आन्तरिक अल्झन

सोमबार, २४ मङि्सर २०७५

प्रमुख राजनीतिक दलहरूको आन्तरिक लोकतान्त्रिक अभ्यास अत्यन्तै कमजोर देखिएको छ। दलका बैठक समयमा नबस्दा सरकारलाई तिनले दिशानिर्देश गर्न सकेका छैनन्। सरकारमा रहेको दल होस् वा प्रमुख विपक्षमा, तिनको सक्रियताले मुलुकलाई बाटो देखाउन मद्दत पुग्छ।

प्रधानमन्त्रीज्यू! समय छ, बदलिनूस्

सोमबार, २४ मङि्सर २०७५

केही प्रारब्धले र केही आफ्नै प्रतापले १ वर्षअगाडि सत्तारुढ हुनुु पूर्वसम्म आफूले निकै आशा गरेका नेकपाका नेता तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीदेखि अहिले धेरैमान्छे निराश छन्।अघिल्लो प्रधानमन्त्रित्व कालको उत्तराद्र्ध तिर हिमचुली उक्लेको उनको लोकप्रियता अहिले उनकै गृहजिल्ला झापाको केचनाकलनको उचाइमा झरेको छ। हो, (आफूनै पार्टीका सहकर्मीहरूको चलखेलबाट छोट्टिएमा बाहेक) वैधानिक कार्यकाल लामै बाँकी हुँदा उनी एउटा राम्रै प्रधानमन्त्रीका रूपमा इतिहासमा स्थापित हुनसक्ने समयअझै टरेको छैन। तर त्यसका लागि उनले गम्भीर आत्मसमीक्षा गरेर १८० डिग्री कोणकै आत्मपरिवर्तन भने गर्नुपर्छ,अहिले जस्तो उनी र उनका कतिपय सहयोगीले ठानेको, भनेको जस्तो मै ठीक भनिरहेर चाहिँ हुँदैन।

सरकार भेटियो, न्याय भेटिएन

सोमबार, २४ मङि्सर २०७५

आज १० डिसेम्बर अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार दिवस। संयुक्त राष्ट्रसंघले ७० वर्षअघि यही दिनमा ‘मानव अधिकार विश्वव्यापी घोषणापत्र १९४८’ जारी गरेको हो। हिंसा, क्रुरता एवं विनाश निम्ताएको दोस्रो विश्वयुद्धपश्चात् मानव जातिका पक्षमा निकै कठिन कसरतपछि यो लिखत तयार भएको हो। मानव अधिकारको इतिहासमा यो दस्तावेज एक महत्वपूर्ण कासेढुंगा साबित भएको छ। यो घोषणापत्र आजका दिन समेतमा त्यति नै सान्दर्भिक छ। ३० बुँदे यस पत्रलाई ‘आधारभूत अधिकारको विश्व मानचित्र’ पनि मान्ने गरिन्छ।

भूमि अधिकार र मानव अधिकार

सोमबार, २४ मङि्सर २०७५

मंसिरको तेस्रो साता सप्तरी, सिरहा र महोत्तरीका केही भूमिहीन बस्ती पुगिएको थियो। चिसो बढ्दै गएकाले महिला र बालबालिका बिहानीपख समूहमा घुर तापिरहेका भेटिए। यसरी पुगिएको गाउँका अधिकांश भूमिहीन, दलित थिए। स्थानीय सरकारले बाटो बनाउने कार्यलाई तीव्रता दिएको रहेछ।

कांग्रेसको आर्थिक प्रस्ताव : सरकारलाई शिक्षा

सोमबार, २४ मङि्सर २०७५

नेपाली कांग्रेसको महासमितिको बैठक मंसिर २८ गतेबाट काठमाडाँैमा हुँदै छ। आम निर्वाचनको परिणामले स्थानीय सरकारबाहेक प्रदेश र केन्द्रको निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसको पराजयपछि र विगत २५ वर्षको अवधिमा लामो समयसम्म प्रतिपक्षमा बस्नुपर्ने बाध्यात्मक स्थितिमा यो महासमितिको बैठक र यसमा प्रस्तुत हुने आर्थिक र राजनीतिक प्रस्तावले नेपाली कांग्रेस र देशको राजनीतिमा दूरगामी असर पार्नेछ।

सिक्टा : ब्रह्मलुटमा एकजुट

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

सरकारले राष्ट्रिय गौरवको सिक्टा सिँचाइका लागि हालसम्म करिब १४ अर्ब ७० करोड रुपियाँ लगानी गरिसकेको छ। आयोजना दु्रत गतिले अगाडि बढेको भए, दुई वर्षअघि किसानको खेतबारीमा सिँचाइ सुविधा पुग्थ्यो। सिँचाइपछि किसानको आम्दानी त बढ्थ्यो नै, अन्नमा परनिर्भरतामा पनि केही कमी हुन्थ्यो।

इतिहास लज्जित, भविष्य बोझिल

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

चीनले विद्युत् खपत बचाउन सक्कली चन्द्रमाभन्दा दश गुणा ठूलो नक्कली चन्द्रमा बनाएर सन् २०२० मा उपयोग गर्ने भएको छ। भारतले सन् २०२२ मा ३ जनालाई एक हप्ताका लागि अन्तरिक्ष पठाउने घोषणा गरेको छ। खुला सिमाना भएको भारत ३ वर्षपछि नै विश्वको सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको देश बन्दैछ। अहिले नै चीन दोस्रो र भारत सातौँ विश्व आर्थिक शक्ति बनिसकेका छन्। सन् २०५० सम्ममा चीन पहिलो, भारत दोस्रो र अमेरिका तेस्रो ठूलो विश्व आर्थिक शक्ति बन्ने वल्र्ड इकोनोमिक फर्मले बताएको छ।

क्रिकेट–क्रान्ति

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

सन् २०१६ मा क्रिकेटको सर्वोच्च संस्था आइसिसीले एउटा यस्तो कुरा उठायो जसले क्रिकेट जगत्मा केही हदसम्म चर्चा बटुल्यो। आइसिसीले नयाँ एक दिवसीय क्रिकेट लिगको कुरा उठाएको थियो जसमा क्रिकेटका उत्कृष्ट १३ मुलुकले भाग लिने थिए र जसले एकदिवसीय क्रिकेटलाई नयाँ आधार र सन्दर्भ प्रदान गरिदिने थियो।

मिडियाको नुहेको उदास अनुहार

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

आफ्ना वरिष्ठ सम्पादक जिम अकोस्टाको प्रेस परिचय पत्र निलम्बन गरेको विरोधमा संयुक्त राज्य (संरा) अमेरिकी मिडिया सिएनएनले राष्ट्रपति कार्यालयविरुद्ध मुद्दा दायर गर्ने निर्णय ग-यो। संरा अमेरिकामा अधिकांश मानिस सिएनएनको पत्रकारको पक्षमा उभिएका छन्।

संवेदनशील अंग र संवेदनाशून्य राज्य

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

नारीलाई देवी शक्ति, मातृ शक्ति र सृष्टि जननीको उच्च कोटिका रूपमा लिने गरिन्छ। परापूर्व कालमा नारीलाई देवताको उपनामबाट चिनाई पूजा आराधन गर्ने गरेका प्रशस्त उदाहरण छन्।

फिल्म दृष्टि : आफ्नै मन्दिरको मीठो ‘प्रसाद’

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

‘कस्तो लाग्यो फिल्म ?’ ‘खासै लागेन, ठीकै मात्र।’ ‘के पुगेन ?’ ‘मसलै पुगेन। न फाइट, न रोमान्स, न रोनाधोना।’ हलमा प्रदर्शनरत फिल्म ‘प्रसाद’ हेरिसकेपछि एक सहकर्मीले शनिबार फिल्मबारे मलाई दिएको प्रतिक्रिया हो, यो। उनी गलत छैनन् किनभने ‘प्रसाद’मा उनले खोजेजस्तो मसला छैन। तर यदि तपाईं सिनेमामा आफ्नै वरिपरिको समाज र कथा खोज्नुहुन्छ र यदि सिनेमालाई कथामार्फत समाजको यथार्थ झल्काउने दृश्य भाषाको बलशाली माध्यम ठान्नुहुन्छ भने ‘प्रसाद’ पक्कै तपार्इंकै रुचिअनुसारको स्वाद हो।

सार्वजनिक सवारीमा सुरक्षा

शुक्रबार, २१ मङि्सर २०७५

पहिले पहिले पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा गाडीहरू डाँकाको फन्दामा पर्ने गरे पनि सार्वजनिक सवारी साधनमा लुटपाटका घटना सुनिन छोडेको निकै भइसकेको हो। अहिले राजधानी काठमाडौँभित्रै लुटपाट हुन थाल्नु अनौठो भएको छ। सहरका सार्वजनिक स्थान र सवारीमा आपराधिक घटनाले नयाँ रूप लिइरहेको छ।

परिधीय पुँजीवादको गति

शुक्रबार, २१ मङि्सर २०७५

विराटनगर अझैंसम्म पनि अस्तब्यस्त देखिन्छ। सडक चौडा गर्ने अभियानबाट नेपालका कुनै पनि गामबस्ती मुक्त छैनन्। ठूला सहरहरूलाई भने बाटो विस्तारको रोगले अलि बढी नै च्यापेको छ। राजमार्गमा समेत थप पथ विथिका (ड्राइभिङ लेन) निर्माण गर्ने लालसाले गर्दा सामान्य पैदल यात्रुहरू घरबाट निस्कनसमेत असुरक्षित हुने अवस्था छ।

पोस्टर

शुक्रबार, २१ मङि्सर २०७५

साहित्यकार महानन्द सापकोटा २००७ सालको क्रान्तिमा पूर्वाञ्चलमा सक्रिय थिए। क्रान्तिपछि दलहरू नै दलदलमा फस्न थालेपछि उनले कविताबाटै सन्देश दिए, “थोत्रो डेमोक्रेसी नकच्चरो छ। कम्युनिज्मको सकिएछ धाक। सोसियलिज्म त कोकले हो। खाँचो प-यो यहाँ नयाँ कुराको।”

कांग्रेसको निद्रा

शुक्रबार, २१ मङि्सर २०७५

जर्मन कवि जोन गोथेको शब्द सापटी लिएर भन्नुपर्दा, ‘साना सपना नदेख्नुहोस्, तिनमा मानव हृदय हल्लाउने तागत हुँदैन।’ निश्चय नै गणतन्त्र आएको १२ वर्ष हुनलाग्दा पनि हाम्रा राजनीतिक नायकहरू साना सपना नै विपना बनाउने भनेर दललाई गुटीय गञ्जकभित्र बन्दी पार्ने दुष्प्रयासमा ज्यूँका त्यूँ छन्।

रसुवागढी नाकाको दुरवस्था र सपना

शुक्रबार, २१ मङि्सर २०७५

पछिल्लो पटक प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली चीन भ्रमणमा रहेका बेला नेपालमा रेल कुदाउन सम्झौता गरी फर्किए। केपी ओली नेतृत्वको सरकारको आफ्नो ५ महिने प्रगति प्रतिवेदनमा पनि चीनसँग भएको यो सम्झौतालाई प्रमुखसाथ उल्लेख गरिएको पायौँ। चिनियाँ र नेपाली संयुक्त प्राविधिक टोलीले गरेको अध्ययनअनुसार आगामी ९ वर्षमा रेल सेवा सञ्चालनमा ल्याउन सकिने अनुमान गरिएको छ।

भ्रष्टाचारी होइन, सदाचारी

बिहिबार, २० मङि्सर २०७५

सरकारी कार्यालय हाम्रो सेवा र सुविधाका निम्ति खुलेका हुन्। त्यहाँ काम गर्ने व्यक्तिले तलब र सुविधा हामीले तिरेको कर जम्मा हुने राष्ट्रिय ढुकुटीबाट पाउँछन्। राष्ट्रिय ढुकुटी भनेको करदाताको पैसा हो।

स्वामित्व/दायित्व ग्रहण

बिहिबार, २० मङि्सर २०७५

केही समयअघि नेपाल बार एसोसिएसनबाट आयोजित नवागन्तुक कानुन व्यवसायीहरूको प्रशिक्षणमा ‘पीडितशास्त्र र पीडित न्याय प्रणाली’ विषयमा प्रशिक्षकको हैसियतमा आमन्त्रित थिएँ। प्रेषित पत्रमा ‘मुुलुकी अपराध (संहिता) ऐन, २०७४ मा अपराधका पीडितलाई प्रदान गरिने क्षतिपूर्ति’ भन्ने उपशीर्षक पनि थियो।

बोल्सोनारोको तरंग

बिहिबार, २० मङि्सर २०७५

गएको २८ अक्टोबरमा सामाजिक उदार पार्टी (द सोसियल लिबरल पार्टी) का अति दक्षिणपन्थी उम्मेद्वार जाएर बोल्सोनारो ब्राजिलका नयाँ राष्ट्रपति निर्वाचित भए। उनले कुल खसेकोमध्ये ५५.१ प्रतिशत मत प्राप्त गरेको त्यहाँको निर्वाचन आयोगले जनाएको थियो। उनका प्रमुख प्रतिद्वन्द्वी वामपन्थी वर्कर्स पार्टीका उम्मेद्वार हर्नान्डो हडाडले ४४.९ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए। ६३ वर्षका नवनिर्वाचित राष्ट्रपतिले आगामी जनवरी १ का दिन पद तथा गोपनीयताको सपथ लिनेछन्।

नेपाल फर्कौं!

बिहिबार, २० मङि्सर २०७५

युरोपको कुनै प्रशासनिक कार्यालयमा जाँदा जो कसैलाई निकै आनन्द महसुस हुन्छ। मीठो मुस्कान, चिया–कफीको व्यवस्था, प्रशस्त सहयोगी मानिस र आफूले चाहेको काम अति सजिलरी फत्ते हुने त्यो ठाउँ जो कसैलाई फेरि जान पनि मज्जा लाग्छ।