"

सदाचारको सोपान

आइतबार, १३ फागुन २०७४, ११ : ३० सम्पादकीय


विश्व भ्रष्टाचारविरुद्धको संयन्त्र ट्रान्स्परेन्सी इन्टरनेसनलद्वारा यसपटक जारी सूचक पनि नेपालका निम्ति उत्साहजनक रहेन । आफूलाई कम भ्रष्टाचार हुने मुलुकको श्रेणीमा उभ्याउन पाउनु अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा प्रतिष्ठाको विषय त हो नै सँगै यसले मुलुकभित्र राष्ट्रिय ढुकुटीको सदुपयोग भइरहेको प्रत्याभूति पनि नागरिकलाई हुन्छ । कम भ्रष्टाचार हुने मुलुकका नागरिकको गौरव प्राप्त हुँदा स्रोत–साधनलाई समृद्धिको यात्रामा लगाउन पाउने अवसर आउँछ । हामीकहाँ बर्सेनि भ्रष्टाचार बढिरहेको छ । भ्रष्टाचार नघटी गत वर्षकै स्थितिमा सूचक रहँदा थोरै भए पनि सन्तोषचाहिँ हुन्छ । त्यो स्थिति राम्रो काम नभए पनि नराम्रो भइरहेको छैन भनेर आशा गर्नुजस्तो मात्र हो । मुलुकले यथार्थमै कम भ्रष्टाचार हुने संरचनात्मक व्यवस्था गर्न सकेको छैन । भ्रष्टाचारविरुद्ध क्रियाशील हुनुपर्ने संस्थाहरूको अकर्मण्यता यसको कारण हो । संवैधानिक तथा कानुनी हिसाबले भ्रष्टाचारविरुद्ध क्रियाशील हुन सक्ने संस्थाको यथोचित व्यवस्था मुलुकले गरेकै छ तर तिनले काम गर्न सकेका छैनन् । अझ पछिल्ला वर्षमा मुलुकमा फस्टाउँदै गएको ‘क्रोनी क्यापिटालिजम’ अर्थात् हजुरिया पुँजीवादको अभ्यासले भ्रष्टाचार थप बढाएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा मुलुक लोकतान्त्रिक मार्गमा हिँडेको भए पनि आफ्ना आसेपासेलाई फाइदा हुनेगरी निर्णय गर्ने प्रक्रियाले समेत कुशासनको अभ्यास भइरहेको छ। 

मुलुकले यथार्थमै कम भ्रष्टाचार हुने संरचनात्मक व्यवस्था गर्न सकेको छैन । भ्रष्टाचारविरुद्ध क्रियाशील हुनुपर्ने संस्थाहरूको अकर्मण्यता यसको कारण हो । संवैधानिक तथा कानुनी हिसाबले भ्रष्टाचारविरुद्ध क्रियाशील हुन सक्ने संस्थाको यथोचित व्यवस्था मुलुकले गरेकै छ तर तिनले काम गर्न सकेका छैनन् । अझ पछिल्ला वर्षमा मुलुकमा फस्टाउँदै गएको ‘क्रोनी क्यापिटालिजम’ अर्थात् हजुरिया पुँजीवादको अभ्यासले भ्रष्टाचार थप बढाएको छ।

ट्रान्स्परेन्सीले बिहीबार सार्वजनिक गरेको भ्रष्टाचारसम्बन्धी विश्वव्यापी सूचकले नेपालमा भ्रष्टाचार घट्न नसकेको तथ्य सार्वजनिक गरेको छ । उक्त प्रतिवेदनअनुसार नेपालले सयमा ३१ अंक हासिल गरेको छ । संसारका १ सय ८० देशलाई संलग्न गराइएको उक्त सर्वेक्षणका आधारमा नेपालभन्दा बढी भ्रष्टाचार हुने ५८ मुलुक रहेका छन् । यसो भन्दैमा नेपालले यसमा सन्तोष गर्ने अवस्था छैन । खराब कुरामा भन्दा राम्रा कुरामा प्रतिस्पर्धा गर्ने अवस्था भएमात्र नागरिकमा समेत उत्साह हुन्छ । सामान्यतया ५० भन्दा बढी अंक ल्याउने मुलुकलाई कम भ्रष्टको कोटीमा राख्ने गरिन्छ । यो वर्षको सूचकका आधारमा नेपालले यो अंक हासिल गर्न थप मेहनत गर्नुपर्ने अवस्था छ । यसरी गरिने सर्वेक्षणमा सरकार, न्यायालय, संसद् र सुरक्षा निकायका प्रतिनिधिले निजी स्वार्थका लागि पदको दुरुपयोग गरे÷नगरेको अध्ययन हुने गरेको छ । त्यसैगरी राजनीतिक भ्रष्टाचार, सार्वजनिक पद दुरुपयोगमा कारबाहीको स्थिति, व्यापार व्यवसाय, कर भुक्तानी, ठेक्कापट्टा आदिमा भ्रष्टाचार भए÷नभएको समेत हेरिन्छ । हामीकहाँ भने पछिल्ला वर्षहरूमा यी विकृतिहरू प्रस्टैसँग देखिएका छन् । न्याय प्राप्तिमा घुसलगायतका विषयलाई समेत सर्वेक्षणले समेट्ने गरिएको छ । अतः अहिलेको परिस्थितिमा सुधार ल्याउन सरोकारवाला निकाय सबैको ध्यान जानुपर्ने आवश्यकता छ। 

मुलुकको भ्रष्टाचार नियन्त्रणका सबालमा सबैभन्दा महवपूर्ण पक्षका रुपमा प्रेसलाई लिइएको छ । जुन मुलुकमा पत्रकारलाई असुरक्षित बनाइन्छ, त्यहाँ भ्रष्टाचार अरु बढेको समेत ट्रान्स्परेन्सीको सर्वेक्षणले देखाएको छ । निर्भिक प्रेस भएका मुलुकमा पद र शक्तिमा भएका व्यक्तिमाथि ‘निगरानी’ (वाचडग फङ्सनिङ) प्रभावकारी हुने गर्छ । प्रेसले आफ्नो क्षमता तदनुकूल बनायो भने मात्र भ्रष्टाचारमा धेरथोर लगाम लाग्छ । यो वर्ष नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थ भण्डारणका लागि जग्गा खरिद गर्दा एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी घोटाला गर्न खोजेको देखिएको थियो । यो पक्षलाई प्रेसले सार्वजनिक गर्न नपाएको भए सायदै राज्य ढुकुटीको दोहन रोकिने थियो । सीमित ठेकेदारका हातमा राजनीतिक प्रभावबाट मुलुकका सम्पूर्ण विकास निर्माणका काम रहेका र तिनमा अपेक्षित उपलब्धि नभएको स्थिति पनि सार्वजनिक भइसकेको छ । यो अवस्थामा सुधारका निम्ति नयाँ सरकारको ध्यान पूर्णरुपमा जानु आवश्यक छ । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको नेतृत्वमा यो अभियानलाई सघाउ पु¥याउन सक्ने व्यक्तिलाई पु¥याउनु आवश्यक हुन्छ । भ्रष्टाचार गरेर पनि समाजमा टाउको ठड्याएर हिँड्ने वातावरण छ । सबैभन्दा पहिले समाजले नै यसलाई अक्षम्य मान्न सक्नुपर्छ । सदाचारको कमाइमा गर्व गर्न सक्ने नागरिक र तिनको समाज नबनी मुलुकमा भ्रष्टाचार कम हुँदैन । अर्को वर्ष सूचकमा मुलुक सकारात्मक खुड्किलातर्फ उन्मुख होस् !







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

साउनको पहिलो साता र दोस्रो साता रिलिज हुने दुई फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ र ‘पण्डित बाजेको लौरी’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको...

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...