विभेदविरुद्ध उभिएका भूपिन

विभेदविरुद्ध उभिएका भूपिन

विगतमा कविता र निबन्धका कारण चर्चित भूपिनलाई ‘मैदारो’ले उपन्यासकारको चिनारी दिएको छ। कतै मैदारो, कतै मैझारो, जे भए पनि शब्दले...

अर्काको भागको त्यो पिटाइ

अर्काको भागको त्यो पिटाइ

स्कुल पढ्दा कविता कण्ठ पारिन्थ्योे, पार्नै पथ्र्यो। बुझेर होइन, नबुझेरै। गुरुको आदेश तामेल गर्न। नत्र कानका लोती उक्किन्थे, हातखुट्टामा सुम्ला...

बुद्धसम्बन्धी भ्रम

बुद्धसम्बन्धी भ्रम

काठमाडौंबाट कान्तिपुर पब्लिकेसन (प्रा)लिद्वारा प्रकाशित विसं २०७६ ज्येष्ठ ६ गतेको कान्तिपुर २७ वर्ष ९१ अंकको १६ पृष्ठमा छापिएको मनोज पौडेलको...

बुद्धको नाममा रंगशाला !

बुद्धको नाममा रंगशाला !

नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको क्रिकेट रंगशाला चितवनको भरतपुरमा बनाउने भएको छ। यसका लागि नेपाली चलचित्र क्षेत्रका दुई कलाकारको अगुवाइमा रहेको एक...

रञ्जुको सन्देश

रञ्जुको सन्देश

शनिबार, ११ जेठ २०७६

ललितकला पुरस्कार ०७६ बाट पुरस्कृत भएकी मिथिला कलाकार रञ्जु यादव सन्देशमूलक चित्र बनाउन सिपालु छिन्। नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानले आर्ट काउन्सिल बबरमहल, काठमाडौंमा नवौं राष्ट्रिय ललितकला प्रदर्शनी गरिरहेको छ। त्यहाँ विभिन्न विधाको कला राखिएका छन्। लोककला विधामा यसपालि राष्ट्रिय ललितकला पुरस्कार–०७६ बाट मिथिला चित्रकार रञ्जु यादव पुरस्कृत भइन्।

डेरा भाडा

डेरा भाडा

शनिबार, ११ जेठ २०७६

रातिको सन्नाटा र एकान्त निशाले चिमोट्दा निद्राको सिरानी लिएर सुतेको रात पनि ब्यँुझिन्छ। काठमाडौँको एकान्त गल्ली र भयावह अँध्यारो रात सबैको आँगनमा यात्रा गर्दा जसलाई पनि रात परेको अनुभवले नछोड्दो हो। बादल र जून लुकामारी खेल्दा समयको वहावमा बगेको मान्छे निद्राको न्यानो काखमा घोसेमुन्टो लाउनु स्वाभाविक हो।

कृष्ण खोजीका दुर्गा दुर्दशा

कृष्ण खोजीका दुर्गा दुर्दशा

शनिबार, ११ जेठ २०७६

पर्दामा दृश्य घुमिरहेका छन्। आफैंमाथि बनेको वृत्तचित्र हेरिरहेका छन् पर्दाका पात्रहरू। त्यो पीडा देखेर अरू रोइरहेका छन्। पात्रहरू विगततिर फर्किरहेका छन्। दृश्य अगाडि बढ्दै गर्दा लामो उच्छवास छोड्छन् पात्रहरू, ‘त्यस्ता पनि दिन थिए !’

रेडियन्टका गौरवशाली विद्यार्थी

रेडियन्टका गौरवशाली विद्यार्थी

शनिबार, ११ जेठ २०७६

ललितपुरको सानेपामा अवस्थित रेडियन्ट रिर्डस एकेडेमी ०५६ सालमा खुलेको हो। हाल त्यहाँ एक हजार विद्यार्थी अध्ययन गर्छन्। प्रधानाध्यापक डिके ढुंगानाका अनुसार विद्यालयले विद्यार्थीको सिर्जनशीलता विकासका लागि विभिन्न कार्यक्रम गर्दै आएको छ। त्यही विद्यालयमा कक्षा –१० मा पढ्ने केही विद्यार्थीसँग ‘जूनकीरी’का श्रीराम राईले कुराकानी गरेका छन् ः

सात दिन, सातै थरी खाजा

सात दिन, सातै थरी खाजा

शनिबार, ११ जेठ २०७६

आजकल अधिकाशं बालबालिकामा एउटै समस्या पाइन्छ–कब्जियत। अस्वस्थ खाना खाएमा कब्जियत हुन्छ। खानामा असावधानी, महँगो विज्ञापनको पछि लाग्नाले, रंगीन खोलमा लोभिनाले र जंकफुड तथा प्याकेटमा सजाइएका खाजाको प्रयोगले कब्जियत लगायत मुटु रोग, हड्डी कमजोर हुने आदि समस्या आउँछ। पकाउन सजिलो, समयको बचत र स्वादले गर्दा पनि यस्ता खानाको धेरै प्रयोग गरिन्छ। तर यसरी आफू र नानीहरूलाई दिइएका यस्ता खानाले स्वास्थ्यमा कति असर परेको छ भन्ने बारेमा अभिभावक अनभिज्ञ छन्। यस्ता खानाले शरीरमा भारीपन ल्याई अल्छी गराउनुका साथै विभिन्न किसिमका रोग निम्त्याउँछ।

बाघ हेर्न बर्दिया

बाघ हेर्न बर्दिया

शनिबार, ११ जेठ २०७६

सन् २०१८ को गणनामा बर्दियामा ८७ वटा वयस्क बाघ थिए। ती मध्ये एउटा गाडीको ठक्करले म¥यो भने अर्को विद्युतीय तारमा परेर वित्यो। गर्मीमा पानी खान वा आहाल बस्न निकुञ्जका नदी र खोलामा आउने बाघहरू सजिलै देख्न सकिन्छ। ती कहिले समूहमा हुन्छन् त कहिले एक्लैएक्लै। टाढैबाट देख्न पाउँदा पर्यटक रमाउँछन्। त्यसैले चैतदेखि असारसम्म बर्दियामा पर्यटकको चहलपहल बढ्छ। ‘बाघै हेर्ने हो भने दुई–चार दिन घुम्ने गरी आउनु पर्छ’, नेचर गाइड राजमान चौधरीको सुझाव छ, ‘कहिले एकै छिनमा बाघको दर्शन मिल्छ, कहिले दुई–तीन दिन पनि लाग्न सक्छ।’

समावेशी चापाकोट

समावेशी चापाकोट

शनिबार, ११ जेठ २०७६

दुर्गम भन्नेबित्तिकै रोल्पारुकुम वा अन्य क्षेत्रका विकट पहाडी भूगोलको सम्झना हुन्छ। तर, हाम्रा सुविधायुक्त सहर छेउछाउमै छन् थुप्रै विकट गाउँ बस्तीहरू। सडक राम्रो नहुँदा, यातायात सुविधा राम्रो नहुँदा दुर्गम बनेका छन् ती लेकबेंसीहरू। पर्यटनको राजधानी पोखरा, त्यसमाथि फेवाताल किनारबाट १२ किमी दूरीको एउटा सुन्दर गाउँ चापाकोटको चर्चा गर्दैछु यहाँ। पोखरा महानगरपालिका– २३ मा पर्ने चापाकोट प्राकृतिक हिसाबले सुन्दर छ जहाँबाट माछापुच्छे«, अन्नपूर्ण लगायत हिमालको ताँती देखिन्छ।

‘थवाङमा युद्ध पर्यटन’

‘थवाङमा युद्ध पर्यटन’

शनिबार, ११ जेठ २०७६

जनयुद्धको उद्गम थलो हाम्रो थवाङमा युद्ध पर्यटनका साथै सांस्कृतिक एवं धार्मिक पर्यटनको प्रचुर संभावना छ। हामी पर्यटनबाट लाभ लिने प्रयासमा छौं।

ट्राभल एक्सेसरिजबाट बनाउनुस् यात्रा सहज र आनन्ददायक

ट्राभल एक्सेसरिजबाट बनाउनुस् यात्रा सहज र आनन्ददायक

शनिबार, ११ जेठ २०७६

व्यस्त जीवनशैलीबाट ब्रेक लिन वा मोजमस्तीका लागि यात्रा उपयुक्त उपाय हो। रिफ्रेसका लागि यो उपयुक्त उपाय हो। तर, जब बिजनेस वा अन्य कुनै कामका लागि निरन्तर यात्रा गर्नुपर्ने हुन्छ, त्यतिबेला यो झन्झटिलो हुन्छ। यो अवस्थामा यात्रालाई सहज र आनन्ददायक बनाउन यी ट्राभल एक्सेसरिज उपयोग गर्न सकिन्छ।

नीरकलाको निरन्तर लगन

नीरकलाको निरन्तर लगन

शनिबार, ११ जेठ २०७६

५० वर्षको अवधिमा चितवनले बृहत् फड्को मारेको छ। यो अवधिमा भएको परिवर्तन र विकासको साक्षी उनी पनि बनिन्। रोगको त्रास रहेको चितवन आउनुको उनको बाध्यता थियो। आएपछि भने फर्किन सकिनन्। चितवन आएको ५० वर्षको अवधिमा उनको जीवनमा पनि धेरै परिवर्तन आए। ८६ वर्षीय नीरकला शर्माले विगतका यही अवधिमै आफ्नो खुसी भेटिन्।

गजलमा बसन्तको ‘मृगतृष्णा’

गजलमा बसन्तको ‘मृगतृष्णा’

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

‘ओठ निचोर्दा दुध आउने केटाहरू कविता लेख्न नसकेर गजल लेखिरहेका छन्,’ चालीसको दशकमा समीक्षकहरू यस्तै टिप्पणी छपाउँथे। नेपालीमा गजल लेखनको मात्र होइन, गायनको इतिहास पनि उत्साहजनक छैन। सुरुमा पुराना गायक सेतुरामले मोतीराम भट्टको ‘यता हे¥यो यतै मेरा नजरमा राम प्यारा छन्,’ गाएको रेकर्ड त छ तर ‘काफिया’ नभएकाले यसलाई समीक्षकहरू गजल मान्दैनन्।

नेपालमा बौद्ध धर्मको इतिहास

नेपालमा बौद्ध धर्मको इतिहास

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

नेपालका केही वंशावलीमा मगध सम्राट अशोकको नेपाल यात्राबारे उल्लेख पाइन्छन्। यही वंशावलीको आधारमा स्वदेशी एवं विदेशी लेखकहरुले त्यही कुराको पुनरुक्ति गरिरहेको पाइन्छ। अशोक नेपालमा आएको, पाटन शहरमा बसेको, पाँच वटा स्तूप बनाएको र ती अशोक स्तूपका नामले प्रख्यात रहेको कुरा प्रकाशनमा पाइन्छन्। यसरी नै छोरी चारुमतिलाई साथमा ल्याएको र चारुमतिको विवाह यहींका देवपाल नामका एक क्षेत्रीयसँग भएको र उनै चारुमतिले बनाएको भएर चारुमति स्तूप भनिएको भनेर पनि काठमाडौं देवपाटनस्थित धन्दो चैत्यलाई चिनाउने गरिन्छ। यही विवरणका आधारमा नेपालमा बौद्ध धर्मको इतिहास सुरु भएको मान्ने गरिन्छ तर यो त्रूटिपूर्ण दृष्टिकोण हो।

मंगलमान

मंगलमान

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

पुराना पत्रपत्रिका खोज्ने क्रममा ०४६ असारको ‘वन्दना’ त्रैमासिक फेला प¥यो। पाना पल्टाउँदै जाँदा युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठसँगको अन्तरवार्तामा पुगेर म रोकिएँ। त्यसपछि म विगतमा फर्किएँ। स्कुल पढ्दै गर्दा युगकविको चर्चित कविता ‘ओखलढुंगा’ धेरै पटक पढियो। प्रकृतिको सुन्दर वर्णन गरिएको ‘ओखलढुंगा’ कवितालाई त्यतिखेर नेपाली पढाउने गुरु हरिप्रसाद शर्मा खनालले लय हालेर पढ्नुहुन्थ्यो र हामीलाई पनि लय हालेर पढ्न लगाउनु हुन्थ्यो। जति पटक पढे पनि नयाँ लाग्ने र पढिरहूँ लाग्ने उक्त कवितामा ‘...मेरो प्यारो ओखलढुंगा’ भनेर पटकपटक दोहो¥याएर लेखिएको देखेर त्यसकै सिकोमा ‘मेरो प्यारो भक्तपुर’ भनेर कविता लेखियो। उक्त कविता रेडियो नेपालको बाल कार्यक्रमबाट प्रसारित पनि भयो सबैका प्यारा आदरणीय दाजु वासुदेव मुनालको आवाजमा।

हरिहरपुरगढी सम्बन्धी अशुद्धि

हरिहरपुरगढी सम्बन्धी अशुद्धि

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

कारोबार दैनिकमा ३० वैशाख ०७६ मा छापिएको कुञ्जला पुलामीको ‘हरिहरपुरगढी किल्ला संरक्षणमा चासो’ भन्ने खबरमा १३८७ सालमा हालको बारा जिल्लाको सिम्रौनगढमा बंगाल मुसलमानको भिषण आक्रमणबाट सिम्रौनगढ राज्यको पतन भएपछि सिम्रौनगढका शासक हरिहरसिंहदेव पत्नी देवलदेवी, राजकुमार जगतसिंह कुँवर, मन्त्री चण्डेश्वर सहित हरिहरपुरगढीमा लुक्न आएपछि १३८८ मा हरिहरपुर गढी किल्लाको निर्माण भएको मानिन्छ भनि लेखिएको छ।

शैलुङ डाँडामा चुर्लुम्मै

शैलुङ डाँडामा चुर्लुम्मै

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

छिनमै घाम, छिनमै बादल। कहिले कुहिरो र सिर्सिरे बतास। एकै छिनमा पानी नै बर्सिन पनि के बेर ! चिसो याममा बुरबुरती खस्ने हिउँको सौन्दर्य त अवर्णनीय छँदै छ। पहिलोचोटि शैलुङ पुग्दा मनमा लाग्यो, ‘सुन्दर चञ्चलतासहित प्रकृतिको उन्मत्त बैँस प्रदर्शित हुने कुनै दिव्य क्रीडास्थलमा पो छु कि म ?’ सय वटा थुम्काका लुङ शैलुङ, त्यो पनि मालाका लुङजस्तै लहरलहरमा मिलेका। कतै जोल्ठिएजस्ता, कतै अङ्कमाल गरेजस्ता र कतै आपसमा मिलेर टाँसिएजस्ता । अनेक बान्कीका थुम्काहरू। जता हे¥यो त्यतै कलात्मक परिदृश्य। हेरेर र घुमेर त, खै को पो अघाउला र यहाँ पुग्नेहरू जस्तो लाग्ने। मेरो मन पनि लुटपुटिनुसम्म लुटपुटिरह्यो। आँखाहरूले तनतनी सौन्दर्य पिई नै रहे, नथाकी।

बाल मनोविज्ञानको तस्बिर

बाल मनोविज्ञानको तस्बिर

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

लेखक डि.आर. ‘तिलस्मी’ उपन्यास लिएर आएका छन्। बालमनोविज्ञान, सामाजिक परिवेश र युवाको अठोट शक्ति भए परिवर्तन सम्भव छ भन्ने देखाएको छ यसले। उपन्यासलाई पठनीय बनाउन, शिक्षा, स्वास्थ्य, फेसन र खेलकुदलाई पनि चट्नीका रूपमा राखिएको छ। उपन्यासकार लेख्छन्ः ‘एउटा युवाले लक्ष्य प्राप्तिका लागि गरेको त्याग, समर्पण, अरूका लागि प्रेरणा बन्न सक्छ। कल्पनाको यो तस्बिरभित्र बाल मनोविज्ञान, पारिवारिक संस्कार, सकारात्मक सोच, इच्छाशक्ति र असल युवाको संगतले कायाकल्प भएको देखेँ र लेखे।’

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।