म कसरी दमाई ?

मङ्गलबार, २६ चैत २०७५

सन् १९६५ मा भारत सरकारले डा. भीमराव अम्बेडकर जयन्तीमा दिँदै आएको सार्वजनिक बिदा कटौती गरेपछि त्यसको कडा विरोध गर्दै राजनीतिमा प्रवेश गरेका बहुजन नायक कांशीराम (सन् १९३४–२००६) ले १९८४ मा बहुजन समाज पार्टी स्थापना गरे। उनले भनेका छन्, ‘एउटा कुकुरलाई ढुंगोले हान्नुस्, त्यो कुकुर डरले भाग्छ तर माहुरीको गोलोमा ढुंगो हान्नुस् त तिनीहरूले तपाईँलाई कसरी आक्रमण गर्नेछन् ? किनभने कुकुर एक्लै हुनाले डराउँछ तर माहुरीको झुन्ड हुन्छ र शत्रुविरुद्ध आक्रमण गर्छन्।’

भाषा आयोगको औचित्य

मङ्गलबार, २६ चैत २०७५

संविधानको धारा २८७ उपधारा १ मा– यो संविधान प्रारम्भ भएको मितिले एक वर्षभित्र नेपाल सरकारले प्रदेशहरूको प्रतिनिधित्व हुनेगरी भाषा आयोग गठन गर्नेछ, भनिएको छ। उक्त धाराको उपधारा ३ मा भाषा आयोगमा अध्यक्षबाहेक आवश्यक संख्यामा सदस्य रहने भन्ने व्यवस्था छ। यसै धाराको उपधारा ६ मा भाषा आयोगका काम, कर्तव्य र अधिकार उल्लेख गरिएका छन्।

केका लागि सम्झने मोदीलाई ?

मङ्गलबार, २६ चैत २०७५

उनका विरोधीहरूले उनलाई अत्यधिक विश्व भ्रमण गरेको र साम्प्रदायिक भावना उचाल्दै त्यसको नियन्त्रण गर्न नसकेको भनी आलोचना गर्नेछन्। लोकतन्त्रलाई कमजोर बनाएको आरोप पनि उनीलाई लाग्ने गरेको छ। भारतका हरेक प्रधानमन्त्रीले कुनै न कुनै विशिष्ट विरासत छाडेर गएका छन्।

भूकम्प शिक्षा र हुरीको नतिजा

सोमबार, २५ चैत २०७५

पटक–पटक दोहोरिएका दुर्घटनामा घायल हुँदै राजनीतिको बाघचलमा चोला फेर्दै संस्थागत हुने संघर्षमा संलग्न नेपालको प्रजातन्त्र ६९ वर्षको भइसकेको छ। व्यक्तिका लागि पूरै जीवन अवधि हो– ७ दशक। नागरिक भएको भए नेकपा एमाले नेतृत्वको पहिलो सरकारद्वारा प्रारम्भ बृद्धभत्ता खाएर अवकाशको जीवन बिताउन पाउने। तर प्रजातन्त्र प्राणी हैन, देश र नागरिकको जीवन पद्धति हो। उमेरसँगै परिमार्जित हुँदै जाने, सार्थकता बढ्दै जाने जीवन्त सिध्दान्त हो– प्रजातन्त्र। नेपालमा प्रजातन्त्रको पटक–पटक न्वारान भएको छ। विशेषण फेरिएको छ।

संघीयतामा स्वास्थ्य

सोमबार, २५ चैत २०७५

मुलुक संघीयतामा प्रवेश गरे पनि धेरैलाई असजिलो भएको छ। हिजोकै कार्यशैलीको निरन्तरता पक्कै पनि संघीयता होइन। केन्द्रमा थुप्रिएको अधिकार र सेवा प्रदेश हुँदै स्थानीय तहसम्म पु-याउनु संघीयताको लक्ष्य हो। केन्द्रीकृत शासनले राजधानी काठमाडौंलाई केन्द्र बनायो। अञ्चल र जिल्ला सदरमुकाम त्यसपछिका केन्द्र रहे। तैपनि शिक्षादीक्षादेखि रोजगारीसम्मका लागि राजधानी काठमाडौं नपुगी सुख भएन।

अनियमिततातर्फ उन्मुख राज्यसंयन्त्र

सोमबार, २५ चैत २०७५

संघ, प्रदेश र स्थानीय, तीनै तहका सरकारले आफ्नो पहिलो वर्ष पूरा गरेका छन्। जनप्रतिनिधिबाट सम्पादन हुने काममा सार्वजनिक विकास, प्रशासनका कुरा त परै छाड्दिउँ, राजनीतिक क्षमतासमेत सर्वथा अभाव रहेको प्रस्टै छ। किनकि तीनवटा बाहेक चारवटा प्रदेशले आजसम्म आफ्नो नामकरण र राजधानी तोक्नसमेत सकेका छैनन्। यसले जनप्रतिनिधिको राजनीतिक क्षमता छर्लङ्ग पार्छ।

नेतृत्वप्रति बढ्दै निराशा

सोमबार, २५ चैत २०७५

समृद्धिको नारा दिँदै सरकारले भर्खैरै लगानी सम्मेलन सम्पन्न गरेको छ। १५ आयोजनामा सम्झौता/सहमति पत्रमा हस्ताक्षर भएको समाचार आएको छ। ती आयोजना यातायात, पूर्वाधार, उर्जा, कृषि, शिक्षा/स्वास्थ्य र ढुवानी क्षेत्रमा रहेको देखिएको छ। सिंगापुरका एक ‘विज्ञ’ मेनहार्ट गु्रपका कार्यकारी अध्यक्ष शाहजाद नसिमले सम्मेलनअघि नै ‘यहाँको प्राकृतिक स्रोत र साधनको सदुपयोग’ गर्नुपर्ने सुझाव दिएछन्। उनले भनेछन्, ‘नेपालले आफ्नोे क्षेत्रको फाइदा लिन खोज्यो भने उत्पादित वस्तुलाई बजारको समस्या हुँदैन।’

अझै निचोरिँदै काँग्रेस

सोमबार, २५ चैत २०७५

नेपाली कांग्रेसलाई अहिले पनि पार्टी प्रतिपक्षमा छ भन्ने कुराको हेक्का छैन। पार्टी कमजोर भएको छ भन्ने भावना पनि यसका नेता/कार्यकर्तामा देखिँदैन।

आधारहीन योजना

आइतबार, २४ चैत २०७५

नेपालमा गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारपछि पाँच वर्षको म्यान्डेट पाएको केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले पहिलोपटक पञ्चवर्षीय योजना ल्याउँदैछ। नियमित प्रक्रियाअनुसार यो मुलुकको १५औं र संघीयता कार्यान्वयनपछिको पहिलो योजना हो। राष्ट्रिय योजना आयोगले १५औं योजनासँगै ‘नेपालको दीर्घकालीन सोच, २१००’ तयार पारेको छ। उक्त योजनाको आधारपत्र बुधबार र बिहीबार सम्पन्न राष्ट्रिय विकास परिषद् बैठकले स्वीकृत गरेको छ।

न्यायाधीश सम्मेलनमा रेजा पहल्वी

आइतबार, २४ चैत २०७५

‘मेरा सल्लाहकारले म र मेरा जनताबीच पर्खाल खडा गरेका थिए। के हुँदैछ भन्ने मैले थाहै पाइन। जतिबेला म ब्युँझिएँ त्यतिखेर मैले मेरा जनता गुमाइसकेको थिएँ’– इरानका अन्तिम राजा मोहम्मद रेजा पहल्वीको यो भनाइ यसपटक न्यायाधीश सम्मेलनको अन्तिम दिन सम्झनामा आएको छ। प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणालाई आफू पदमा हुँदै सचेत भएर काम गर्न न्यायाधीश प्रकाश राउतले सुझाव दिँदै यो भनाइ उद्धृत गर्दा समारोहमा तालीको गड्गडाहट सुनियो। यसबाट राणालाई पक्कै प्रभाव परेको हुनुपर्छ। मोहम्मद रेजा शाहका नामले समेत चिनिने यिनी सेप्टेम्बर १६, १९४१ मा राजा भएका थिए। उनलाई इलामिक क्रान्तिले फेब्रुअरी १९७९ मा सत्ताच्युत गरेको थियो।

अमेरिका भ्रमणले उब्जाएका प्रश्न

आइतबार, २४ चैत २०७५

नेकपाका एक अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल पत्नी सीताको उपचारका लागि अमेरिका गएर केही दिनअघि काठमाडाैँ फर्के। स्वदेशमा पाइला टेक्नेबित्तिकै– अमेरिका जाँदा त्यहाँको विमानस्थलबाट भूमिगत शैलीमा बाहिर निस्कँदाको प्रसंगलाई बडो चाखलाग्दो पाराले बेलीबिस्तार लगाए। आपूm गिरफ्तार नभई सुरक्षित ढंगबाट कसरी स्वदेश फर्कन सकें भन्ने कुरा उनले नेपालीबीच गर्वसाथ सुनाए।

मानसिकता बदलौँ

आइतबार, २४ चैत २०७५

‘माझीदाइ’ भन्ने दाइका दम्पती ज्याला मजदुरी गर्छन्। उनीहरूलाई खेतको काम गर्न बोलाएकी थिएँ। काम सकिएपछि पैसा कति दिनुप-यो भनेर सोधेँ। ती दाइकी पत्नीले भनिन्, ‘मेरो बूढाको ८ सय र मेरो ६ सय।’ मैले, जम्मा १४ सय भएछ, ल लिनुस्, तपाईंको ७ सय र तपाईंको बूढाको ७ सय भनेर दिएँ। तर उनले जिद्दी गरिन्, ‘होइन बैनी, मेरो ६ सयमात्र र मेरो बूढाको ८ सय।’ जति सम्झाउँदा पनि उनले मानिनन्। उनलाई लागेको रहेछ– उनले गरेको कामको मूल्य उनको बूढाको भन्दा कम हुनुपर्छ। मैले फेरि भनेँ, ‘तपाईंहरू दुवैको काम त बराबर थियो।’ उनले जवाफ दिइन्, ‘मेरो बूढा त लाठे (पुरुष) हुन् नि, हामीलाई एकमाना चिउरा दिए लाठेलाई दुई माना दिनुपर्छ।’

वैदेशिक लगानी र दिगो पूर्वाधार

आइतबार, २४ चैत २०७५

सरकारले भर्खरै लगानी सम्मेलन गरेको छ।यसअघि पनि यस्ता सम्मेलन भएका थिए। लगानीको प्रतिबद्धता भएर पनि कार्यान्वयनको चरणमा भने दाता तथा लगानीकर्ताको विश्वास नदेखिएको इतिहास हामीसँग छँदैछ। खासगरी नेपाल जस्ता भर्खर विकासको पथमा लम्कन खोज्ने चेस्टा गरेका देशका लागि यस्ता सम्मेलनले केही आशा तथा आत्मसमीक्षाको आधार खडा गर्छन्।

भूमाफियाको भुलभुलैया

शुक्रबार, २२ चैत २०७५

ललितानिवासको जग्गा पनि व्यापारिक प्रयोजनका निम्ति प्रयोग हुन थालिसकेको छ। यसबाट पनि बुझ्न सकिन्छ पहुँचवाला व्यापारिक घरानासमेत सार्वजनिक सम्पत्ति कब्जा गर्दै आफ्नो व्यवसाय विस्तारमा लागेका छन्। सार्वजनिक जग्गा कब्जाको यो फोहोरी खेलले मठमन्दिर, पाटीपौवा, धार्मिकस्थल, शैक्षिक तथा स्वास्थ्यसंस्थाका जग्गासमेत व्यक्तिको हातमा पुगेका छन्।

धरमर राज्यको सकस

शुक्रबार, २२ चैत २०७५

प्राकृतिक आपदा जहिले पनि खबरहरूको खानी (नुज्वर्दी) हुने भएकाले पत्रकारहरूलाई दैविक विपत्ति साह्रै मनपर्ने गर्छ। मानवीय क्लेशका मन छुने कथा लेख्न पाइन्छ। प्रकृतिको निर्दयीपनलाई क्यामरामा कैद गर्न सकिन्छ। कष्ट भोग्नु नपरेकालाई तवाहीको तस्बिरले झक्झकाउनुको साटो आश्वस्त पार्छ।

छविलालको छवि

शुक्रबार, २२ चैत २०७५

संसद्को चुनावमा विजय प्राप्त गरेपछि जोन एफ केनेडीलाई बधाई दिनेको लर्को लाग्यो। आफ्नो दलका बाहेक अरू पनि धेरै थिए। रसियामा कम्युनिस्टले अक्टोबर क्रान्ति सम्पन्न गरेकै वर्ष (सन् १९१७) धर्तीमा पाइला टेकेका केनेडी कम्युनिस्टका कट्टर विरोधी थिए। सुरुमा पत्रकार थिए उनी।

न्यायिक नियुक्तिमा अन्याय

शुक्रबार, २२ चैत २०७५

सर्वाेच्च अदालतका लागि सिफारिस भएका केही नाम र उच्च अदालतमा प्रवेश पाएका केही व्यक्तिका कारण न्यायपालिकाको गिर्दाे साखका विषयमा तीव्ररूपमा प्रतिक्रिया आइरहेका छन्। न्यायालयमा कस्ता व्यक्ति आउनुपर्छ र कस्ताले न्याय सम्पादन गर्ने अवसर पाउनुपर्छ भन्ने विषयमा लामो सयमदेखि छलफल चलिरहेको पृष्ठभूमिमा यो नयाँ निर्णयले न्यायालयलाई गम्भीर मोडमा पुर्‍याएको छ। यो सिफारिसले वर्तमान संविधान, कानुनी व्यवस्था, न्यायाधीश नियुक्तिको संस्कारलाई एकैचोटि रसातलमा पुर्‍याइदिएको छ।

युएईसँग आर्थिक सम्बन्ध

शुक्रबार, २२ चैत २०७५

भर्खरै नेपाल लगानी सम्मेलन सम्पन्न भयो। सम्मेलनमा ४० देशबाट ६ सय २० लगानीकर्ताले भाग लिए। सम्मेलनका लागि सरकारी ५० सहित ७७ परियोजना ‘सोकेस’मा राखिएका थिए। जसमध्ये १५ वटा आयोजनामा सम्झौता भएको छ भने १७ वटामा प्रस्ताव आएको कुरा सार्वजनिक भएको छ। सम्मेलन कति सफल, कति असफल भन्ने कुरा सरकारको अबको निरन्तरताले देखाउनेछ।

भागशान्तिमा न्यायमूर्ति

बिहिबार, २१ चैत २०७५

सर्वोच्च र उच्च अदालतका लागि मंगलबार गरिएका २२ न्यायाधीशको सिफारिशले नयाँ नेपालको दुरुह अवस्था उजागर गरेको छ। नातावाद र कृपावादले आक्रान्त हाम्रो मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तनपछि पनि उस्तै छ। हिजो राणाकालमा श्री ३ लाई लाग्यो भने जस्तोसुकै पजनी देखेका पुराना पुस्ताका मानिस अहिले यो देखेर आश्चर्यमा छन्। मुलुकको आमूल परिवर्तनका लागि लडेका व्यक्तिहरू पजनी प्रथाको निरन्तरता देखेर अवाक छन्। त्यसमा पनि न्यायालयमा हुने नियुक्तिमा यो तहको राजनीतीकरण र परिवारवादको ताण्डव नृत्य देखेपछि यो मुलुकमा पद्धति बसाउने काम कतैबाट पनि नहुने निश्चित भएको छ।

विदेशी लगानी र विकास

बिहिबार, २१ चैत २०७५

विकास के हो र कसरी हुन्छ भन्ने सवालमा थुप्रै अनुसन्धान भएका छन्। सो क्रम निरन्तर छ। ठोस र सर्वमान्य निष्कर्ष अझै प्राप्त हुन सकेको छैन। सामान्यतया लामो समयसम्मविकासलाई व्यक्ति, समाज र मुलुकको आर्थिक वृद्धि र प्रगतिको मापकबाट बुझ्ने र विश्लेषणगर्ने गरियो।जसले एकांकीय अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोणमात्रै झल्काउँछ।

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

Ncell Footer Ad