"

लोककथाको नाट्य प्रस्तुति ‘सातुको कथा’

सोमबार, १५ माघ २०७४, ०९ : ०५ चाँदनी हमाल


काठमाडौं – एकादेशमा एउटा गाउँमा सेते जोगी बस्ने गथ्र्यो ... ... ...खुम केसीले सांरगीको र्याँइ र्याँइ अनि कमल ओलीको मादलको घिन्ताङसँगै गायत्री त्रिपाठीले गीत गाउन थालिन् । पाश्र्वमा देखा परे आफ्नै कुटीमा सेते जोगी ।

गाउँबाट सातु मागरे भर्खरै फर्केका उनी आराम गर्न बस्दा नबस्दै दृश्यमा लाहुरेको प्रवेश हुन्छ । उनीहरूबीच संवाद चल्छ । ‘विदेशमा के गथ्र्यौ त नि ?’ सेतेले सोध्छन् ।

‘भेडा चराउँथे’, ठट्यौलो पारामा जवाफ दिन्छन् लाहुरे । ‘भेडा चराउने भए किन जानुपथ्र्यो विदेश ?’ व्यंग कस्छन् सेते । ‘त्यो पहिले । अहिले त मुनेजर छु, काउन्टरमा बसेर पैसा गन्छु’ सेतेको व्यंग्यमा लाहुरे बोल्छन्।

लाहुरे गएपछि गाउँकै मुखियाको वंैशालु छोरी चञ्चला सेतेकोमा आउँछे । धेरैको हात हेर्ने सेतेलाई चञ्चलाले आफ्नो बिहे कहिले हुन्छ सोध्छे । उमेर घर्किंदै गए पनि सेतेभित्र पनि बिहे गर्ने धोको लुकेर बसेको हुन्छ।

तर मुखियाले छोरीसँगको हिमचिम मन नपरेर उसलाई मन दुख्ने गरी गाली गर्छ । ‘सक्छस् भने आफ्नै हात हेर, आफ्नै भाग्य चम्का,’ मुखिया चर्किन्छ।

त्यही पीडा बिर्साउन सेते सातु बेचेर धनी बन्ने कल्पनामा रमाउन थाल्छ । उसले साँच्चैको धन कमाउँछ वा कमाउँदैन ? अनि मुखियाकी छोरीसँग बिहे गर्छ कि गर्दैन ? यो थाहा पाउन भने शिल्पी थिएटरमा मञ्चन भइरहेको ‘सातुको कथा’ नाटक हेर्न जानुपर्छ।

सातुको कथा एउटा जोगीको कथामात्र हैन नेपाली गाउँ समाजमा चलेको मनछुने लोककथा हो । अधिकांश मानिसले आफूले सानामा गरेका, पढेका देखेका धेरै कुरा उमेर बढ्दै गएपछि भुल्छन् । अप्रत्यासित रूपमा त्यस्ता कुराहरू फेरि हेर्न, पढ्न र देख्न पाउँदा मानिसको मन कता बग्ला ?

अहिलेको नयाँ पुस्ताको लागि नयाँ कथा भए पनि पूराना पुस्ताका लागि सातुको कथा एउटा किताबमा सिमित लोककथा हो। टेलिभिजन, पत्रपत्रिका, नाटकघर नखुलेका बेला समाज बुझ्ने माध्यम यस्तै लोककथा बन्ने गर्दथ्यो। त्यही लोककथा टपक्क टिपेर नाटक बनाइएको छ । एउटा जोगीको सपनाको कथा भए पनि त्यो भित्र नेपाली समाजको दृश्य लुकेको छ।

लोकदृष्टि थिएटर काठमाडौंको प्रस्तुतिमा प्रेम पौडेलले परिकल्पना तथा निर्देशन गरेका छन् । उनले नेपाली समाजमै कुनै बेला निकै चलेको लोककथालाई नाट्य रूपान्तर गरेका हुन् । किताबमा पढिएको ‘सातुको कथा’लाई नाटकमा रूपान्तरण गर्दा उनले हाँस्यरस र सामाजिक परिवेश झल्काउने प्रयास गरेका छन् । लाहुरे पात्रको हाँस्य हाउभाउ होस् वा संवाद कला त्यसले दर्शकलाई दिक्क हुन दिँदैन । पुरानै कथा भए पनि अब के हुन्छ भन्ने नाटकीय स्वरूप हेर्न दर्शकमा कौतूहलता जागेकै हुन्छ । चञ्चलाको अल्लारेपन, मुखियाको सामन्तीपनले पनि गाउँले जनजीवनको झल्को दिन्छ।

खारिएका कलाकार प्रभाकर न्यौपानेले सेते जोगीको भूमिका निर्वाह गरेका छन् । बासुदेव खनाल मुखिया, पुष्प अवस्थी पित्तले लाहुरे र साक्षी लम्साल चञ्चलाको भूमिकामा छन्। गाउँको चौतारोमा बुढा हजुरबाझैं कथा सुनाउन बसेको संगीत टोलीले बेलाबेलामा भन्ने कथाशैलीले उतिबेलाको गाउँघर सम्झाउँछ । मञ्च व्यवस्थापन तथा सेट निर्माणले कथालाई वास्तविक देखाउन सघाएको छ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

साउनको पहिलो साता र दोस्रो साता रिलिज हुने दुई फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ र ‘पण्डित बाजेको लौरी’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको...

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...