"

अर्थहीन तालिम

शुक्रबार, १८ फागुन २०७४, ०९ : ०० सम्पादकीय


सरकारले सार्वजनिक विद्यालयमा कार्यरत शिक्षकलाई तालिम दिन भनी विगत चार वर्षयता १ अर्ब ६७ करोड खर्च गरे पनि विद्यार्थीको सिकाइमा उल्लेखनीय सुधार हुन नसक्नुले तालिममा गरिएको खर्च बालुवामा पानी हालेजस्तै भएको छ । तालिममा खर्च गरिएअनुसार उपलब्धि न्यून देखिएका कारण शिक्षक तालिमकै विषयमा पुनर्विचार गर्नुपर्ने देखिएको छ । शैक्षिक जनशक्ति विकास केन्द्रका अनुसार शिक्षक तालिमका लागि चार वर्षमा १ अर्ब ६६ करोड ८६ लाख ४२ हजार रुपैयाँ खर्च भएकोमा देशभरका २९ शैक्षिक तालिम केन्द्रमार्फत ९६ करोड ८७ लाख ९१ हजार खर्च भएको हो । त्यसबाहेकको बाँकी रकम प्रशासनिक र पाठ्यक्रम विकासमा खर्च भएको हो । त्यतिमात्र होइन, सरकारले सञ्चालन गरेको टिचर इजुकेसन प्रोजेक्ट (२०६१–२०६५) ले प्राथमिक तहका सबै शिक्षकलाई सेवाकालीन तालिम दिएको थियो, जुन प्रोजेक्टअन्तर्गत एसियाली विकास बैंक र नेपाल सरकारको गरी २ अर्ब ५० करोड रकम खर्च भएको थियो । यसरी सरकारले सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत स्थायी, अस्थायी र राहत दरबन्दीमा कार्यरत शिक्षकलाई सेवाकालीन तालिम दिँदै आए पनि त्यसको उपलब्धि न्यून भएकाले शिक्षक तालिम अर्थहीन बन्न गएको छ । 

 सरकारले सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत स्थायी, अस्थायी र राहत दरबन्दीमा कार्यरत शिक्षकलाई सेवाकालीन तालिम दिँदै आए पनि त्यसको उपलब्धि न्यून भएकाले शिक्षक तालिम अर्थहीन बन्न गएको छ । 

कातिर शिक्षक तालिममा यति धेरै धनराशि खर्च भएको छ भने अर्काेतिर पछिल्लो चार वर्षमा कक्षा ३, ५ र ८ को विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि ५० प्रतिशतभन्दा कम रहेको शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ । केन्द्रले २०६९ सालदेखि कक्षा ३, ५ र ८ कक्षाका नेपाली, गणित, विज्ञान, सामाजिक र अंग्रेजी विषयको सिकाइ उपलब्धिबारे अध्ययन गर्दै आएको छ । अध्ययन प्रतिवेदनमा कक्षा ३ मा नेपालीबाहेक अन्य विषयमा विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि ५० प्रतिशतभन्दा कम रहेको उल्लेख हुनुले पनि हाम्रो शिक्षाको गुणस्तर कमजोर रहेको देखाउँछ । अझ कक्षा ५ को नेपाली, गणित र अंग्रेजी विषयमा विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि ५० प्रतिशतभन्दा कम रहेको तथ्यले शैक्षिक गुणस्तरको लाजमर्दो तस्बिर देखाउँछ। 

एक हिसाबले भन्ने हो भने तालिमबाट शिक्षकले प्रमाणपत्र त पाएका छन् तर त्यसबाट पढाउने कार्यमा सुधार भएको छैन । त्यतिमात्र होइन, शिक्षकहरुले तालिमबाट प्राप्त गरेको प्रमाणपत्रलाई बढुवा हुने प्रयोजनका लागि पेस गरेका छन् र त्यसअनुरुप बढुवा पनि भएका छन् । तर, आफूले पढाउने विधि र गुणस्तरमा खासै भिन्नता ल्याएका छैनन् । त्यसैले पनि सरकारले अहिलेसम्म दिएका शिक्षक तालिमले कक्षाकोठा र शिक्षण विधिमा कुनै सुधार ल्याएको छैन । यो हिसाबले पनि अहिलेसम्म शिक्षक तालिमका नाममा ल्याएका कार्यक्रमको सरकारले औचित्य र उपलब्धि प्रमाणित गर्न सक्ने अवस्था छैन । त्यसैले आगामी दिनमा यो कार्यक्रमको विषयमा सरकारले पुनर्विचार गर्नैपर्छ। 

एक लाख ७ हजारमध्ये ८० हजार शिक्षक प्राथमिक तहका छन् भने प्राथमिक तहका ९८.२ प्रतिशत शिक्षक तालिमप्राप्त छन् । र, सबैभन्दा कमजोर शैक्षिक गुणस्तर पनि यही तहमा छ । यसको सोझो अर्थ तालिमले मात्रै शैक्षिक गुणस्तरलाई बढाउँदैन । सरकारी विद्यालयका शिक्षकले निःशुल्क तालिमका साथै तालिमा सहभागी भएबापत भत्ता र खाजा सुविधा पाउँछन् । सेवासुविधा पाए पनि शिक्षकले तालिममा प्राप्त गरेको ज्ञानलाई कक्षाकोठामा प्रयोग नगरेकै कारण शैक्षिक अवस्थाको यो हालत भएको हो । तालिममा पाठयोजना निर्माण गर्न, सोहीअनुसार सिकाइ क्रियाकलाप गर्न, सिकाइका क्रममा उत्पन्न समस्या समाधानका लागि कार्यमूलक अनुसन्धान गर्न र कक्षाकोठाको व्यवस्थापन गर्न सिकाइन्छ । यस्ता सीपलाई कक्षाकोठामा प्रयोग गर्ने हो भने सिकाइ उपलब्धि बढ्ने कुरामा कुनै शंका छैन। 

त्यति हुँदाहुँदै पनि अहिलेको शैक्षिक अवस्थालाई हेर्ने हो भने या त शिक्षकहरुले तालिमको सीपलाई ग्रहण नै गर्न सकेका छैनन् या ग्रहण गरे पनि उनीहरु यो सीपलाई कक्षाकोठामा प्रयोग गर्दैनन् । त्यसैले पनि तालिम कार्यक्रममाथि पुनरावलोकन गर्ने क्रममा यो पाटोलाई पनि ध्यान दिनुपर्छ । तालिममा करोडौं रकम खर्च भए पनि  सार्वजनिक शिक्षा सुधार हुन नसक्नु र शिक्षकको वृत्ति विकासमा लगानी गरेअनुसार शैक्षिक उपलब्धि हासिल नहुनु शैक्षिक क्षेत्रमा बहसको विषय हो । यो अब वहसको विषय मात्र नभएर यसमा गम्भीर हिसाबले समीक्षा गरी यसको विकल्प खोज्नैपर्छ । सरकारले शिक्षक तालिममा बजेट खर्च गर्नुभन्दा शिक्षक र विद्यार्थीलाई नियमित गराउनेतर्फ बढ्ता ध्यान दिन जरुरी छ । त्यस्तै शिक्षक कक्षाकोठामा जाँदा तयारीसाथ जानुपर्ने कुरामा जोड दिँदै सिकाइ क्रियाकलाप प्रभावकारी बनाउनेतर्फ ध्यान दिनैपर्छ । त्यसका साथै समयमै पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराउने सबालमा पनि सरकारको तदारुकता हुनुपर्छ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

साउनको पहिलो साता र दोस्रो साता रिलिज हुने दुई फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ र ‘पण्डित बाजेको लौरी’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको...

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...