"

आठ मार्चको अर्थ

शुक्रबार, २५ फागुन २०७४, ०९ : ०७ सम्पादकीय


आठ मार्च अर्थात् अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस बर्सेनि पात्रोमा आउने एउटा नियमित दिवसका रूपमा मनाउन थालिएको छ । नेपालका साथै संसारभरका महिलाले यो दिनलाई विगतका संघर्ष र आगतका उपलब्धि सुनिश्चित गरिने दिनका रूपमा सभा, समारोह, जुलुस आदिका माध्यमबाट उपयोग गरेका छन् । नेपालले केही वर्षदेखि यो दिवसमा सार्वजनिक बिदासमेत दिने गरेको छ । महिलाले पुरुषसरह समान अधिकार र अवसर पाउनुपर्छ भन्ने भावना बिस्तारै सुदृढ हुँदै गएको छ । यसको सुनिश्चितताका निम्ति कानुन पनि बलियो हुँदै गएको छ । बलियो कानुनले मात्र समस्या समाधान गर्दैन, यसको पालना गर्ने इमानदार प्रयत्न अनिवार्य हुन्छ । मानिसले मानिसलाई गर्ने समान व्यवहारप्रति आफूले आफूलाई प्रतिबद्ध तुल्याउन सक्दा समयको यो आवश्यकतालाई मूर्तरूप दिन सकिन्छ । सबैलाई राम्रो हुनुपर्छ भन्ने हार्दिक इच्छा एक ठाउँमा छ, तर व्यवहार त्यस्तो हुन सक्दैन । २१ औं शताब्दीको यो विन्दुमा उभिएर हेर्दा अझै पनि विभेदको गहिरो खाडल देखिन्छ । महिला भएर बाँच्न अझै धेरै समाजमा कठिनाइ छ । हामीकहाँ पनि केही सहरी क्षेत्रको एउटा अवस्था छ, तर दूरदराज गाउँको अवस्था अत्यन्तै दारुण छ । विकसित भनिएका मुलुकमा समेत महिलामाथि हुने दुर्व्यहारका घटना सार्वजनिक भएका छन् । यो वर्षको नारी दिवसमा ‘मी टू’, ‘रेज अगेन्स्ट रेप’ जस्ता अभियान र आन्दोलनको वर्चस्व देखिएको छ । 

प्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्री बन्ने अवसर यसपटक महिलालाई प्राप्त हुन सकेन । त्यसै गरी प्रदेशसभाका सभामुखमा पनि महिलालाई पुर्‍याउनुपर्ने आवश्यकता महसुस भएन।

लोकतन्त्रको पारिलो घाममा महिला प्रतिनिधित्वका हिसाबमा हाम्रो मुलुकले केही सकारात्मक प्रयत्न थालेको छ । कम्तीमा संसद्मा एक तिहाइ महिलाको उपस्थिति हुने अवस्था सुनिश्चित भएको छ । राज्यका प्रमुख स्थानमा पनि महिलाको उपस्थिति अनिवार्यजस्तो बन्न पुगेको छ । संसद्को प्रमुख वा उपप्रमुख तथा स्थानीय तहका प्रमुख र उपप्रमुख र राष्ट्रपति वा उपराष्ट्रपतिमध्ये एकजना महिला हुनैपर्ने प्रावधानलाई संविधानले सुनिश्चित गरेको छ । तर, दुःखका साथ भन्नुपर्छ, प्रमुखभन्दा पनि उपप्रमुख पद महिलाका निम्ति तय गरिएको जस्तो अनुभव त्यहाँ रहेको प्रतिनिधित्वले देखाइरहेको छ । मुलुक संघीय ढाँचामा गएपछि सात प्रदेशमा सरकार चयन भइसकेको छ । कस्तो संयोग ! कुनै एउटामा पनि महिलालाई त्यसको प्रमुख बनाउनुपर्ने आवश्यकता महसुस भएन । प्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्री बन्ने अवसर यसपटक महिलालाई प्राप्त हुन सकेन । त्यसै गरी प्रदेशसभाका सभामुखमा पनि महिलालाई पु¥याउनुपर्ने आवश्यकता महसुस भएन । अवसर सिर्जना गरेरमात्र हुँदैन, त्यहाँ पु¥याउन पनि भूमिका खेल्नु आवश्यक छ । महिला प्रतिनिधित्वका निम्ति क्रियाशील भएका दलहरूले कम्तीमा यो अवस्था सिर्जना गर्नुपर्ने थियो । छोटो समयका निम्ति न्यायालयमा सुशीला कार्कीको नेतृत्वले मुलुकलाई गौरवान्वित तुल्याए पनि महाभियोगको अस्त्र प्रयोग गरेर एउटा तिक्ततापूर्ण अवस्था सिर्जना गराएको अवस्थालाई पनि यतिबेला सम्झना गर्नु उचित हुन्छ ।

विगतभन्दा धेरै अर्थमा नेपालको स्थिति सकारात्मक देखिएको छ । तर, बलात्कार र घरेलु हिंसाका घटना सार्वजनिक हुँदै गर्दा त्यसको भयावह अवस्था पनि उजागर भइरहेको छ । यस्ता घटनाप्रतिको सचेतता बढ्दै गएमा मात्र समाज दुर्गुणबाट मुक्त हुनेछ । राजनीतिक प्रतिनिधित्व र त्यहाँ पुगेका महिलालाई प्रभावकारी ढंगले काम गर्ने अवसर सिर्जना गर्न सक्दा बिस्तारै नकारात्मक अवस्था खण्डित हुँदै जानेछ । राजनीतिक क्षेत्रमा मात्र होइन, निजी र कर्पोरेट क्षेत्रमा पनि महिला उपस्थिति र वर्चस्वका निम्ति सबैले मानसिकतामा परिवर्तन गर्नु आवश्यक छ । महिलाले कुनै काम गर्न जान्दैनन् भन्ने हीनग्रन्थि पाल्नुभन्दा अवसर पाएमा सबैले प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्छन् भन्ने मानसिकताको विकास गर्नु आवश्यक छ । र, यो स्थिति सुधारका निम्ति सबैले भूमिका खेल्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरेका छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टिनियो गुट्रेसले अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसका अवसरमा लेखेको लेखमा भनिएको छ, ‘लैंगिक समानता र महिला तथा बालबालिकाको सशक्तीकरण हाम्रो समयको पूरा गर्नुपर्ने कार्य र हाम्रो संसारको सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण मानवअधिकारको स्थिति हो ।’ प्रस्ट छ, यो महिलाका निम्ति हामीले कुनै योगदान गरेको होइन, बरु मानवअधिकारको महत्त्वपूर्ण मुद्दा हो । समतामूलक समाज सिर्जनाका निम्ति आठ मार्चले हामी सबैलाई प्रेरणा दिन सक्नुपर्छ । 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

साउनको पहिलो साता र दोस्रो साता रिलिज हुने दुई फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ र ‘पण्डित बाजेको लौरी’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको...

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...