"

प्रजातन्त्रको परख

सोमबार, ०७ फागुन २०७४, १० : २४ सम्पादकीय


बितेका ७० वर्ष राजनीतिक परिवर्तनका दृष्टिले अनुपम छन् । २००७ सालको राजनीतिक क्रान्तिले नेपाललाई आधुनिक युग उन्मुख गराएको हो । यो मुलुकमा २००७ सालपछि प्रत्येक दशकमा कुनै न कुनै राजनीतिक उथलपुथलको अनुभव भएको छ । एकपछि अर्को राजनीतिक परिवर्तनपछि चुलिएका अपेक्षालाई यथोचित सम्बोधन गर्न नसक्दा पुनःपुनः आन्दोलन गर्नुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था देखिएको छ । तिनै अपूर्ण परिवर्तन ओथारो बसेर नयाँ फेरबदल भएका छन्।

मुलुकले ६८ औं प्रजातन्त्र दिवस मनाइरहेका बेला हामी एउटा भिन्न राजनीतिक परिपाटीमा आइपुगेका छौं । देश संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको बाटोमा हिँडिरहेको छ । २०७२ मा जारी नेपालको संविधानअनुसार तीन तहका सरकार स्थापना भई जनताले जनताद्वारा जनताका निम्ति शासन गर्ने परिपाटीसमेत सुरु भएको छ । स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार र संघीय सरकारको अवधारणामा मुलुक आइपुग्दा संक्रमण सकिएर प्रजातन्त्रको उन्मुक्त वातावरणमा सास फेर्न पाइएला कि भन्ने उत्कट अभिलाषाले जनताको मनमा घरजम गरिरहेको छ । परिवर्तनबाट जतिसुकै राम्रो व्यवस्था स्थापना गरे पनि व्यवहारको कसीमा खरो उत्रिन नसक्दा भने जनअपेक्षा विशृंखलित हुन पुग्छन्।

प्रजातन्त्र भनेको व्यवस्था मात्र होइन व्यवहार हो । अतः व्यवहारमा उतारेर नै यसलाई उम्दा साबित गर्न सकिन्छ।

प्रजातान्त्रिक प्रक्रिया ढिलो हुन सक्छ । यसले राम्ररी जरा गाड्न पायो भने दिगो विकास र समृद्धिको दिशामा अघि बढ्न सहज हुन्छ । हामीकहाँ भने प्रजातन्त्रले कहिल्यै मौका पाएन । २००७ सालको परिवर्तनपछिको पहिलो दशक निर्वाचन हुनै नसकी अनेकानेक रंगीविरंगी सरकार निर्माणमै बितेको थियो । दलहरूबीचको आपसी तानातान, देशीविदेशी चलखेल र दरबारको खेलमा त्यो समय खेर गयो । निर्वाचन सम्पन्न भएपछि पनि सरकारले १५ महिनाभन्दा बढी काम गर्न पाएन । त्यसपछिका ३० वर्ष पञ्चायतकै निम्ति समर्पित भए । बल्ल २०४६ सालको आन्दोलनपछि प्रजातन्त्र पुनस्र्थापनाले फेरि मुलुकमा उन्मुक्त वातावरण बन्न पुग्यो । त्यसले पनि लामो समय काम गर्न पाएन । माओवादी ‘जनयुद्ध’ का नाममा २०५२ सालमा सुरु भएको एक दशक लामो सशस्त्र गतिविधिले मुलुकलाई धेरै पछि धकेल्ने काम गरेको छ । प्रजातन्त्र भने पनि लोकतन्त्र भने पनि आखिरमा जननिर्वाचित संसद्, स्वतन्त्र न्यायालय र संसद्बाट निर्मित सरकार, स्वतन्त्र प्रेस, मानवअधिकारसहितको व्यवस्था स्वीकार गर्न माओवादी पनि बाध्य भएको छ । माओवादी र एमालेबीचको निर्वाचन तालमेलपछि अहिले मुलुकमा वामपन्थी दलको सरकार बनिसकेको छ।

जेसुकै नाम दिए पनि मुलुकका सबैजसो दल लोकतान्त्रिक विधि र प्रक्रियाबाटै अघि बढ्नुपर्ने अवस्थामा आइपुगेका छन् ।
प्रजातन्त्रको बाटो अलमलिँदा मुलुक पनि पछि पर्ने रहेछ भन्ने अनुभव सबैलाई भइसकेको छ । कुनै एउटा तानाशाहले आएर मुलुकमा स्थिरता र विकास हुन सक्दैन । यो विन्दुमा आएर हामी सबैले स्थिर सरकारको अपेक्षा गरिरहेका छौं । के विकास निर्माणका निम्ति स्थिर सरकार पूर्वसर्त हो ? अवश्य होइन । राजनीतिक गतिविधि जटिल बनिरहेको देशमा समेत विकास निर्माणको गति रोकिएको छैन । असजिलो अवस्था हुँदाहुँदै पनि त्यहाँका अन्य संयन्त्रले काम गर्छन् । कर्मचारीतन्त्रले स्थिर सरकारका रुपमा आफ्नो भूमिका निर्वाह गरिरहेको हुन्छ । हामीकहाँ भने कुनै न कुनै बहाना बनाएर काम नगर्ने प्रवृत्ति देखिन्छ।

संघीय शासन व्यवस्था सुरु भएपछि मुलुक धमाधम विकास हुन थाल्छ भनेको यो बेलामा फेरि कर्मचारी खटाएको ठाउँमा नपुगेर हैरानी भइरहेको छ । कर्मचारी हाजिर हुन नआएपछि प्रदेश ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले आक्रोश पोख्नुपर्ने अवस्था आइसकेको छ । अझ प्रदेश र स्थानीय सरकारको काम अघि बढ्न सकेको छैन । कतिपय स्थानीय सरकारले द्वन्द्वकालमा जबरजस्ती सर्वसाधारणका जग्गा लिएका लिखतलाई वैधता दिन खोजेका घटनासमेत सार्वजनिक हुन थालेका छन् । मुलुकमा साँच्चै प्रजातन्त्रलाई हुर्किन दिने हो भने हिजो आफूले राजनीतिक उद्देश्य प्राप्तिका निम्ति जे गरे पनि अहिले विधि र प्रक्रियाबाटै आफूलाई अघि बढाउने ध्याउन्न हुनु आवश्यक छ । प्रजातन्त्र भनेको व्यवस्था मात्र होइन व्यवहार हो । अतः व्यवहारमा उतारेर नै यसलाई उम्दा साबित गर्न सकिन्छ।  







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

साउनको पहिलो साता र दोस्रो साता रिलिज हुने दुई फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ र ‘पण्डित बाजेको लौरी’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको...

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...