथो स्थानको लिभरपुल, पाँचौ स्थानको एष्टन भिल्ला, छैठौं स्थानको बर्नमाउथसहितका क्लबहरु उपाधि होडबाट बाहिरिसकेका छन्। दोस्रो स्थानको म्याचेस्टर सिटीको उपाधि होड भने कायम छ।

समान ३५ खेलपछि आर्सनलको ७६ अंक छ भने सिटीको ७४ अंक छ। आर्सनलले आइतबार राति वेष्टहाम युनाटेडसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। यो खेलमा जित निकाल्न सके आर्सनलले दोस्रो स्थानको सिटीसँगको दुरी ५ अंकमा पुर्‍याउनेछ, जुन उपाधि यात्रामा एक कदम अघि बढ्नेछ। यस्तै १८ मेमा बर्नली र यो सिजनको प्रिमियर लिगको आफ्नो अन्तिम खेलमा आर्सनलले २४ मेमा क्रिष्टल प्यालेससँग खेल्नेछ। बाँकी रहेका यी तीन खेलमध्ये एकमात्र पराजयले आर्सनललाई उपविजेतामा सीमित गर्दिन सक्छ।

शीर्ष स्थानको आर्सनलभन्दा मात्र २ अंकले पछि रहेको म्यानचेस्टर सिटीले पनि विस्तारै आफ्नो उपाधि यात्रा बलियो बनाउँदै लगेको छ। पछिल्ला खेलमा उत्कृष्ट खेल प्रस्तुत गर्दै आएको सिटी पछिल्ला ६ खेलमा अपरजित छ। जहाँ आर्सनलले २ खेल गुमाएको थियो।

सिटीले अब १३ मेमा क्रिष्टल प्यालेस, १९ मेमा बर्नमाउथ र सिजनको आफ्नो अन्तिम खेलमा २४ मेमा एष्टन भिल्लासँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। सन् २०११/०१२ को सिजन पहिलो पटक उपाधि जितेको सिटीले सोपछि ६ पटक ट्रफीमा आफ्नो नाम लेखाइसकेको छ। २०१७/०१८ को सिजनपछि सिटी विपक्षी टिममाथि मैदानमा एकलौटी दबाब प्रस्तुत गरिरहेको छ।

यो सिजन बर्नली र वेल्भरह्याप्टन वन्डर्स रेलिगेशनमा परिसकेका छन्। तेस्रो टिमको टु‌गो लाग्न बाँकी छ। १८‍औं स्थानमा ३६ अंकसहित वेष्टहाम छ।

यो अवस्थामा आर्सनललाई २२ वर्षपछि उपाधि जित्न बाँकी तीनै खेलमा जितको बिकल्प छैन। एक हारले मात्र पनि सिटीलाई उपाधि यात्रा सहज बनाइदिन सक्नेछ।

तमिलगा वेत्री कडगमका अध्यक्ष एवं चर्चित अभिनेता सी. जोसेफ विजय तमिलनाडुको ९ औं मुख्यमन्त्री बनेका छन्।

आइतबार बिहान १०:१५ बजे आयोजित विशेष समारोहमा उनले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका हुन्। शपथ ग्रहण समारोहमा भारतीय कांग्रेसका नेता राहुल गान्धीको समेत उपस्थिति रहेको थियो।

मुख्यमन्त्रीको कार्यभार सम्हालेलगत्तै विजयले जनलक्षित विभिन्न महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू गर्दै आफ्नो कार्यकालको सुरुवात गरेका छन्।

विजयले शपथका क्रममा भनेका थिए, ‘म सी. जोसेफ विजय भारतको संविधानप्रति सच्चा आस्था र निष्ठा राख्नेछु। तमिलनाडुको मुख्यमन्त्रीको रूपमा भारतको एकता र अखण्डता कायम राख्नेछु र आफ्नो विवेकअनुसार कर्तव्य र कानुनको पालना गर्नेछु। म कसैसँग डराउने छैन र कुनै एकतर्फी आदेश मान्ने छैन। म सबै मानिससँग न्याय गर्नेछु।’

मुख्यमन्त्री बनेलगत्तै एक्सनमा उत्रिएका विजयले पहिलो चरणमा तीनवटा महत्त्वपूर्ण फाइलमा हस्ताक्षर गरेका छन्। उनले राज्यका नागरिकका लागि २०० युनिटसम्म नि:शुल्क बिजुली उपलब्ध गराउने निर्णय गरेका छन्।

यसका साथै, राज्यमा महिलाहरूको सुरक्षाका लागि महिला सुरक्षा दल र लागूऔषध नियन्त्रणका लागि एन्टी ड्रग्स स्क्वाड गठन गर्ने आदेशमा समेत उनले हस्ताक्षर गरेका छन्।

उत्तर कोरियाका नेता किम जोङ उन को हत्या भएको खण्डमा वा उनी कुनै पनि कारण असक्षम भएमा स्वतः आणविक हमला गर्ने व्यवस्था सहित उत्तर कोरियाले आफ्नो आणविक नीतिमा संशोधन गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार उत्तर कोरियाले मार्च २२ मा प्योङयाङमा आयोजित १५ औँ सर्वोच्च जनसभाको पहिलो सत्रमार्फत संवैधानिक संशोधन पारित गरेको छ।

बेलायती पत्रिका द टेलिग्राफका अनुसार संशोधित कानुनले देशको आणविक हतियारमाथिको अन्तिम नियन्त्रण किम जोङ उनमै रहने स्पष्ट पारेको छ । तर यदि विदेशी आक्रमणका क्रममा नेतृत्वमाथि खतरा भएमा वा कमाण्ड तथा नियन्त्रण प्रणाली ध्वस्त पार्ने प्रयास गरिएमा स्वचालित रूपमा आणविक हमला सुरु हुने नयाँ व्यवस्था थपिएको छ ।

संशोधित धारा ३ मा भनिएको छ, ‘यदि शत्रुतापूर्ण शक्तिको आक्रमणबाट राज्यको आणविक शक्तिमाथिको कमाण्ड तथा नियन्त्रण प्रणाली खतरामा परेमा आणविक हमला स्वतः र तुरुन्त सुरु गरिनेछ।’ यो कदम अमेरिकी र इजरायली सैन्य कारबाहीमा अली खामेनी सहित इरानी नेतृत्वमाथि भएको हमलापछि आएको विश्लेषण गरिएको छ।

यसैबीच, उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियासँगको सीमा क्षेत्रमा नयाँ लामो दूरीको तोपखाना प्रणाली तैनाथ गर्ने योजना बनाएको छ । सरकारी समाचार संस्था केसीएनएका अनुसार किमले हालै ३७ माइल टाढासम्म लक्ष्य प्रहार गर्न सक्ने नयाँ प्रकारको १५५ मिलिमिटर स्वचालित हवित्जर तोपको उत्पादन निरीक्षण गरेका थिए।

सामाजिक सञ्जालमा ‘ग्याङ फाइट’ भएको भिडियो देखेपछि खटिएको प्रहरी टोलीले झै–झगडामा संलग्न ६ जनालाई पक्राउ गरेको छ। पोखरा महानगरपालिका–२ स्थित बागलुङ बसपार्कमा ग्याङ फाइट गरेका उनीहरुलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको हो। लागुऔषध कारोबारका कारण ग्याङ फाइट भएको प्रहरीले बताएको छ।

कास्की प्रहरी प्रवक्ता डिएसपी हरिबहादुर बस्नेतका अनुसार वैशाख २२ गते राति करिब साढे नौ बजेको समयमा भएको उक्त झगडाको भिडियो सामाजिक संजालमा भाइरल भएपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्की र त्यस अन्तर्गतको वडा प्रहरी कार्यालय बगरबाट प्रहरी टोली खटिएको थियो। त्यही टोलीले उनीहरुलाई नियन्त्रणमा लिएको हो। प्रहरीका अनुसार झगडामा संलग्न उनीहरुलाई बाझापाटन र बसपार्क क्षेत्रबाटै नियन्त्रणमा लिएको थियो।

‘बाग्लुङ बसपार्कमा एक आपसमा झै–झगडा (ग्याङ फाईट) गरेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा पाइएपछि प्रहरीले अनुसन्धान थालेको थियो,’ डिएसपी बस्नेतले भने, ‘अनुसन्धान तथा खोजतलास गर्दै जाँदा झै–झगडामा संलग्न ६ जना व्यक्ति पक्राउ परेका छन्।’ झै–झगडा गर्नुको मुख्य कारण लागू औषध कारोबार रहेको अनुसन्धानबाट खुल्न आएको प्रहरीले बताएको छ।

कास्की प्रहरीका अनुसार पक्राउ पर्नेमा पोखरा महानगरपालिका–१३ बाझापाटन बस्ने २७ वर्षीय सुजन आले मगर, सोही स्थान बस्ने मादी गाउँपालिका–११ का २३ वर्षीय राजेश परियारर रहेका छन्। त्यस्तै गोरखाको धार्चे गाउँपालिका–६ घर भई बाझपाटन बस्ने ३० वर्षीय दिपेश भन्ने दिलेराम गुरुङ रहेका छन्।

त्यसैगरी नुवाकोट स्थायी ठेगाना भई हाल पोखरा–२ बागलुङ बसपार्क बस्ने १८ वर्षीय सुजन तामाङ र २५ वर्षीय राजकुमार तामाङ तथा पोखरा–२ बागलुङ बसपार्क बस्ने २० वर्षीया लिजा पुनलाई पनि प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ।

डिएसपी बस्नेतले ‘सामाजिक संजालमा सार्वजनिक भएको भिडियोका आधारमा खोजतलास गर्दा उनीहरु पक्राउ परेको र झगडाको मुख्य कारण लागुऔषध कारोबार देखिएको’ बताएका छन्। सार्वजनिक स्थानमा अशान्ति मच्चाउने र गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न भएकोले उनीहरुलाई पक्राउ गरेको डिएसपी बस्नेतले बताए। प्रहरीले पक्राउ परेका ६ जनामाथि नै म्याद थप गरी विस्तृत अनुसन्धान भईरहेको पनि प्रहरीको भनाई छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले नयाँ प्रधानन्यायाधीश सिफारिसको विषयलाई सडकको मुद्दा नबनाउन आग्रह गर्दै संवैधानिक परिषद्को निर्णय पूर्णतः कानुनी रहेको दाबी गरेका छन्।

आइतबार रास्वपा सांसदहरूका लागि आयोजित दुई दिने प्रशिक्षण कार्यक्रमको समापन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले यो प्रक्रिया कसरी असंवैधानिक भयो भनी प्रश्न समेत गरे।

सभापति लामिछानेले सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठतम् न्यायाधीशलाई नै प्रधानन्यायाधीश बनाउनुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था संविधानमा नरहेको जिकिर गरे।

उनले सिफारिस प्रक्रियाको बचाउ गर्दै भने, ‘एकजना कसैले भन्दिनुस्, यो कसरी असंवैधानिक भयो ? यदि असंवैधानिक थियो भने ६ जना न्यायाधीशलाई प्रधानन्यायाधीश बन्न योग्य भनेर संवैधानिक परिषद्‌मा किन सिफारिस गरिएको ? त्यसो भए त त्यही सिफारिस नै असंवैधानिक हुनुपर्ने हो।’

सम्बोधनका क्रममा लामिछानेले कामु प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले शनिबार कानुन दिवसका अवसरमा दिएको अभिव्यक्तिप्रति लक्षित गर्दै चुनौती दिए। ‘यसलाई हाँसोको विषय नबनाइयोस्। ६ जनामध्ये ४ जनाले भोटिङ गरेर चुन्नुभएको विषय कसरी असंवैधानिक भयो ? बुझिनँ मैले, बुझाइदेऊ कसैले,’ उनले थपे, ‘यदि विधि गलत हो भने संविधान संशोधनमा बहस गरौँ। तर, विधिअनुसार चल्दा पनि प्रहार गरिन्छ भने मेरो गर्धन त्यहीँ छ, चलाइदिनुस् हतियार।’

उनले भागबन्डाको राजनीति अन्त्य गर्न खोज्दा आफूमाथि प्रहार भएको समेत दाबी गरे।

सभापति लामिछानेले भूमिहीन सुकुम्बासीको समस्या समाधानमा रास्वपा दृढ रहेको बताउँदै वास्तविक पीडितलाई अधिकार दिलाएरै छाड्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे।

विगतमा सुकुम्बासीलाई भोट बैंकका रूपमा मात्र प्रयोग गरिएको बताउँदै उनले भने, ‘हामी उहाँहरूलाई अधिकार दिलाउँछौं। अधिकार नजिलाएसम्म मेरो छाती हट्नेवाला छैन। नदी किनारा र सार्वजनिक जग्गा हडप्नेबाहेकका वास्तविक भूमिहीनको हकमा म छाती थाप्न तयार छु।’

पार्टीको आन्तरिक अनुशासनका विषयमा बोल्दै लामिछानेले सांसदहरूलाई ‘रवि कि बालेन’ को कित्ताकाटमा नलाग्न निर्देशन दिए। कतिपय सांसदहरूले यस्तो दोधारे चरित्र देखाएकै कारण मन्त्री बन्ने अवसर गुमाएको सुनाउँदै उनले भने, ‘पार्टीको लाइनभन्दा बाहिर गएर कुनै झुण्डमा विश्वास नगर्नुहोला। म यताको कि उताको भनेर झुक्किए अर्को पटक टिकट पनि पाइने छैन।’

उनले आफू र प्रधानमन्त्रीबीचको सम्बन्ध सुमधुर रहेको र बाहिरका हल्लालाई आफूहरूले हाँसेर टार्ने गरेको समेत उल्लेख गरे।

काठमाडौं महानगरले ज्येष्ठ नागरिकलाई घरमै सेवा दिने उद्देश्यले सुरु गरेको स्वास्थ्य सर्वेक्षणमा १०८ जनाको स्वास्थ्य अवस्था खतरायुक्त (रेड जोन) मा रहेको देखिएको छ। महानगरले पछिल्लो समय आवश्यक पर्ने ज्येष्ठ नागरिकहरूको घरमा पुगेर स्वास्थ्य परीक्षण तथा सर्वेक्षण गरेको थियो। रेड जोनमा परेका ज्येष्ठ नागरिकको स्वास्थ्य गम्भीर तथा जोखिमपूर्ण रहेको र उनीहरूलाई तत्काल उपचारका लागि पठाउनुपर्ने जनाइएको छ।

सर्वेक्षणमा समेटिएका ज्येष्ठ नागरिकलाई ग्रिन (हरियो), येल्लो (पहेंलो) र रेड (रातो) जोनमा वर्गीकरण गरिएको छ। ग्रिन जोन सुरक्षित अवस्था हो । येल्लो जोनमा रहेका व्यक्तिलाई चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीको निरन्तर निगरानी आवश्यक पर्ने जनाइएको छ भने रेड जोनमा रहेका व्यक्तिलाई तत्काल उपचार आवश्यक पर्ने उल्लेख गरिएको छ । ग्रिन जोनमा रहेका व्यक्तिलाई भने तत्काल निगरानी तथा हेरचाह आवश्यक नपर्ने बताइएको छ। सर्वेक्षणअनुसार ग्रिन जोनमा ९ सय ९५ जना रहेका छन्।

त्यसैगरी ९ सय ७२ जना येल्लो जोनमा रहेका छन् । उनीहरूलाई चिकित्सक, स्वास्थ्यकर्मी तथा परिवारको निगरानी आवश्यक पर्ने जनाइएको छ । जोखिमयुक्त स्वास्थ्य सूचीमा परेका ज्येष्ठ नागरिकलाई तत्काल उपचारका लागि सिफारिस गरिएको छ । उनीहरूलाई थप उपचारका लागि अस्पताल पठाइएको काठमाडौं महानगरले जनाएको छ।

सर्वेक्षणमा ७० वर्ष नाघेका २ हजार ७५ जनाको तथ्यांक संकलन गरिएको थियो । जसमा १ हजार ३ सय ७० महिला र ७ सय ५ जना पुरुष रहेका छन् । विवरण संकलन गरिएकामध्ये १ हजार ९ सय ४६ जना ज्येष्ठ नागरिक परिवारसँग, १ सय ८ जना सहयोगीको साथमा एक्लै तथा २१ जना आफन्त वा नातेदारको आश्रयमा बस्दै आएका छन्।

स्वास्थ्य विवरणअनुसार १ हजार ५ सय ३२ जनामा उच्च रक्तचाप, ८ सय १७ जनामा मधुमेह, २ सय ४ जनामा स्ट्रोकपछि उपचार भएको, तथा ६ सय २३ जनामा दमको समस्या रहेको छ । त्यस्तै ६ सय ७४ जनामा मुटुरोग, ३ सय ५४ जनामा थाइराइड र ६ सय ७७ जनामा डिमेन्सियाको समस्या रहेको छ । त्यसैगरी १ सय १८ जनामा पार्किन्सन तथा १ हजार ६ सय ३६ जनामा हाडजोर्नीसम्बन्धी समस्या रहेको उल्लेख गरिएको छ।

६ सय ९९ जना पूर्ण रूपमा असक्त भई ओछ्यानमा परेका छन् । ओछ्यानमा परेकै कारण ४७ जनाको शरीरमा घाउ बनेको पाइएको छ । सर्वेक्षणमा संलग्न स्वास्थ्यकर्मीहरूले ओछ्यानका घाउ भएका ज्येष्ठ नागरिकको ड्रेसिङ गर्ने व्यवस्था गरिएको बताएका छन् । ज्येष्ठ नागरिकलाई घरमै उपचार सेवा दिने उद्देश्यले यो स्वास्थ्य सर्वेक्षण गरिएको हो ।

नेपाली कांग्रेसले कर्णाली प्रदेशमा समीक्षा भेला गर्ने भएको छ । कर्णालीको भेला सुर्खेतमा हुनेछ । नेपाली कांग्रेसबाट विजयी जनप्रतिनिधिलाई समीक्षा भेलामा सहभागी गराइने छ ।

प्रदेश भेलालाई पार्टी सभापति गगन थापाले सम्बोधन गर्नेछन् । कार्यक्रममा केन्द्रीय सभापति थापासहित उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा, महामन्त्री प्रदीप पौडेललगायत केन्द्रीय पदाधिकारी सहभागी हुनेछन् ।

नेपाली कांग्रेस कर्णालीका केन्द्रीय सदस्यहरु, प्रदेशका सभापति र पदाधिकारीहरु, प्रदेश संसदीय दलका नेता र सुर्खेत जिल्लाका पदाधिकारीसहितको बैठकले भेलाको व्यवस्थापकीय तयारी गरेको छ ।

समीक्षा भेला २८ गते उद्घाटन समारोह गर्ने, त्यसमा नेताहरुले सम्बोधन गर्ने र २९ गते बिभिन्न ६ वटा विषयगत समूहमा छलफल गर्ने तयारी गरिएको छ ।

प्रदेशस्तरीय प्रशिक्षण भेलामा २१ फागुनमा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको समीक्षा गरिने र स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिको कार्यसम्पादनबारे पनि छलफल हुनेछ ।

कांग्रेसका निवर्तमान कार्यवहाक सभापति पूर्णबहादुर खड्काको गृह जिल्लामै हुन लागेको समीक्षा भेलालाई चासोका साथ हेरिएको छ ।

काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरीले चालु आर्थिक वर्षको चैत मसान्तसम्म ट्राफिक नियम उल्लङ्घन गर्ने सवारी चालकमाथि कारबाही गरी २६ करोड १९ लाख ३१ हजार १७७ राजस्व सङ्कलन गरेको छ।

उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रमुख एवं प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक नवराज अधिकारीले उपत्यकाभित्र ट्राफिक व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले नियमित चेकजाँच, सचेतनामूलक अभियान, ट्राफिक नियम पालनामा कडाइ गरिनाका साथै नियम उल्लङ्घन गर्नेलाई कारबाही गरिएको जानकारी बताए। उनका अनुसार चैत मसान्तसम्म ट्राफिक नियम उल्लङ्घन गर्ने तीन लाख ७३ हजार ५६२ चालकलाई कारबाही गरिएको छ।

प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक अधिकारीले एउटै कसुरमा पटकपटक संलग्न हुने चालकमाथि थप कडाइ गरिएको बताउँदै पाँच पटकभन्दा बढी कारबाहीमा परेका चालकको सवारी चालक अनुमतिपत्र निलम्बनका लागि यातायात व्यवस्था विभागमा पत्र पठाइएको जानकारी दिए । हालसम्म ३१ जना चालकको सवारी चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) निलम्बनका लागि सिफारिस गरिएको उनको भनाई छ ।

उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालय प्रमुख अधिकारीका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको चैत मसान्तसम्म काठमाडौँ उपत्यकाभित्र चार हजार ६३१ सवारी दुर्घटना भएका छन्। ती दुर्घटनामा १७४ जनाले ज्यान गुमाउनुका साथै १८६ जना गम्भीर घाइते भएका छन् । साथै चार हजार ९२७ जना सामान्य घाइते भएका प्रहरीले जनाएको छ । ट्राफिक प्रहरीले तीव्र गतिमा सवारी चलाउने, मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउने, लेन मिच्ने, रातोबत्ती उल्लङ्घन गर्नेलगायत कारण दुर्घटनाको जोखिम बढिरहेको जनाएको छ ।

नियम नमान्ने कारबाहीमा

प्रहरी उपरीक्षक नरेशराज सुवेदीका अनुसार विभिन्न स्थानमा सञ्चालन गरिएको विशेष ट्राफिक चेकिङ अभियानका क्रममा तीन लाख ७३ हजार ५६२ चालकलाई कारबाही गरिएको छ।

जसमा मादक पदार्थ सेवन (मापसे) गरेर सवारी चलाउने २३ हजार ४८, रातोबत्तीको नियम उल्लङ्घन गर्ने २८ हजार ३०८, तीव्र गतिमा सवारी चलाउने २३ हजार ७७२, लेनक्रस गर्ने २३ हजार ९८४, सवारीको स्वरुप परिवर्तन गर्ने एक हजार ४५०, भाडा बढी असुल्ने ८९०, लागु पदार्थ सेवन (लापसे) १२४, यान्त्रिक अवस्था ठिक नभएका सवारी दुई हजार ८३१, मोड्न निषेध उल्लङ्घन गर्ने ३७ हजार ४७२, हर्न निषेधमा छ हजार २५७, डबल चालक ३५०, सवारीचालक अनुमतिपत्रबिना सवारी चलाउने १० हजार ४८९ चालकलाई कारबाही गरिएको प्रवक्ता सुवेदीले बताए । उनका अनुसार अन्य कारबाहीमा दुई लाख, १४ हजार ५८७ परेका छन्।

सचेतना र निगरानीलाई प्राथमिकता

ट्राफिक प्रहरीले पछिल्लो समय उपत्यकामा ट्राफिक व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउन डिजिटल निगरानी, सिसिटिभीमार्फत अनुगमन तथा विशेष चेकिङ अभियानलाई तीव्र बनाएको ट्राफिक प्रहरी प्रमुख अधिकारीले बताए । उनले भने,‘सवारी दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि ट्राफिक प्रहरी पछिल्लो समय सक्रिय बनेको छ र नियमित अनुगमन र चेकजाँच गरिरहेको छ । यसका लागि चालक तथा यात्रु दुवैको सचेतना पनि आवश्यक छ।’

प्रहरीले मादक पदार्थ वा लागुपदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउनु कानुन विपरीत तथा दण्डनीय कार्य भएकाले यस्ता गतिविधि देखिएमा तत्काल नजिकको प्रहरी कार्यालय, ट्राफिक कन्ट्रोल रूमको हटलाइन नम्बर १०३ वा प्रहरीको हटलाइन नम्बर १०० मा जानकारी दिन आग्रह गरेको छ।

ट्राफिक प्रहरीले नियम पालना, सुरक्षित यात्रा र अनुशासित सवारी सञ्चालनमार्फत मात्रै दुर्घटना न्यूनीकरण गर्न सकिने भन्दै सबै चालक तथा सर्वसाधारणलाई जिम्मेवार बन्न आग्रह गरेको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले प्रधानन्यायाधीश सिफारिस प्रक्रियालाई लिएर कामु प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले व्यक्त गरेको असन्तुष्टिलाई चुनौती दिएका छन्।

आइतबार पार्टीका सांसदहरूका लागि आयोजित प्रशिक्षण कार्यक्रमको समापन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले न्यायपालिकाको नेतृत्वबाट आएका अभिव्यक्तिले जग हँसाएको टिप्पणी गरे ।

कामु प्रधानन्यायाधीश मल्लले शनिबार कानुन दिवसका अवसरमा प्रधानन्यायाधीश सिफारिस प्रक्रिया परम्पराभन्दा बाहिर गएको र असंवैधानिक भएको संकेत गरेकी थिइन्।

त्यसको जवाफ दिँदै लामिछानेले ६ जना न्यायाधीशको नाम सिफारिस हुनु संवैधानिक प्रक्रिया नै भएको दाबी गरे।

‘प्रधानन्यायाधीश सिफारिस परम्पराभन्दा बाहिर गयो र असंवैधानिक भनियो। यदि ६ जनाको साटो वरिष्ठतम् हुने नै व्यवस्था भएको भए सोझै नियुक्ति हुन्थ्यो, संवैधानिक परिषद्को आवश्यकता नै पर्दैनथ्यो,’ सभापति लामिछानेले भने, ‘त्यसरी आएका नामहरूमध्येबाटै हाम्रो पार्टीका वरिष्ठ नेताले प्रस्ताव गर्नुभएको हो। परम्परा भत्काइयो भनिएको छ, यदि पुरानै परम्परामा जाने हो भने त आज त्यहाँ भागबन्डाको छलफल चलिरहेको हुन्थ्यो।’

सम्बोधनका क्रममा लामिछानेले आफूमाथि प्रहार गर्न खोज्नेहरूलाई चुनौती समेत दिए। उनले भने, ‘मेरो रिस गर्नुहुन्छ भने मेरो गर्धन त्यहीँ छ, चलाइदिनुस् हतियार। तर, अदालतले पनि यसलाई हाँसोको विषय नबनाओस्।’

उनले न्यायालयको गरिमा सडकमा ल्याउन नहुने भन्दै न्याय प्रक्रियालाई नागरिक केन्द्रित बनाउन सुझाव दिए।

उनले न्यायालयभित्रको आन्तरिक खिचातानी र राजनीतिक स्वार्थका कारण न्याय ढिलो हुने गरेको उल्लेख गर्दै कागजमा बन्दी न्यायको अवस्था अन्त्य हुनुपर्नेमा जोड दिए। ‘आम नागरिकलाई कसरी न्याय दिन सकिन्छ भन्ने कुरामा अदालत केन्द्रित हुनुपर्छ,’ लामिछानेले थपे, ‘न्याय कागजमा मात्र सीमित नहोस्, यसले व्यवहारमा नतिजा दिनुपर्छ।’

सभापति लामिछानेले रास्वपा सरकारमा रहेसम्म कुनै पनि हालतमा भागबन्डाको राजनीतिलाई प्रश्रय नदिने प्रतिवद्धता समेत दोहोर्‍याए। उनले न्यायालय जस्तो संवेदनशील संस्थामा हुने नियुक्तिहरूमा योग्यता र संवैधानिक मर्मलाई नै मुख्य कसी बनाइनुपर्ने तर्क गरे।

यसअघि उनले पार्टीभित्रको गुटबन्दी, सुकुम्बासी समस्या र आगामी बजेटका विषयमा समेत आफ्ना सांसदहरूलाई निर्देशन दिएका थिए। उनले सांसदहरूलाई कुनै पनि विवादमा नफसी जनहितका पक्षमा कानुन निर्माणमा लाग्न र पार्टीको आधिकारिक लाइनभन्दा बाहिर नजान सचेत गराएका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले विगतका राजनीतिक आन्दोलन र संघर्षको जगमै अहिलेको राजनीतिक परिवर्तन सम्भव भएको बताएका छन् ।

आइतबार रास्वपाको दुई दिने प्रशिक्षण कार्यक्रममा बोल्दै उनले नेपालमा पञ्चायतकालीन एकदलीय शासन व्यवस्थाविरुद्ध नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले) लगायत विभिन्न कम्युनिष्ट दलहरूले दशकौँसम्म निरन्तर संघर्ष गरेको स्मरण गरे ।

उनले भने, ‘यो देशमा एकदलीय, पञ्चायत शासन व्यवस्था थियो । अहिले हामीले कटाक्ष गरेपनि ती राजनीतिक दलहरू नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले), विभिन्न कम्युनिष्ट घटक दलहरूले ३० वर्ष अनवरत संघर्ष गरे । ति दलका नेताहरूलाई यस्तो परिवर्तन आउँछ कि आउँदैन भन्ने हेक्का पनि थिएन । आफ्ना कलिला बालबालिकालाई छाडेर लुक्दै र भाग्दै हिँड्नुपरेको थियो । पढ्ने अवसर प्राप्त थिएन तर परिवर्तनका लागि संघर्ष निरन्तर चलिरहेको थियो । उहाँहरूको जीवन जोखिममा थियो । त्यस्तो एकदलीय शासन व्यवस्थालाई पनि चुनौती दिएर एक वर्ष होइन, दुई वर्ष होइन ३० वर्षसम्म संघर्ष गर्दै परिवर्तनको यात्रामा होमिएका थिए ।’

लामिछानेले माओवादी सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा पनि धेरै नेता तथा कार्यकर्ताले ज्यानको जोखिम मोलेर राजनीतिक परिवर्तनका लागि संघर्ष गरेको उल्लेख गरे ।

उनले भने, ‘सशस्त्र द्वन्द्वमा माओवादी पार्टीका नेता कार्यकर्ताहरू देशमा परिवर्तन गर्छु भनेर हिँडे । उनीहरूलाई १० वर्ष लाग्छ कि २० वर्ष लाग्छ कि वा हुन्छ कि हुँदैन केही थाहा थिएन । तर अनवरत राजनीतिक रूपमा संघर्ष गर्दै हिँडे । ज्यानको जोखिममा लागेका थिए । कयौँ नेताहरूको टाउकाको मूल्य तोकिएको थियो । कुनै आस्थाको हिसाबले सहमत हुन नसकेपनि उनीहरूलाई परिवर्तन आउँछ कि आउँदैन भन्ने हेक्का पनि थिएन । त्यस्तो संघर्षबाट राजनीति आज यस्तो अवस्थामा आइपुगेको छ ।’

उनले अहिलेको राजनीतिक संघर्ष विगतको तुलनामा सहज रहेको भन्दै जनमतमार्फत परिवर्तन सम्भव भएको बताए ।

‘आज हामीलाई थाहा छ, चुनावमा जाँदा बहुमत आउँछ भन्ने सबैलाई थाहा छ । सब थाहा भएको यति सजिलो संघर्ष इतिहासमा भएको थिएन । हामी त्यति सजिलो संघर्षबाट आएका हौँ,’ उनले भने ।

लामिछानेले विगतका राजनीतिक नेतृत्वले गरेको कठिन संघर्षकै कारण अहिलेको पुस्ताले तुलनात्मक रूपमा सहज वातावरणमा राजनीति गर्न पाएको उल्लेख गर्दै आगामी पाँच वर्ष परिणाममुखी काम गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले वास्तविक भूमिहीन सुकुम्बासीको अधिकार सुनिश्चित गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका छन्।

आइतबार पार्टीका सांसदहरूका लागि आयोजित दुई दिने प्रशिक्षण कार्यक्रमको समापन गर्दै उनले सुकुम्बासी समस्या समाधानमा आफ्नो पूर्ण साथ रहने बताए।

सम्बोधनका क्रममा सभापति लामिछानेले विगतमा सुकुम्बासीहरूलाई केवल ‘भोट बैंक’ का रूपमा प्रयोग गरिएकाले यो समस्या जटिल बनेको टिप्पणी गरे।

‘हाम्रो पार्टीका कारण एउटा पनि सुकुम्बासीको घर ठडिएको छैन,’ उनले भने, ‘अव्यवस्थित र असुरक्षित ढंगले नदी किनारामा बसेका तथा गैरकानुनी रूपमा सार्वजनिक जग्गा हडपेको अवस्थामा मात्रै अहिलेको कदम चालिएको हो। यसबाहेकका भूमिहीनको समस्याबाट मैले आफ्नो छाती हटाएको छैन।’

उनले कसैको उक्साहटमा नलाग्न आग्रह गर्दै थपे, ‘हामी उहाँहरूलाई अधिकार दिन्छौं। अधिकार नदिलाएसम्म मेरो छाती हट्नेवाला छैन।’

पार्टीको आन्तरिक अनुशासनका विषयमा बोल्दै लामिछानेले सांसदहरूलाई ‘रवि कि बालेन’ भन्ने गुटबन्दीमा नलाग्न निर्देशन दिए। कतिपय सांसदहरूले दोधारे चरित्र देखाएका कारण मन्त्री बन्ने अवसर गुमाएको सुनाउँदै उनले भने, ‘म यताको कि उताको भनेर हिँड्ने हो भने अर्को पटक टिकट पाइँदैन। हामी राजनीतिक रूपमा परिपक्व छौं, हाम्रो सम्बन्धमा कुनै दरार छैन।’

मनमोहन स्मृति प्रतिष्ठानले यहाँ आयोजना गरेको अन्तर्राष्ट्रिय ज्येष्ठ नागरिक सम्मेलनअन्तर्गत आइतबार ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान र सुरक्षाबारे विमर्श भएको छ।

सम्मेलनमा स्वदेशी र विदेशी विज्ञ तथा अभियन्ताहरूले संविधानमा व्यवस्था गरिएअनुसार ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान र संरक्षणलाई सरकार, निजी क्षेत्र र हरेक परिवारले पालना गर्नुपर्नेमा जोड दिइएका छन्।

कार्यक्रममा दक्षिण एसियाली ज्येष्ठ नागरिक मञ्चका अध्यक्ष छत्र प्रधानले नेपालको संविधानको धारा ४१ मा राज्यबाट ज्येष्ठ नागरिकलाई विशेष संरक्षण र सुरक्षा तथा धारा ४३ मा आर्थिक रूपमा विपन्न र असहाय नागरिको सामाजिक सुरक्षाको हकको प्रबन्ध गरिएकाले त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुनुपर्नेमा जोड दिए।

केन्द्र सरकार र विभिन्न स्थानीय तहले सामाजिक सुरक्षा भत्ता, सरकारी अस्पतालमा निःशुल्क सेवा, यातायातमा छुट, घरदैलो स्वास्थ सेवा प्रदान गरिएका बारे कार्यक्रममा अवगत गराइएको थियो।

बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाका उपप्रमुख अनिता लामाले पालिकाले नागरिक आरोग्य केन्द्रलगायत ज्येष्ठ नागरिकलाई स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षामा विशेष महत्व दिएको बताए।

जनसङ्ख्याविद् प्रा डा पदमप्रसाद खतिवडाले २०५८ ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी नीति र २०६३ मा कानुन आइसकेको उल्लेख गर्दै नेपालले नीतिगत तहमा उदाहरणीय काम गरेको बताए।

पूर्वराजदूत उदयराज पाण्डेले समूह र परिवारमा सँगै बस्दा सम्मान, प्रेरणा र सुरक्षा प्रदान गरिनुपर्नेमा जोड दिए। जनसङ्ख्या अध्येता चेतन अधिकारीले सञ्चारमाध्यमले राजनीतिक विषयलाई बढी महत्व दिँदा ज्येष्ठ नागरिकका विषय ओझेलमा परेको विश्लेषण गरे।

प्रतिष्ठनका कार्यकारी निर्देशक डा दीपेन्द्र श्रेष्ठले दुईदिने सम्मेनलनका निष्कर्षलाई समापनसत्रमा घोषणापत्रका रूपमा सार्वजनिक गरिने जानकारी दिए।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट उद्घाटन गरिएको उक्त सम्मेलनमा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष एवं पूर्वउपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेल, पूर्वउद्योगमन्त्री केशवप्रसाद बडाल, पूर्वशिक्षामन्त्री रघुजी पन्तलगायत सहभागी थिए।

‘ज्येष्ठ नागरिकको अनुभव लिऔँ, सभ्य समाजको निर्माण गरौँ’ भन्ने नाराका शनिबार सम्मेलन सुरु भएको थियो।

दक्षिण भारतीय फिल्म उद्योगका सुपरस्टार विजय अर्थात् ‘थलापति’ विजय अब केवल सिनेमाका लोकप्रिय अभिनेता मात्र रहेनन्, उनी तमिलनाडुको राजनीतिको नयाँ केन्द्रबिन्दु बनेका छन्।

दुई वर्षअघि मात्रै स्थापना गरिएको उनको पार्टी तमिलागा वेत्रि कझगम (टीभीके)ले तमिलनाडु विधानसभा निर्वाचनमा अप्रत्यासित सफलता हासिल गरेपछि भारतीय राजनीतिमा नयाँ बहस सुरु भएको छ।

दशकौँदेखि द्रविड राजनीतिक शक्तिहरूको नियन्त्रणमा रहेको तमिलनाडुमा विजयको उदयलाई केवल चुनावी परिणामका रूपमा मात्र होइन, सामाजिक–राजनीतिक परिवर्तनको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ।

२३४ सदस्यीय तमिलनाडु विधानसभा निर्वाचनमा टीभीकेले १०८ सिट जित्दै सबैभन्दा ठूलो दल बन्न सफल भयो। बहुमतका लागि आवश्यक ११८ सिट नपुगे पनि कांग्रेस, भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (सीपीआई), भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी), भीसीके र इन्डियन युनियन मुस्लिम लिग (आईयूएमएल) लगायतका दलले समर्थन दिएपछि विजय सरकार गठन गर्न सफल भए।

समर्थनसहित टीभीकेको पक्षमा १२१ सिट पुगेपछि राज्यपाल राजेन्द्र अर्लेकरले विजयलाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गरेका हुन्।

चेन्नईस्थित नेहरू स्टेडियममा आयोजित विशेष समारोहमा विजयले मुख्यमन्त्री पद तथा गोपनीयताको शपथ लिँदा तमिलनाडुको राजनीतिमा एउटा नयाँ अध्याय सुरु भएको प्रतीकात्मक सन्देश प्रवाह भयो।

चुनावअघि धेरैले उनलाई ‘सुपरस्टारको लोकप्रियतामा आधारित क्षणिक राजनीतिक प्रयोग’ का रूपमा हेरेका थिए। तर परिणामले त्यो आकलन गलत सावित गरिदियो।

दशकौँ पुरानो द्रविड राजनीतिक चुनौती

तमिलनाडुको राजनीति लामो समयदेखि द्रविड मुनेत्र कझगम (डीएमके) र अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (एआईएडीएमके) को वरिपरि घुमिरहेको थियो। सन् १९६७ पछि राज्यको सत्ता मूलतः यही दुई शक्तिले पालैपालो सम्हाल्दै आएका थिए। तर यसपटकको चुनावले त्यो परम्परागत संरचनामा ठूलो धक्का दिएको छ।

निर्वाचनमा वर्तमान मुख्यमन्त्री एमके स्टालिन आफ्नै निर्वाचन क्षेत्रमा पराजित भए। सन् २०११ देखि लगातार जित्दै आएको कोलाथुर क्षेत्रबाट स्टालिनलाई टीभीकेका उम्मेदवारले हराए। यो परिणाम केवल व्यक्तिगत हार मात्र थिएन। डीएमकेको दशकौँ पुरानो राजनीतिक प्रभावमाथिको चुनौती पनि थियो।

विश्लेषकहरूका अनुसार विजयले युवापुस्ता, पहिलोपटक मतदान गर्ने मतदाता, महिला र श्रमिक वर्गलाई लक्षित गरेर नयाँ राजनीतिक भाषा निर्माण गरे। उनले पुराना राजनीतिक दललाई ‘जनताको आकांक्षा पूरा गर्न असफल शक्ति’ भन्दै आफूलाई वैकल्पिक नेतृत्वका रूपमा प्रस्तुत गरे। यही रणनीतिले विशेषतः जेन-जी पुस्तामा ठूलो प्रभाव पारेको देखिन्छ।

फिल्मी छविबाट बनेको राजनीतिक पूँजी

५१ वर्षीय विजयको वास्तविक नाम जोसेफ विजय चन्द्रशेखर हो। उनलाई प्रशंसकले ‘थलापति’ अर्थात् कमान्डर वा नेता भनेर सम्बोधन गर्छन्। उनले बालकलाकारका रूपमा फिल्म यात्रा सुरु गरे पनि उनको राजनीतिक छवि भने विस्तारै निर्माण भएको हो।

७० भन्दा बढी चलचित्रमा अभिनय गरेका विजयले सन् १९९० र २००० को दशकमा रोमान्टिक नायकका रूपमा लोकप्रियता कमाए। पछि उनका चलचित्रहरू सामाजिक मुद्दामुखी बन्दै गए। भ्रष्टाचार, जनअधिकार, शिक्षा, बेरोजगारी र राजनीतिक उत्तरदायित्वजस्ता विषय उनले फिल्ममार्फत उठाउन थाले।

विशेषतः ‘सरकार’ फिल्ममा उनले मतदान अधिकार र राजनीतिक उत्तरदायित्वबारे दिएको सन्देश अहिलेको राजनीतिक यात्रासँग जोडेर हेरिएको छ। उक्त फिल्मको संवाद र सन्देश चुनावी अभियानमा समेत चर्चित बने। भारतको निर्वाचन आयोगले समेत त्यस फिल्मको मतदानसम्बन्धी चेतनामूलक अंशलाई प्रयोग गरेको प्रसंग अहिले पुनः चर्चामा आएको छ।

राजनीतिमा प्रवेशअघि विजयले आफ्ना फ्यान क्लबलाई सामाजिक अभियानसँग जोड्दै लगे। रक्तदान, राहत वितरण, विपद् सहयोग, शैक्षिक सहायता लगायतका गतिविधिले उनलाई ‘सामाजिक रूपमा जिम्मेवार स्टार’को छवि दिलायो। यही सञ्जाल पछि राजनीतिक संगठनमा रूपान्तरण भयो।

छोटो समयमा बलियो संगठन

फेब्रुअरी २०२४ मा विजयले औपचारिक रूपमा तमिलागा वेत्रि कझगम गठन गरेका थिए। राजनीतिक अनुभव नभएका व्यक्तिले यति छोटो अवधिमा यस्तो सफलता हासिल गर्नु असामान्य मानिएको छ। तर विजयले आफ्नो लोकप्रियतालाई केवल भीडमा सीमित राखेनन्, संगठन निर्माणमा केन्द्रित गरे।

टीभीकेले जिल्ला समिति, निर्वाचन क्षेत्र संयन्त्र र बुथ–स्तरीय सञ्जाल निर्माणमा तीव्रता दियो । चुनावी अभियानमा सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी प्रयोग, युवा स्वयंसेवक परिचालन र स्थानीय मुद्दामाथि केन्द्रित प्रचारले पार्टीलाई जनस्तरसम्म पुर्‍यायो।

चुनावअघि गरिएको एक सर्वेक्षणमा करिब ३७ प्रतिशत मतदाताले विजयलाई सम्भावित मुख्यमन्त्रीका रूपमा रोजेका थिए। त्यो आँकडाले प्रारम्भमै उनको लोकप्रियताको संकेत दिएको थियो। तर धेरैले त्यसलाई वास्तविक मतमा रूपान्तरण हुने सम्भावना कम आँकेका थिए।

उच्च मतदान र ‘नयाँ विकल्प’ को प्रभाव

अप्रिल २३ मा सम्पन्न मतदानमा ८४ प्रतिशतभन्दा बढी मत खस्नु आफैंमा उल्लेखनीय थियो। तमिलनाडुका अधिकांश जिल्लामा ८० प्रतिशतभन्दा बढी मतदान भएको तथ्यले मतदाताको असामान्य सक्रियता देखायो।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो उच्च सहभागितामा विजयको अभियानले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुन सक्छ। ‘पुराना दलको विकल्प’ भन्ने सन्देशले लामो समयदेखि निराश मतदातालाई आकर्षित गर्‍यो। विशेषतः युवापुस्ताले उनलाई परिवर्तनको प्रतीकका रूपमा हेरे।

उनको चुनावी शैली पनि फरक थियो। विजयले पारम्परिक गठबन्धन राजनीतिलाई अस्वीकार गर्दै स्वतन्त्र राजनीतिक पहिचान निर्माण गर्ने प्रयास गरे। उनले भाजपा लाई “वैचारिक शत्रु’ र डीएमकेलाई ‘राजनीतिक शत्रु’ भनेर स्पष्ट रूपमा परिभाषित गरे। यसले उनको राजनीतिक रेखा अन्य क्षेत्रीय दलभन्दा भिन्न देखियो।

एमजीआरपछि अर्को अभिनेता–मुख्यमन्त्री

तमिलनाडुमा सिनेमा र राजनीतिबीचको सम्बन्ध पुरानो हो। एम.जी. रामचन्द्रन, जे जयलालिताजस्ता फिल्मी व्यक्तित्वहरूले राज्यको राजनीति लामो समय नेतृत्व गरेका थिए। विजयको उदयलाई त्यही परम्पराको नयाँ संस्करणका रूपमा हेरिएको छ।

तर विजयको राजनीतिक शैली केही फरक देखिन्छ। उनले व्यक्तिवादी करिश्मामात्र होइन, संगठनात्मक विस्तार र मुद्दामुखी अभियानलाई पनि समान प्राथमिकता दिए। शिक्षा, रोजगारी, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, प्रशासनिक पारदर्शिता र युवाको सहभागितालाई उनले मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्।

उनको विजयले भारतका अन्य क्षेत्रीय राजनीतिमा पनि नयाँ सन्देश दिएको छ। सेलिब्रेटी लोकप्रियता यदि व्यवस्थित राजनीतिक अभियानसँग जोडियो भने त्यसले स्थापित शक्तिलाई चुनौती दिन सक्ने उदाहरण तमिलनाडुले प्रस्तुत गरेको छ।

राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि असर

तमिलनाडुको परिणामले राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत चासो पैदा गरेको छ। एउटातर्फ पश्चिम बंगालमा भाजपा ऐतिहासिक जिततर्फ उन्मुख देखियो भने अर्कोतर्फ तमिलनाडुमा विजयको उदयले क्षेत्रीय राजनीतिमा नयाँ समीकरण बनाएको छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार विजयको सफलता केवल ‘स्टार पावर’ को परिणाम होइन। यो परम्परागत दलप्रतिको थकान, नयाँ नेतृत्वको खोजी र सामाजिक सञ्जालमार्फत बनेको वैकल्पिक राजनीतिक चेतनाको अभिव्यक्ति पनि हो।

अब सबैको ध्यान विजय नेतृत्वको सरकारको कार्यशैलीतर्फ केन्द्रित छ। चुनावी लोकप्रियतालाई प्रशासनिक सफलतामा रूपान्तरण गर्न सके उनी दक्षिण भारतीय राजनीतिका मात्र होइन, भारतीय राष्ट्रिय राजनीतिका पनि प्रभावशाली पात्र बन्न सक्छन्। तर यदि अपेक्षा पूरा गर्न असफल भए भने उनको राजनीतिक उछाल क्षणिक पनि बन्न सक्छ।

यद्यपि अहिलेका लागि एउटा तथ्य स्पष्ट देखिएको छः तमिलनाडुको राजनीति अब पुरानै ढाँचामा चल्ने छैन। पर्दामा ‘जनताको नायक’ बनेका थलापति विजय अब वास्तविक सत्ताको केन्द्रमा पुगेका छन्, र उनको यात्राले भारतीय लोकतन्त्रमा नयाँ राजनीतिक कथानक थपेको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले पार्टीका सांसदहरूलाई अभिव्यक्ति दिँदा र राजनीतिक लाइन तय गर्दा सचेत रहन निर्देशन दिएका छन्।

आइतबार आयोजित दुई दिने संसदीय प्रशिक्षण कार्यक्रमको समापन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले पार्टीभित्र ‘रवि कि बालेन’ भन्ने द्विविधामा लागेर गुटबन्दी नगर्न चेतावनी दिएका हुन्।

सभापति लामिछानेले कतिपय सांसदहरूले दोधारे चरित्र देखाएकै कारण मन्त्री बन्ने अवसर गुमाएको खुलासा समेत गरे। ‘कहिलेकाहीँ बालेन–रवि, रवि–बालेन, म यताको र उताको भन्ने कुरा गरिन्छ,’ उनले भने, ‘म यताको हो कि उताको हो भनेर हेरेका कारणले मन्त्री नभएका साथीहरू पनि यहाँ हुनुहुन्छ। यस्तो झुण्ड र समूहमा विश्वास नगर्न म अनुरोध गर्दछु।’

उनले अन्तर्वार्ता दिँदा वा सामाजिक सञ्जालमा लेख्दा पार्टीको आधिकारिक लाइनभन्दा बाहिर नजान र विवादित नबन्न सांसदहरूलाई सचेत गराए। यता र उताको भन्दै हिँडे अर्को निर्वाचनमा पार्टीले टिकट नदिने समेत उनले स्पष्ट पारे।

‘हामी राजनीतिक रूपमा परिपक्व भइसकेका छौं,’ लामिछानेले थपे, ‘कसैलाई रहर लागेर मिडियाका साथीहरू यिनीहरू फुट्छन् कि भनेर मुख मिठ्याउनुहुन्छ भने त्यो व्यर्थ छ। हामीबीच फुटको कुनै गुञ्जायस छैन।’

आफू र प्रधानमन्त्रीबीचको सम्बन्ध सुमधुर रहेको सुनाउँदै उनले बाहिर चल्ने हल्लालाई दुवैले ठट्टाको विषय बनाउने गरेको बताए। ‘प्रधानमन्त्रीजी र म बाहिरका कुरा सुनेर सँगै हाँस्छौं,’ उनले भने, ‘फलानोले यसो भन्यो भन्ने हामीलाई सबै थाहा हुन्छ, हामी यस्ता कुरामा छलफल समेत गर्छौं।’

प्रशिक्षणका क्रममा सभापति लामिछानेले पार्टीमा पुर्‍याएको योगदानको मूल्य खोज्ने समय अझै नभएको टिप्पणी गरे। उनले मन्त्री वा संसदीय समितिको सभापति नपाएकोमा चित्त नदुखाउन आग्रह गर्दै सांसदका रूपमा कानुन निर्माणमा गर्ने योगदान मन्त्रीको भन्दा बढी हुने तर्क गरे।

‘यो पार्टीमा योगदानको मूल्य माग्ने बेला मेरो पनि भएको छैन,’ उनले भने, ‘योगदान त अब दिने हो। मन्त्री भएर सामाजिक प्रतिष्ठालाई मात्रै सफलताको सूचक मान्नु गलत हो।’